Aile, Allah’ın (cc) rahmeti ile desteklenen, çocuklar ve temiz rızıklar bahşedilerek güzelleştirilen mukaddes bir insanî yapıdır.

Fon soruşturmasının ardından SPK Başkanı Mahmut Sütcü'nün görevden alınmasıyla boşalan koltuğa Vergi Denetim Kurulu Başkanı Muhsin Atcı getirildi.

Türk müziğinin dev ismi Orhan Gencebay ve Megastar Tarkan aynı masada buluştu. Gencebay’ın çaldığı bağlama eşliğinde Tarkan’ın "Hatasız Kul Olmaz"ı seslendirdiği dev düet, sosyal medyayı salladı.

CHP Elazığ Milletvekili Gürsel Erol’un oğlu Erencan Erol ile Yaren Köseoğlu Ankara’da düzenlenen törenle dikey siyasete damga vuran bir düğünle evlendi. Siyaset dünyasının farklı kesimlerini bir araya getiren nikahta evlilik cüzdanını gelin Yaren Köseoğlu’na Kemal Kılıçdaroğlu takdim etti.

Türk Ortodoks Topluluğu, gençleri Cadılar Bayramı kutlamalarında inanca saygı göstermeye çağırarak, rahibe kostümleri ve haç gibi kutsal sembollerin eğlence veya korku unsuru yapılamayacağını vurguladı.

Trendyol Süper Lig'in 10. haftasında Kadıköy'de Göztepe'yi ağırlayan Fenerbahçe, Matteo Guendouzi'nin golüyle öne geçmesine rağmen Sinclair Armstrong ve Andre Henrique'nin ard arda kaydettiği gollerle sahadan 2-1 mağlup ayrıldı.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen fon soruşturması kapsamında Borsa İstanbul A.Ş. Genel Müdürü Korkmaz Enes Ergun, “suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma” ve “rüşvet” suçlamalarıyla gözaltına alındı.

Millî Görüş lideri Prof. Dr. Necmettin Erbakan, doğumunun 100. yılında Konya'da düzenlenen programla anıldı. Karatay Gençlik Merkezi'ndeki anma etkinliği, siyaset dünyasından birçok parti liderini bir araya getirdi.

Ünlü şef Somer Sivrioğlu’nun Sidney’deki restoranı Anason, 2 milyon doları aşan vergi borcu nedeniyle kayyım yönetimine devredildi. Beş yıldır mali sıkıntı yaşadıklarını belirten Sivrioğlu, yapılandırma taleplerinin kabul edilmediğini ancak restoranın hizmet vermeye devam ettiğini açıkladı.

AKP, ilk iktidara gelişinin 24. yıl dönümünü kutlamaya hazırlanırken, gözler 3 Kasım 2026'ya çevrildi. Özellikle Muğla Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Aras’ın adı yine kulislerin merkezinde. Odatv Aras'a "AKP'ye geçecek" iddialarını sordu.

Türkiye Jokey Kulübü tarafından 75. Yıl Ankara Hipodromu'nda düzenlenen 46. Cumhuriyet Koşusu'nu 'Özmen Bey', 88. Cumhurbaşkanlığı Koşusu'nu ise 'Etsuko' isimli at kazandı.

Avrupa'da gençlerin öncülüğündeki protestolar Almanya'ya sıçradı. Almanya'nın 34 kentinde on binlerce genç sokağa inerken Fransa'da 70 bin polis görevlendirildi. Protestolar gece saatlerinde de devam ediyor.

Galatasaray’ın eski Brezilyalı futbolcusu, katılacağı bir program için İstanbul’a geldi. Havalimanında kendisine sorulan "Galatasaray’ı özlüyor musun?" sorusuna yanıt veren Melo, "Galatasaray kazansın ve şampiyon olsun" dedi.

Sarıgül soruşturmasında tutuklanan Cihan Tunç'un ifadesi ortaya çıktı. Emir Sarıgül ve babası Mustafa Sarıgül hakkında konuşan Tunç, sahte imza süreçlerinden İsviçre’ye elden para transferine, özel jetlerle yurt dışına değerli eşya çıkarılmasına kadar birçok konuda iddialarda bulundu.

Eskişehir'de 4 katlı apartmanın ikinci katındaki dairenin penceresinden düşen 2 yaşındaki kız çocuğu yaralandı. Hastaneye kaldırılan çocuğun tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hakkari Yüksekova'da görev sırasında açılan ateş sonucu yaralanan Piyade Sözleşmeli Er Yusuf Sait Ünlü şehit oldu. Şehit Ünlü'nün kim olduğunu, İYİ Partili Lütfü Türkkan ve Mehmet Aslan açıkladı.

Sanatçı Nev’in vefatının ardından ağabeyi Zeyyat Doğansoy hakkında ortaya atılan miras iddiaları gündem oldu. Doğansoy, avukatı aracılığıyla yaptığı açıklamada kardeşiyle arasında küslük bulunmadığını belirterek iddiaları yalanladı.

İş insanı Nevzat Aydın’dan 1 milyon euro istediği öne sürülen “Çirkinler” çetesine yönelik soruşturmada 4 şüpheli daha gözaltına alındı. Şüphelilerin adreslerinde ruhsatsız tabanca ve uyuşturucu hap ele geçirildi.

ABD Başkanı Donald Trump, Venezuelalı iş insanıyla 50 milyon dolar sözleşme imzalayan eski avukatı Alina Habba Mildon'a kızdı. Parayı bağışlamasını istedi.

İBB’ye yönelik soruşturma kapsamında tutuklanan Ekrem İmamoğlu’nun avukatı Mehmet Pehlivan’ın ağabeyi Abdülhamit Pehlivan da Bakırköy Belediyesi’ne yönelik operasyonda tutuklandı. Mehmet Pehlivan, ağabeyinin tutuklanmasına sosyal medya hesabından yaptığı açıklamayla tepki gösterdi.

Balıkesir Edremit'ti ziyaret eden YENİ Parti Genel Başkanı, zeytin üreticilerinin sorunlarını dinledi. Özel, "Daha seçim zamanı gelmeden her sokak arası mitinge dönüyorsa seçimin de zamanı gelmiştir" dedi.

Maltepe'deki 6. Sivas Kültür Günleri’nde kavga çıktı. Kürsüde CHP İstanbul İl Başkanı Mehmet Ali Yüksel’in adını anmayıp YENİ Parti İl Başkanı Özgür Çelik’in övülmesi CHP'lilerin tepkisini çekti. Kürsüye durumu hatırlatmak isteyen CHP'lilere güvenlik müdahale edince yumruklar devreye girdi.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, çalışma ziyareti kapsamında İstanbul'a geldi. Zelenskiy'i havalimanında Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler ve diğer yetkililer karşıladı.

KKTC'de 6 Aralık'ta yapılacak yerel seçimler öncesinde projelerini açıklayan UBP Gazimağusa Belediye Başkan adayı Koral Bozkurt, kentteki BM Barış Gücü kampının kaldırılması için girişim başlatacağını söyledi.

Çukurova Belediyesi’nde dört tur süren başkan vekilliği seçimini CHP’li Sıtkı Keskin kazandı. AKP ve MHP’li üyelerin desteğiyle 19 oy alan Keskin’i, seçim sonrası AKP’li üyeler de tebrik etti.

Madagaskar'da aşk ve yatırım dolandırıcılığı yapılan 13 merkez kapatıldı, 148 Çin vatandaşı ülkelerine gönderildi. Polis, iş vaadiyle kandırılan Afrikalıların pasaportlarına el konularak dolandırıcılığa zorlandığını açıkladı. Mağdur oldukları belirtilen yaklaşık 20 kişi ise hala gözaltında.

Sarıgül ailesine yönelik kara para soruşturmasında aileye yakın kişilerin ifadeleri ortaya çıktı. Göstermelik senetlerle İsviçre'ye para kaçırıldığı ve aracı ismin de yurt dışında olduğu anlaşıldı. Odatv o aracı isim olan İsviçreli İlhami Kaymak'ı araştırdı... Kim bu Kaymak...

Oyuncu Bahar Şahin, kendisine teklif edilen bir rolün hikayesine tepki gösterdi. Ablasının ölümünün ardından eniştesine aşık olan bir kadını canlandırmasının istendiğini anlatan Şahin, "Edep yahu. Ahlak hiç mi yok?" dedi.

Rize’nin Çamlıhemşin ilçesinde el emeğiyle yapılan tahta araba yarışları "Laz Ralli", bu yıl 16. kez düzenlendi. Dikkaya köyünde Fırtına Vadisi’nin dik virajları ve zorlu parkurlarında gerçekleşen yarışlarda 44 pilot, kendi tasarladıkları tahta arabalarla hem hız hem de denge sınırlarını zorladı.

Oscar ödüllü oyuncu Jennifer Lawrence, gizli TikTok hesabından tanımadığı insanlarla tartıştığını anlattı. Özellikle İngiliz kraliyet tarihi üzerine yorum yaptığını söyleyen oyuncu, kimliğini açıklamayı düşündüğünü belirtti.

Sokak köpeklerinden sarayların gözde kedilerine uzanan bir sanat yolculuğu… “Kedi Ressamlarının Kraliçesi” Henriëtte Ronner-Knip’in kedileri neden bu kadar gerçekçi ve büyüleyici?

CHP Sözcüsü Müslim Sarı, örgütsel düzeyde, Meclis'te ve belediye başkanları arasında partiye dönüş için kendileriyle temas kuran isimler olduğunu söyledi. Sarı, partiyi adeta yeniden kurduklarını belirtti.

Tutuklanan Denizli Merkezefendi Belediye Başkanı Şeniz Doğan, sosyal medya hesabından paylaşılan mesajında hemşerilerine seslendi. Doğan, "Birlikte göreceğimiz nice güzel günler gelinceye kadar oğlum Reşat Çınar sizlere emanet" dedi.

Papa 14. Leo, yapay zeka sistemlerine insan hakları ve hukuki kişilik tanınmasına karşı çıktı. Makinelerin insan olmadığını söyleyen Papa, yaşam ve ölümle ilgili kararların yapay zekaya bırakılamayacağını belirterek uluslararası denetim çağrısı yaptı.

Saturday Night Live senaristinin kayıp kız kardeşi Christina Downer'ın cinayet şüphesiyle soruşturulan dosyasında iki kişi gözaltına alındı. Şüphelilerden biri kadının oyuncu olan erkek arkadaşı. Soruşturmanın seyrini sahilde bulunan bir telefon değiştirdi.

Rapçi Blok3, teknik direktör Fatih Terim'le bir araya geldiği özel akşamın detaylarını aktardı. Terim'in yemek davetiyle başlayan buluşmada uzun süre sohbet ettiklerini anlatan Blok3, deneyimli teknik direktörün kendisini oğlu gibi karşıladığını söyledi.

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, ilk kez patent başvurusu yapacak KOBİ'lerin başvuru, araştırma ve inceleme raporu ücretlerinde yüzde 75 indirim uygulanacağını açıkladı. Yapay zeka patentlerinde de yüzde 50 indirim sağlanacak.

Marmara Denizi'nde Silivri açıklarında Alsu isimli tankerle çarpıştıktan sonra batan Tuğberk İmamoğlu isimli kuru yük gemisinin 1. Zabiti Rahmi Temel kazadan 2 ay sonra çıkarıldığı deniz derinliklerinden İzmir'e getirilerek son yolculuğuna uğurlandı.

Eskişehir'de bir çiçekçi dükkanında çıkan yangın kısa sürede büyüyerek iş yerini sardı. Yangın sonrası dükkanını gören işletme sahibi kadın gözyaşlarına hakim olamadı.

Çin'in Ankara Büyükelçisi Jiang Xuebin, Orta Doğu'da kalıcı güvenlik için Türkiye ve bölge ülkeleriyle birlikte yeni bir yol aramaya hazır olduklarını söyledi. Xuebin, dış müdahalelere karşı bölgesel güvenlik mimarisi önerdi.

Türkiye’de “Her Şey Ortada” adıyla gösterime giren Elizabeth Holmes belgeseli, sinema eleştirmenleriyle Theranos skandalının tanıklarını karşı karşıya getirdi. Film hakkında yazılanlar ve yapıma olan ilginin Holmes’a ne kazandırdığı ise başka bir tartışma.

İstanbul'da kentsel dönüşüm nedeniyle taşınan Ziya Y.'nin yastık kılıfına sakladığı 181 bin TL değerindeki birikimi ve kredi kartı çalındı. Karttan harcama yapıp zeytinyağı alarak nakde çeviren şüpheli Fatih M., "kartı oyuncak sandım" dese de iki ayrı suçtan tutuklanarak cezaevine gönderildi.

İstanbul Esenyurt'ta bir kadın ile erkek arasında çıkan tartışma kavgaya dönüştü. Kadın, sokak ortasında tartıştığı erkeği darbederek taş attı.

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde 6 Aralık yerel seçimleri öncesinde Yeniden Doğuş Partisi’nin Lefkoşa adayı Özkul Haraç'ın başvurusu, son teslim saatini 4 dakika geçtiği gerekçesiyle reddedildi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 12. Türk Tıp Dünyası Kurultayı ile Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı Aziz Sancar Bilim, Hizmet ve Teşvik Ödülleri Töreni'ne katıldı. Erdoğan, tıbbi cihaz ve sağlık teknolojilerinde Türkiye'nin dışa bağımlılığı azaltan yerli üretim hamlesine dikkat çekti.

İstanbul'da Cadılar Bayramı (Halloween) heyecanı sokaklara taştı. Soho House'un 2026 etkinliğine katılmak isteyenler mekanın önünde uzun kuyruk oluştururken, kostümleriyle geceye hazırlanan kalabalık dikkat çekti.

Cumhuriyet’in 103. yıl kutlamaları kapsamında Yenikapı’da konser veren Mert Demir, yağmur altında sahne aldığı gecede beklenmedik bir olay yaşadı. Sahneye çıkan erkek hayranının kendisini boynundan öpmesi üzerine şaşkınlık yaşayan Demir, performansına kısa süre ara verdi.

Türkiye'nin Taipei Ticaret Ofisi tarafından Tayvan'da düzenlenen 29 Ekim resepsiyonunda kullanılan dekorasyon tartışma yarattı. Kapadokya'daki peribacalarını temsil etmesi amaçlanan ancak benzetilemeyen figürler tepki aldı.

Halep'te Cadılar Bayramı partisi düzenlendi. Kimi kullanıcılar kutlamayı eleştirirken kimileri yeni dönemin özgürlük işareti olarak değerlendirdi. Şara'nın daha önce rap şarkılı dans gösterisini izlemesi de tepki çekmişti.

TZOB verilerine göre ekim ayında markette 36 ürünün 25'inde fiyat artışı yaşandı. Domates yüzde 62,9 ile zam şampiyonu olurken üreticide 3 lira 90 kuruş olan limon markette 42 lira 87 kuruşa satıldı.

Sağlık sorunları nedeniyle istirahat eden Bayern Münih Teknik Direktörü Vincent Kompany'nin dinlenmesine öncelik verildi. Kulüp yönetiminin talimatıyla geçici teknik direktör Aaron Danks'in Kompany ile taktik, analiz ve kadro tercihleri hakkında konuşması yasaklandı.

Resmi gazetede yayımlanan atama kararlarına göre, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) Başkanlığına Vergi Denetim Kurulu Başkanı Muhsin Atcı atandı.

Türkiye Sigorta Basketbol Süper Ligi 6'ncı hafta maçında Galatasaray MCT Technic, konuk olduğu Yukatel Denizli Basket'i 87-74 mağlup etti.

UEFA Şampiyonlar Ligi'nde 3 Kasım Salı Günü Galatasaray ile deplasmanda karşılaşacak olan Stuttgart, Almanya Bundesliga'nın 8. haftasında konuk olduğu Bayer Leverkusen'i 4-2 mağlup etti. Bu sonucun ardından Stuttgart puanını 9'a çıkarırken, Bayer Leverkusen ise 13 puanda kaldı.

Yenikapı'da sahne alan Mert Demir, konser sırasında beklenmedik bir olayla karşılaştı. Sahneye çıkan erkek bir hayranının kendisini boynundan öpmesiyle şaşkınlık yaşayan şarkıcı, kısa süreliğine şarkısına devam edemedi

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşmesinin ardından İstanbul Balat'taki Fener Rum Ortodoks Patrikhanesi'ni ziyaret etti. Zelenskiy, Fener Rum Patriği Bartholomeos ile yaklaşık bir saat görüştü

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İstanbul'da Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile bir araya geldi. Görüşmenin ardından Cumhurbaşkanı Erdoğan, Karadeniz'de sivil gemilere yönelik saldırıların kabul edilemez olduğunu vurguladı. Zelenskiy de kasım ayının ilk yarısında gerçekleştirilmesi öngörülen Ukrayna, ABD ve Rusya arasındaki üçlü formata hazırlandıklarını belirterek, "Sayın Cumhurbaşkanı ile bu formatın perspektiflerini ve diğer imkanları, özellikle Türkiye'nin ve tüm Avrupa'nın sürece dahil edilmesi olanaklarını, ayrıca burada, Türkiye'de toplantılar düzenlenmesi ihtimalini görüştük." diye konuştu

Almanya Bundesliga'nın 8. haftasında Bayern Münih sahasında Borussia Dortmund'u ağırladı. 4 golün çıktığı mücadele 2-2 eşitlikle sona erdi.

Trendyol Süper Lig'in 10. haftasında deplasmanda Fenerbahçe'yi 2-1 yenen Göztepe'de teknik direktör Stanimir Stoilov, çok önemli bir galibiyet elde ettiklerini söyledi.

Kırkpınar Yağlı Güreşleri'nin tanınmış başpehlivanlarından Kadir Birlik, Kocaeli'nin Karamürsel ilçesinde geçirdiği kalp krizi sonucu hayatını kaybetti.

Trendyol Süper Lig'in 10. haftasında Fenerbahçe sahasında Göztepe'ye 2-1 mağlup oldu. Sarı-lacivertlilerin teknik direktörü Dirk Kuyt, mağlubiyetin ardından açıklamalarda bulundu.

Fenerbahçe'nin defans oyuncusu Kojo Oppong, Süper Lig'in 10. haftasında 2-1 mağlup oldukları Göztepe maçının ardından konuştu. Büyük bir hayal kırıklığı yaşadıklarını belirten Oppong, "Zor bir maçtı. Bizler tabii ki kazanmak için elimizden gelenin en iyisini yaptık ama maalesef istediğimiz neticeyi elde edemedik. Büyük bir hayal kırıklığı yaşıyoruz." ifadelerini kullandı.

Galatasaray'ın başarılı oyuncularından Yunus Akgün, Süper Lig'in 10. haftasında Konyaspor'u 4-0 mağlup ettikleri maçın ardından değerlendirmelerde bulundu. Çok iyi oyun ve net bir skorla kazandıklarını belirten Akgün, "İki tane çok büyük galibiyet aldık ve öz güvenimiz yüksekti. Bu maçta hata yapmamamız gerektiğini biliyorduk, uçakta bunu çok konuştuk. Bugün çok net bir skorla, çok iyi bir oyun sergileyerek kazandığımız için çok mutluyum." şeklinde konuştu.

Diyarbakır merkezli 10 ilde düzenlenen "Silüet" operasyonunda, internet üzerinden fuhuş organize ettikleri belirlenen 28 şüpheli gözaltına alındı. MASAK incelemesinde 977 milyon liralık finansal işlem hacmi tespit edilirken 17 şüpheli tutuklandı

Fenerbahçe'nin Fransız orta sahası Matteo Guendouzi, Süper Lig'in 10. haftasında 2-1 yenildikleri Göztepe maçının ardından dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Zor bir durumda olduklarını belirten tecrübeli oyuncu, "Ne söylenir bilmiyorum. Şu an yaşadığımız durum, çok zor bir durum. Yediğimiz ilk gole kadar iyi bir maç ortaya koyduk. Yarattığımız şansları değerlendirmeliydik. İkinci golü atabilseydik maçın kilidini çözmüş olurduk." dedi.

Trendyol Süper Lig'in 10. haftasında sahasında Göztepe'ye 2-1 mağlup olan Fenerbahçe, ligde 4. mağlubiyetini alarak kritik puan kaybı yaşadı. Sarı-lacivertlilerin kaybettiği 3 maç, öne geçtiği karşılaşmalardan geldi.

Arzum Onan, 53'üncü yaş gününü Instagram'dan yaptığı bir paylaşımla kutladı. Onan'ın "İçimden geçen bütün kırılgan, coşkulu ve sessiz yaşları kutluyorum" sözleri dikkat çekti

Samsun'un Atakum ilçesinde sağanak yağışın ardından temelinde toprak kayması meydana gelen 5 katlı bina tedbir amacıyla boşaltıldı. Aynı binada yaklaşık 4 ay önce de toprak kayması yaşandığı ve çevresinde çatlaklar oluştuğu öğrenildi

Trendyol Süper Lig'in 10. haftasında Fenerbahçe sahasında Göztepe'yi ağırladı. İlk yarıyı 1-0 üstün kapatan sarı-lacivertliler, rakibine 2-1'lik skorla yenildi ve üst üste 2. mağlubiyetini aldı. Sarı-kırmızılılar ise üst üste 4. galibiyetini alarak çıkışını sürdürdü.

Trendyol 1. Lig'in 13. haftasında Manisa FK, sahasında Batman Petrolspor'u 2-1 yendi. Cheikne Sylla'nın golleriyle 1-0'dan geri dönen Manisa FK, ligdeki 10 maçlık galibiye hasretine son verdi ve puanını 13'e çıkardı. Batman Petrolspor ise 23 puanda kaldı.

Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, Türkiye'nin sağlık teknolojilerinde yerli üretime ağırlık verdiğini belirterek yeni hedefleri açıkladı. Sağlıklı yaşamın önemine de dikkat çeken Memişoğlu, "Bizim işimiz sadece hastalıkları tedavi etmek değil, sağlığı korumaktır. Biz hastalık değil, Sağlık Bakanlığıyız" dedi

Borsa İstanbul A.Ş. Genel Müdürü Korkmaz Enes Ergun, fon soruşturması kapsamına alındı. Ergun "Suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olmak ve rüşvet" suçlarından gözaltına alındı

İstanbul Emniyet Müdürlüğü, gazeteci Murat Ağırel'in gündeme getirdiği nezarethanelerdeki yemek hizmetine ilişkin iddialar üzerine açıklama yaptı. Emniyet, kumanyaların mevzuata uygun şekilde denetlendiğini ve yapılan sağlık kontrollerinde herhangi bir gıda zehirlenmesi vakasına rastlanmadığını bildirdi

İngiltere Premier Ligi'nin 9. haftasında Hull City, evinde Ipswich Town'la 2-2 berabere kaldı. Bu sonucun ardından ligdeki galibiyet hasreti 7 maça çıkan Hull City ve son 3 karşılaşmada kazanamayan Ipswich Town, haftayı 11 puanla tamamladı.

İngiltere Premier Lig'in 9. haftasında Manchester City sahasında Brighton'ı ağırladı. Mücadeleyi ev sahibi ekip 1-0 kaybetti ve üst üste 2. kez sahadan mağlubiyetle ayrıldı.

Atakan Özyurt ile eşi Selen Özyurt, ikinci kez anne-baba olma sevinci yaşadı. Çift, kızlarına Latife adını verdi

Balıkesir'in Ayvalık ilçesinde vatandaşlarla buluşan Özgür Özel, zeytin üreticilerinin sorunlarına değinerek iktidara geldiklerinde çiftçinin zararını karşılayacaklarını söyledi. Özel, "Yeni Parti'yi siz kurdunuz. Adını sokakta siz koydunuz. Bütçesini siz oluşturdunuz" dedi

Çaykur Rizespor Teknik Sorumlusu Fevzi Korkmaz, 0-0 berabere biten Kocaelispor maçından sonra, "Puan alamadığımız 3 haftalık periyodu sonlandırmak istiyorduk. Kocaelispor deplasmanında 1 puan değerli. Ama 3 puan alacak pozisyonlar da yakaladık" dedi.

Trendyol Süper Lig'in 11. haftasında Göztepe'yi ağırlayan Fenerbahçe'nin oyuncularından Mason Greenwood, gribal enfeksiyon nedeniyle İzmir temsilcisine karşı forma giyemedi.

İstanbul'da yarın düzenlenecek 48. İstanbul Maratonu nedeniyle çok sayıda yol trafiğe kapatılacak. 15 Temmuz Şehitler Köprüsü saat 03.00'te, maraton parkuru ise saat 06.00'da araç trafiğine kapatılacak. İşte kapanacak yollar ve trafiğe açılacakları saatler

Filenin Sultanları'ndan Gizem Örge, katıldığı bir programda annesi İnayet Örge ve babası Salim Örge'nin sonradan engelli kalmasına neden olan sağlık sorunlarını anlattı. Örge, "Genetik bir problemleri yok, ikisi de sonradan engelli kaldı" dedi

Kocaelispor Teknik Direktörü Selçuk İnan, 0-0 biten Çaykur Rizespor maçının ardından yaptığı açıklamada, "Süper Lig bu sene çok daha kaliteli ve zorlu. Bu ligde her puan çok değerli. 1 puan da kötünün iyisi. Her şey istediğiniz gibi gitmediğinde 1 puan iyidir" dedi.

Ağrı'nın Eleşkirt ilçesinde vatandaşların doğayla iç içe vakit geçirmesi amacıyla 40 dekar alan üzerine yapılan "Güneykaya Mesire Alanı"nın açılışı gerçekleştirildi

İstanbul Kağıthane'de gece saatlerinde evinden ayrılan ve kızının kayıp başvurusunda bulunduğu 80 yaşındaki Mustafa Doyan'ın cansız bedeni, saatler sonra İstanbul Boğazı'nda bulundu

İstanbul'da düzenlenen 8. Geleneksel Malatya Tanıtım Günleri etkinliğinde 44 bin paket kayısı ile 4 ton çiğköfte dağıtımı yapıldı

Rize'nin Çamlıhemşin ilçesine bağlı Dikkaya köyünde "Laz Ralli Tahta Araba Yarışları"nın 16'ncısı gerçekleştirildi

Mısır'ın başkenti Kahire'nin güneyinde minibüs ile TIR'ın çarpışması sonucu meydana gelen kazada 10 kişi hayatını kaybetti, 24 kişi yaralandı

Trendyol 1. Lig'in 13. haftasında Pendikspor, Fatih Karagümrük'ü 1-0 mağlup etti. 2. yarıda Damir Hrelja'nın kaydettiği golle ligdeki 6 maçlık galibiyet hasretini bitiren Pendikspor, puanını 14'e çıkardı. Fatih Karagümrük ise haftayı 16 puanla 10. sırada tamamladı.

Çocukların dijital dünyada korunmasına yönelik 15 yaş sınırı ve yaş doğrulama düzenlemesi 1 Kasım’da yürürlüğe giriyor. Sosyal medyanın beynin ödül mekanizması üzerindeki etkilerine dikkat çeken Psikiyatri Uzmanı Dr. Leyla Çelebi, ergenlik dönemindeki riskleri ve ailelerin alabileceği koruyucu önlemleri sıraladı

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, kışın sokakta yaşayan kimsesizlerin barınma ve temel ihtiyaçlarının karşılanması için valiliklere, aile ve sosyal hizmetler il müdürlükleri ile sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarına genelge gönderdi

Megastar Tarkan ve usta sanatçı Orhan Gencebay, 'Hatasız Kul Olmaz' şarkısını düet yaptı. Gencebay'ın hayat arkadaşı Sevim Emre, o anları sosyal medya hesabından paylaştı

Trendyol 1. Lig'in 13. haftasında Bursaspor, sahasında Bandırmaspor'u 3-0 mağlup etti. İlk yarıda Halil Akbunar ile Lewis Baker'in (2) kaydettiği gollerle zirvedeki yerini koruyan Bursaspor, haftayı 31 puanla tamamladı. Bandırmaspor ise 14 puanda kaldı.

Trendyol Süper Lig'in 10. haftasında Kocaelispor sahasında Çaykur Rizespor'u ağırladı. Mücadelede gol sesi çıkmadı ve maç 0-0 eşitlikle sona erdi.

İspanya La Liga'nın 11. haftasında Levante sahasında Atletico Madrid'i ağırladı. Mücadeleyi Madrid temsilcisi 2-0 kazandı ve üst üste 7. galibiyetini elde etti.

Erzurumspor FK Teknik Direktörü Serkan Özbalta, 3-1 yenildikleri Çorum FK maçının ardından yaptığı açıklamada, "Devre arasında bizim bazı şeyleri değiştirmemiz, daha iyi yapmamız gerekiyordu" dedi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 12. Türk Tıp Dünyası Kurultayı ve TÜSEB Aziz Sancar Bilim, Hizmet ve Teşvik Ödülleri Töreni'nde konuştu. Erdoğan, "Hedefimiz ultrason cihazı geliştirmek. Yüzde 71 yerlilik oranına sahip yerli cihaz üreteceğiz" dedi

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) iştiraki İSPARK, 4 yeni zemin altı otoparkı hizmete açtı. Törende konuşan İBB Başkan Vekili Nuri Aslan, otoparkların hepsinin metro istasyonlarına yakın veya bağlı olduğunu belirterek, bugün açtıkları 4 otoparkın toplam 1465 kapasiteli olduğunu söyledi

ABD'nin New York eyaletinde, 18 yaşından küçüklerin yapay zeka sohbet botlarıyla etkileşimlerini düzenleyen yeni yasa 28 Ekim'de imzalandı. Düzenleme, sohbet botlarının çocuklara insanmış veya duygulara sahipmiş gibi görünmesini engellemeyi amaçlıyor

İngiltere Premier Lig'in 9. haftasında Chelsea sahasında Manchester United'ı ağırladı. Mücadeleyi 'Maviler' 2-0 kazandı ve 3 puanı hanesine yazdırdı.

Milli halterci Kaan Kahriman, Çin'deki dünya halter şampiyonasında erkekler 75 kiloda koparmada gümüş madalya kazandı.

Ünlü oyuncu Bahar Şahin, katıldığı programda dikkat çeken itiraflarda bulundu. Şahin, "Ben hep aldatıldım. Yakaladım da. Kanıt olmadan karşı tarafa hiçbir şey söylemem ama kanıt geldiği an konuşurum" dedi

Hatay'ın Antakya ilçesinde köprüden dereye düşen otomobilde sıkışan 3 yaralı, itfaiye ekipleri tarafından kurtarılarak hastaneye kaldırıldı

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile İstanbul'da görüştü.

Ankara'nın Mamak ilçesinde dün akşam saatlerinde 19 yaşındaki kızı Elif Kesen ile 53 yaşındaki erkek arkadaşı Ercan Oruç'u öldüren baba B.K.'nın ifadesi ortaya çıktı. Saldırgan B.K.'nın ise yaptığı ilk savunmasında amacının kızıyla konuşmak olduğunu, olay yerine bu niyetle gittiğini, Oruç'un kendisine küfür etmesi üzerine cinnet getirerek cinayetleri işlediğini söylediği belirtildi

Çorum FK Teknik Direktörü Burak Yılmaz, Erzurumspor FK galibiyetinin kendileri adına çok önemli olduğunu söyleyerek, "Ayaklarımız yere basacak. Güzel bir süreç yakaladık" dedi.

Geçtiğimiz hafta vefat eden şarkıcı Nev'in küs olduğu iddia edilen ağabeyi Zeyyat Doğansoy'un miras işlemleri başlattığı ileri sürüldü. Doğansoy, basına yansıyan haberlerden sonra avukatı aracılığıyla açıklama yaptı

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İstanbul Esenyurt'ta trafik denetimi sırasında uğradığı silahlı saldırıda şehit olan polis memuru Mehmet Ali Topatan'ın ailesine taziye mesajı gönderdi

Bursa'nın İnegöl ilçesinde 6 gündür kayıp olan Emrah Gedik'i arama çalışmaları özel eğitimli köpekler ve dronla sürdürülüyor. 550 güvenlik kamerası incelenirken, çalışmalar dere çevresinde yoğunlaştı

Galatasaray, UEFA Şampiyonlar Ligi'nin 4. haftasında salı günü evinde Alman ekibi Stuttgart ile oynayacağı maçın hazırlıklarına yaptığı antrenmanla başladı.

Tokat'ta, 80 yaşındaki babası Zihni Cankurtaran'ı, baltayla öldürüp cesedini bir sitenin havuzunun altına gömen oğlu 50 yaşındaki Mustafa Cankurtan hakkında hazırlanan iddianame tamamlandı. Sanık için ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırılması istendi

İstanbul Esenyurt’ta bir kadın, tartıştığı erkeği sokak ortasında darp ederek taş attı. Taşlar çevredeki bazı araçlara da zarar verirken, yaşananlar cep telefonu kamerasına yansıdı

Trendyol 1.Lig'in 13. hafta maçında Vanspor FK, sahasında Sarıyer'i 1-0 mağlup etti.

Harbiye'de sahne alan şarkıcı Mahsun Kırmızıgül, "Yağmur var diye kimse gelmez zannediyordum. İnsanların geldiğini görünce şaşırdım" dedi

Türkiye Özel Sporcular Spor Federasyonu tarafından bu yıl ilk kez açılan ve "atlı jimnastik" olarak bilinen "para voltij" branşında özel gereksinimli çocuklar ve gençler, at üzerinde jimnastik yaparak rehabilitasyon süreçlerini de destekliyor. Özel sporcular antrenörü Didem Şaşmaz, "Çok ciddi bir gelişim kaydedildi. Sporcuların birbirlerine yardım ettiklerini ve sosyal olarak gelişimler gösterdiklerini gözlemledim" dedi

Süper Lig'in 10. haftasında Çorum FK, Erzurumspor FK'yı deplasmanda 3-1 mağlup etti. Erzurumspor'un ligdeki 4 maçlık yenilmezlik serisi sona erdi

Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani, ülkesinin Mekke Ortak Savunma Anlaşması'na katılımını değerlendirmek üzere görüşmelerin sürdüğünü belirterek, Türkiye ile olan ilişkilerin siyasi, ekonomik ve askeri alanlarda üst düzeyde seyrettiğini belirtti.

Düğünde takılan altınlarla araba alma hayali kuranlara kötü haber Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nden geldi. Araç alımı için kadının bozdurulan bileziklerinin, "kendi rızası ile verdi" iddiasıyla geri iade edilmemesini yasaya aykırı bulan Yüksek Mahkeme, ziynetleri alan eşin, geri verilmemek üzere bağışlandığını ispatlayamaması halinde bileziklerin iadesine hükmetti

Çorum'da, iki grup arasında çıkan silahlı kavgada Galip Tercan hayatını kaybetti, 2 kişi yaralandı. Olayda kullanıldığı değerlendirilen 2 silah ele geçirilirken Tercan'ın oğlu D.T. gözaltına alındı

Adana’da, bir markete düzenlenen silahlı saldırı sırasında markete ekmek vermek için gelen fırıncı 52 yaşındaki Doğan Gedik karnından vuruldu. Hastaneye kaldırılan Gedik kurtarılamadı. Polis, olayın ardından otomobille kaçan şüphelileri arıyor

Artvin'de Duchenne Musküler Distrofi (DMD) hastası özel eğitim öğrencisi Muhammet Emin Tosun'un arkadaşlarıyla birlikte polis ve jandarma araçlarıyla şehir turu atma hayali, Vali Turan Ergün’ün talimatıyla gerçeğe dönüştü

Ata Yatırım'ın çalışmasına göre Borsa İstanbul'un piyasa değeri/GSYİH oranı şu anda 0.14x seviyesinde, tarihsel ortalama olan 0.21x'in yüzde 35 altına geriledi. Çalışmaya göre borsa, milli gelire oranla dibi 1994'te görmüştü. 2001 krizi 2008 global krizi ve FETÖ'nün darbe girişimi sonrası da borsa tarihi ortalamanın çok altına sarkmıştı. Ata Yatırım yayınladığı strateji raporunda borsanın 5 temel faktör tarafından yönlendirildiği analizini yaptı.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Dallıkavak Tüneli'ne ilişkin, "Yolumuzu yaklaşık 4,5 kilometre kısaltarak 20 dakikadan sadece 5 dakikaya indirdik. Bu sayede toplam 103 milyon lira da yıllık buradan tasarruf elde etmiş olacağız." dedi

İspanya LaLiga'da hakemler için tarihi bir karar alındı. Hakemler, her hafta seçilecek iki karşılaşmanın ardından canlı yayında kararlarını değerlendirecek. 2026-27 sezonunun 11. haftasında başlayacak uygulamanın ilk maçı, bugün oynanacak Levante-Atletico Madrid karşılaşması olacak.

Apple kullanıcılarını hedef alan yeni nesil Coruna yazılımı, WhatsApp hesaplarını sessizce ele geçirerek yakın çevreden borç ve para istenen dolandırıcılık vakalarını tetikliyor. Uzmanlar, mobil cihazların yazılım güncellemelerinin yapılmasını öneriyor. WhatsApp üzerinden gelen para taleplerinin karşı tarafı arayarak doğrulanması tavsiye ediliyor

Van ile Bahçesaray ilçesini birbirine bağlayan ve yüksek rakımıyla kış aylarında zorlu ulaşım şartlarının yaşandığı 3 bin rakımlı Karabet Geçidi, mevsimin ilk kar yağışıyla birlikte beyaza büründü. Kar yağışının ardından bölgede çalışma başlatan Karayolları ekipleri, yolda ulaşımın aksamaması için kar temizleme çalışması yürüttü

Bilinçdışınız ve rüyalarınız kişiye özel olsa da herkesin gördüğü, diş düşürmek, düşmek, birilerinden kaçmak gibi rüyaların bazı anlamlarını beraber çözebiliriz…

Antalya'da, 14 Ekim’de Likya Yolu'nun Kaş-Demre etabında yürüyüş yaparken kaybolan 33 yaşındaki Alman Friederike Elisabeth Newrzella'nın cansız bedenine ulaşıldı. Kadın turistin cenazesi, yürüyüş güzergahı dışında kalan kayalık alanda bulundu

Aydın'ın Nazilli ilçesinde, hakkında uzaklaştırma kararı bulunan eski erkek arkadaşı V.D. tarafından silahla başından vurularak ağır yaralanan 20 yaşındaki Kumsal Kayan, tedavi gördüğü hastanede hayatını kaybetti. Genç kız bugün öğle namazına müteakip toprağa verilecek

Rekabet Kurumu Başkanı Birol Küle, fındık alım-satım pazarının önde gelen 6 teşebbüsü hakkında "ciddi rekabet ihlali" şüphesiyle soruşturma açtıklarını belirterek, "İncelemelerimiz sürecinde çiftçimizi mağdur eden, rekabeti ihlal eden ilave teşebbüsler tespit etmemiz durumunda onları da tereddütsüz soruşturmaya dahil edeceğiz" dedi

Türkiye yeni yağışlı sistemin etkisi altına giriyor. Türkiye genelinde bütün hafta boyunca sağanak yağışların etkili olması bekleniyor. Mevsim normallerinin altında seyreden hava sıcaklıkları ise mevsim normallerine yükselecek

Dünyaca ünlü yönetmen Thomas Ostermeier’in Türkiye’de ilk kez bir tiyatro prodüksiyonuna imza attığı, Timuçin Esen ve Funda Eryiğit’in başrollerini paylaştığı ‘Değişim / Dönüşüm’, 3 Kasım’da Zorlu PSM’de seyirciyle buluşacak

ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin, Körfez ülkelerini 4 Kasım gibi erken bir tarihte İran'a yönelik "kısa ve yoğun bir saldırı dalgası"na hazır olmaları konusunda uyardığı ileri sürüldü.

Galatasaray'ın Süper Lig'in 10. haftasında deplasmanda Konyaspor'u 4-0 mağlup ettiği maçta 1 gol 1 asistle yıldızlaşan Rus futbolcu Aleksey Batrakov'un performansı, Rus basınında manşetleri süsledi.

İran lideri Mücteba Hamaney’in ülkesinin üst düzey askeri yetkilileriyle bir araya geldiği bildirildi. Yazılı açıklamayla görüşmenin detayları duyurulurken, açıklamada olası bir saldırıya maruz kalınması durumunda bu yeni çatışmanın bitmesinin koşullarının İran tarafından belirleneceği vurgulandı.

Adana'nın merkez Yüreğir ilçesinde, çökme sonucu çukur oluşan yolda belediye ekipleri çalışma başlattı

İzmir Büyükşehir Belediyesi, yağışların ardından dereler ve yağmur sularıyla birlikte İzmir Körfezi'ne taşınan atıkları temizlik temizlemek için çalışma başlatıyor. Süpürge gemileri ve amfibi araçların yanı sıra kıyı temizlik ekiplerinin yürüttüğü çalışmalar sonucunda Körfez'den yılda ortalama bin 500 ton atık çıkarılıyor

Türk sinemasının efsane ismi Kadir İnanır’ın vasiyeti ve mirası gündemden düşmüyor. 26 Haziran'da vefat eden oyuncunun hayat arkadaşı Jülide Kural ile yeğeni Levent İnanır arasındaki polemik sürüyor

Samsunspor, Trendyol Süper Lig'in 10. haftasında deplasmanda oynayacağı Başakşehir FK karşılaşmasıyla kötü gidişata dur demek istiyor.

Türkiye ile Özbekistan arasında imzalanan 5 anlaşmayla ticaret, yatırım ve ekonomik işbirliğinin geliştirilmesi hedefleniyor. İki ülke, 3,1 milyar dolarlık ticaret hacmini önce 5 milyar, ardından 10 milyar dolara çıkarmayı amaçlıyor

Gaziantep'te, öksürük şikayetiyle gittiği sağlık kabininde yapılan iğnenin ardından fenalaşan 45 yaşındaki, 5 çocuk annesi Sultan Sever, kaldırıldığı Özel Yaşam Hastanesinde hayatını kaybetti. Olay sonrası görülen davada sanıklar hakkında tutuklama kararı verildi

Nevşehir'in Göreme beldesinde peribacasından kopan kaya parçalarının altında kalarak yaşamını yitiren ve 5 Temmuz'da hayatlarını birleştiren 31 yaşındaki Fatih Eray Tuna ile aynı yaştaki eşi Begüm Çetinkaya Tuna'nın cenazeleri, Sakarya'da toprağa verildi. Eray Tuna'nın, 1999 Marmara Depremi'nde enkazdan kurtarıldığı öğrenildi

MGM'den alınan son verilere göre bugün tüm bölgelerimizde yağış bekleniyor. Meteoroloji, sağanak beklenen kentlerde yağışın, genellikle öğle saatlerinde olabileceğine dikkat çekti. 2 kent içinse "sarı" alarm verilerek sel ve taşkın uyarısında bulunuldu. İşte illerimizde beklenen hava durumu ve sıcaklıklar...

İstanbul Beyoğlu'nda, polis kıyafeti giyen ve plastik polis ekipmanlarıyla dans ederek video çeken 21 yaşındaki F.N.U. isimli kadın gözaltına alındı. Şüpheli adli makamlara sevk edildi

Mersin’de, tadilat yaptığı evde çöken merdivenin altında kalan 56 yaşındaki Cevdet Demetgül hayatını kaybetti. Demetgül’ün, Hatay’da meydana gelen depremde, eşini ve 2 kızını kaybettiği belirtildi

Prof. Dr. Semih Giray, inmenin yalnızca ileri yaşlarda görülen bir hastalık olmadığını, gençlerde aniden gelişen yüz asimetrisi, kol veya bacakta güç kaybı ile görme ve denge sorunlarının geçiştirilmemesi, hastaneye başvurulması gerektiğini belirtti

Kadir İnanır'ın yeğeni Levent İnanır, Jülide Kural'ın açıklamalarına yanıt verdi. İnanır, "Jülide Hanım, dayıma evlilik teklifinde bulundu ama evlilik teklifini dayım kabul etmedi" dedi

Trendyol, kullanıcıları için alışverişi daha erişilebilir hale getirirken satıcıları için yeni büyüme fırsatları yaratmaya devam ediyor. Platform, 1 Kasım’da “Erken Fırsatlar” ile başlayacak Kasım kampanyalarında ay boyunca kullanıcılarına farklı indirim ve avantajlar sunarak 120 milyon ürünü kullanıcılarla buluşturmayı hedefliyor. Pazarlamadan finansmana uzanan desteklerle satıcılarını da bu döneme hazırlayan Trendyol, Azerbaycan, Avrupa ve Körfez pazarlarına uzanan kampanyalarıyla Türkiye’deki işletmelerin e-ihracatını desteklemeyi ve uluslararası pazarlardaki konumlarını güçlendirmeyi amaçlıyor

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Antalya Kültür Yolu Festivali’nin açılışını gerçekleştirerek 9 gün boyunca 40’tan fazla mekânda 440’tan fazla etkinliğin düzenleneceğini açıkladı. Festivalin yanı sıra Antalya’ya yönelik kültür ve turizm yatırımlarını da değerlendiren Bakan Ersoy, COP31’in ardından EXPO alanında Türkiye’nin en büyük fuar, kongre ve etkinlik merkezlerinden birinin hayata geçirilmesi için yeni bir yapılanmaya gidileceğini duyurdu

Ünlü oyuncu Fırat Tanış ile yönetmen sevgilisi Zeynep Günay, Bebek'te görüntülendi

Kadınlar voleyboldaki derbide Galatasaray Daikin ile Fenerbahçe Medicana yarın karşı karşıya gelecek

Muğla'nın Ortaca ilçesindeki Dalyan Kanalı'nda çevre kirliliği ve motor gürültüsünü azaltmak amacıyla hayata geçirilen elektrikli tekne dönüşüm projesinin ilk örneği "Tomris Hatun", deneme sürüşlerini başarıyla tamamlayarak suya indirildi. Muğla Valiliği öncülüğünde yürütülen projeyle Dalyan kanalları ve Köyceğiz Gölü'nde faaliyet gösteren gezi ve yolcu teknelerinin aşamalı olarak elektrikli sisteme geçirilmesi, böylece bölgenin doğal dokusunun korunması amaçlanıyor

İranlı gazeteci Shiva Akhavan Rad'ın İngilizce yaptığı bu mülakat, bianet editörleri tarafından Türkçe'ye çevrildi.

---

Hakan Mengüç için maneviyat, kesin cevaplara ulaşmaktan ziyade, bir hayatı şekillendiren sorulara nasıl açık kalınacağını öğrenmekle ilgili. Müzisyen, yazar ve Sufi düşüncesi eğitmeni olan Mengüç, şiir, müzik, seyahat, sessizlik, sevgi ve kim olduğumuzu ortaya çıkaran gündelik karşılaşmalar yoluyla içsel hayata yaklaşıyor.

Fars kültürüyle bağı, Rumi, Saadi ve Hafız’ın şiirleriyle kurduğu derin bağa dayanıyor. İran'da yaptığı yolculuk sırasında, yalnızca ülkenin edebî mirasıyla değil, kendi ifadesiyle şiirin kitapların ötesinde; sohbetlerde, evlerde, anılarda ve sıradan anlarda yaşamaya devam ettiği bir kültürle de karşılaştı. Düşünceleri daha geniş bir soruyu gündeme getiriyor: Şiir ve maneviyat yalnızca incelediğimiz konular değil de dünyayı görme ve içinde yaşama biçimleri olduğunda ne olur?

Bu sohbette Mengüç, rüyalar, dünyevi ve ilahi aşk, hayvanların bize şefkat ve kabullenme konusunda öğretebileceği dersler ve seyahatin kendisine güven ve insan ilişkileri hakkında öğrettikleri üzerine düşüncelerini paylaşıyor. Ayrıca sessizlik ve ney hakkında da konuşuyor; bu enstrümanı çalmanın zaman algısını nasıl değiştirdiğini ve şimdiki anı daha derinden deneyimlemesini nasıl sağladığını anlatıyor.

Ancak belki de en aydınlatıcı anlar, kesinlik ortadan kalktığı zaman ortaya çıkıyor. Yıllarca maneviyatı araştırdıktan sonra Mengüç, bazı gerçeklerin zihinsel olarak anlaşılabilse de kalbin bunları kabul etmesinin zor olabileceğini kabul ediyor. Bunların arasında kolay bir cevabı olmayan bir soru da var: Neden sevdiğimiz insanları ve şeyleri kaybetmek zorundayız?

Ortaya çıkan şey, maneviyatı bir cevaplar sistemi olarak ele alan bir sohbet değil, gizemle birlikte yaşamanın bir yolu; kesinliklere daha az bağlanmanın, şimdiki ana daha dikkatli olmanın ve cevapsız kalanlara daha istekli bir şekilde kulak vermenin bir yolu.

Fars şiirinde ve Sufi geleneğinde insan ve yaşamla ilgili hangi anlayış size en derinden hitap ediyor?

Tahran’dan bana ulaşmanız benim için son derece anlamlı. İran yalnızca büyük şairlere ev sahipliği yapmış bir ülke değil; aynı zamanda şiirin hâlâ yaşamın içinden seslendiği kadim bir hafıza.

Fars şiirinde ve Sufizmde beni en çok etkileyen şey, insanın tamamlanmış bir varlık değil, sürekli bir dönüşüm hâlinde olan bir yolcu olduğu anlayışıdır. Bu dünyaya kendimizi zaten bulmuş olarak gelmiyoruz; kim olduğumuzu yaşayarak, severek, kaybederek ve bazen de yolumuzu şaşırarak şekillendiriyoruz.

Sufizmde insan bir aynaya benzetilir. Ancak bu ayna zamanla tozlanır. Korkularımız, hırslarımız, kırgınlıklarımız ve beklentilerimiz gerçeği görmemizi zorlaştırır. Bu yolculuğun amacı başka biri olmak değil, bize eklenmiş olanları tek tek bırakıp özümüzde her zaman var olanı hatırlamaktır.

İşte bu yüzden beni en çok etkileyen düşünce şudur: Aradığımız gerçeklikten ayrı değiliz. Bazen bir ömür boyu kendimizin dışında aradığımız şey, nihayet kendi kalbimizin sessizliğinde bulunur.

Beni en çok etkileyen şahsiyetler, her şeyden önce Rumi, Şirazlı Saadi ve Hafız’dır.

“İran'da şiir kitapların içinde kalmıyor”

İran seyahatinizden zihninizde ve kalbinizde en derin iz bırakan şey nedir?

İran’ı düşündüğümde, belirli bir şehir ya da anıttan önce içimde bir duygu uyanıyor: Orada şiir hâlâ yaşıyor.

Bazı yerlerde şiir kitapların içinde kalır. İran’da ise şiirin insanların sohbetlerinde, bakışlarında, evlerinde ve gündelik hayatlarında yaşamaya devam ettiğini hissediyorsunuz.

İran'daki yolculuğum sırasında özellikle Tahran, İsfahan ve Tebriz beni çok etkiledi.

İran'da geçirdiğiniz süre boyunca, şiirin oradaki günlük hayata ne kadar derinden dokunduğunu hissetmenizi sağlayan bir an, bir sohbet, bir karşılaşma, bir yer ya da küçük bir gündelik sahne neydi?

Tahran'da bende en çok iz bırakan anlardan biri, kitapçılarla dolu bir bölgede yürürken yaşadığım andı. Birkaç kitapçıyla konuştum ve konuşma tarzlarında, ses tonlarında ve sorulara cevap verme biçimlerinde bende çok sıcak bir izlenim bırakan bir şey vardı. Onlar için edebiyatın yalnızca kitapların içinde kalan bir şey olmadığını hissedebiliyordunuz.

Daha sonra birkaç İranlı ailenin evine davet edildim. Mesnevi’ye olan ilgileri ve neredeyse herkesin şiirleri ezbere biliyor gibi görünmesi beni derinden etkiledi.

Bazen şiirden bir kültürün parçası olarak bahsederiz, ancak İran’da şiirin hâlâ günlük yaşamın içinde gerçekten yaşadığını hissettim.

Sanırım İran’ın bende bıraktığı en güçlü izlenimlerden biri de budur: Şiir, orada insanların yalnızca okuduğu bir şey değil; konuştukları, hatırladıkları ve içlerinde taşıdıkları bir şeydir.

Rüyaları nasıl yorumluyorsunuz? Hayatınızın gidişatını etkilemişler mi?

Rüyaları salt geleceği haber veren gizemli işaretler olarak görmüyorum. Benim için rüyalar, gündüzleri susturduğumuz seslerin geceleri konuşmaya başlamasıdır.

Gündüzleri zihnimiz çok gürültülüdür. Yapmamız gereken onca şey, korkularımız, sorumluluklarımız ve başkalarının bizden beklentileri arasında içimizdeki o ince sesi duyamayız. Uyuduğumuzda zihin nöbetini biraz gevşetir ve kalbin sakladığı görüntüler ortaya çıkmaya başlar.

Bazen rüyalar bize bir yön de gösterir. Onları anlayabilirsek bize derin bir içgörü sunabilirler.

Dünyevi aşk ve ilahi aşk

Dünyevi aşkın acısı, bir kişiyi aşk hakkında daha derin bir anlayışa yönlendirebilir mi?

Züleyha, Leyla ve Mecnun hikâyelerinde aşk, başlangıçta rahatlık veren bir duygu olarak ortaya çıkmaz. Aksine, kişinin bildiği düzeni altüst eder. Kişinin kim olduğunu, neye bağlı olduğunu ve neyi kaybetmekten korktuğunu ortaya çıkarır.

Dünyevi aşk ile ilahi aşkın düşman olduğuna inanmıyorum. Bazen bir kişi görünür bir güzellikle başlar ve görünmez bir gerçeğe ulaşır. Ancak bunun gerçekleşmesi için aşkın, sahip olma arzusundan öteye geçmesi gerekir.

Acı bizi dönüştürebilir; yalnızca kalbi kırdığı için değil, etrafındaki duvarların içinden bir geçit açtığı için. O açıklıktan geçerek kendimizi, diğer insanları ve hayatın kırılganlığını daha derinlemesine görmeye başlarız. Ve ışık genellikle yaradan içeri girer.

İnsanlar ve hayvanlar arasındaki ilişkiyi nasıl değerlendiriyorsunuz? Bu anlayış, beslenme düzeninize ve yaşam tarzınıza yansıyor mu?

Şefkatin yalnızca insanlara yöneltildiğinde eksik kaldığına inanıyorum. Şefkat, hangi türe ait olduğunu sormadan başka bir canlının acısını hissetme yeteneğidir.

Hayvanlar, yalnızca ihtiyaçlarımızı karşılamak için yaratılmış nesneler değildir; onlar, bu dünyayı paylaştığımız canlı varlıklardır. Onların da korkuları, bağları, alışkanlıkları ve kendilerine özgü bir varoluş biçimi vardır. Bir hayvanla samimi bir ilişki kuran herkes, bu ilişkinin yalnızca içgüdüden ibaret olmadığını anlar.

Ayrıca hayvanlarla sıcak bir bağ kuramayan bir kişinin, insanlarla da böyle bir bağ kurmakta zorlanacağına inananlardan biriyim.

“Hayvanlar bize sadece şefkati değil, kabullenmeyi de öğretiyor”

Hayvanlarla yaşadığınız hangi deneyimler, şefkat ve kabullenme konusundaki anlayışınızı şekillendirdi?

Çocukluğumdan beri hayvanlarla iç içe büyüdüm. Hayvanların en güzel yanlarından biri, hiçbir önyargıya sahip olmamalarıdır. Sizi olduğunuz gibi kabul ederler. Ancak onlarla gerçek bir bağ kurmak istiyorsanız, siz de onları oldukları gibi kabul etmeyi öğrenmelisiniz.

Örneğin, bir kediyi istediğiniz gibi davranmaya zorlayamazsınız. Onun karakterini, sınırlarını, size nasıl yaklaştığını ve nasıl uzaklaştığını anlamaya başlarsınız. Bence insanlar arasındaki pek çok çatışma tam da bu noktada başlar. Karşımızdakini olduğu gibi görmek yerine onu değiştirmeye çalışırız. Ve o değişmediğinde sinirlenir, hayal kırıklığına uğrar ya da mesafeli davranırız.

Bu yüzden hayvanların bize yalnızca şefkat değil, aynı zamanda kabullenmeyi de öğrettiğine inanıyorum. Bazen bizim için çok güzel öğretmenler olurlar ve bunu tek bir kelime etmeden yaparlar.

Çok kısıtlı imkânlarla seyahat etmek, insanlık ve güven konusundaki anlayışınızı nasıl değiştirdi?

Çok az şeyle seyahat ettiğinizde, sahip olduklarınızın sağladığı korumanın ötesine geçersiniz. Her şeyi önceden planlayamaz ya da her olasılığı kontrol edemezsiniz. İşte o zaman hayatla doğrudan yüzleşmeye başlarsınız.

Bu tür yolculuklarda bana en çok yardım edenler genellikle tamamen yabancılardı. Aynı dili konuşmasak ya da aynı kültürde büyümemiş olsak da aramızda görünmez bir bağ oluştu. Biri bana yolu gösterdi, diğeri bir öğün yemeğini paylaştı, bir başkası ise güvenli bir yere ulaşmama yardım etti.

Bu deneyimler bana güvenin naiflik olmadığını öğretti. Güven, tehlikeyi görmezden gelmek anlamına gelmez; her insanı yalnızca korkumuzun gözünden görmeyi reddetmek demektir.

Kitaplar bize insanlık hakkında bilgi verebilir. Ancak bir yabancı, karşılığında hiçbir şey beklemeden size şefkat gösterdiğinde, insanlık hakkında bildikleriniz bilgi olmaktan çıkar ve deneyime dönüşür.

Gerçek seyahat, yalnızca bir yerden başka bir yere gitmek değildir. Kendi önyargılarımızın ötesine geçmektir. Binlerce mil yol kat edebiliriz, ancak en büyük mesafe, bir yabancıyı kendimizden ayrı görmeyi bıraktığımız anda aşılır.

İran sineması

İran sinemasıyla bağlantılı, sizi özellikle etkileyen bir film veya yönetmen var mı?

Beni en çok etkileyen filmlerden biri Bab’Aziz’dir. Yüzeysel olarak bakıldığında çölü aşan bir yolculuk gibi görünür; oysa gerçekte, bir kişinin kendi benliğinin derinliklerine yaptığı yolculuğu anlatır.

Filmin merkezinde yer alan kör derviş Bab’Aziz’in sükûneti, bana bazen gözlerimizle değil, kalbimizle daha derinden görebildiğimizi hatırlatır. Çölün sessizliği, müzik ve yol boyunca yaşanan karşılaşmalar, hayatın yalnızca ulaşılması gereken bir varış noktası değil, anlamaya çağrıldığımız bir varlık hâli olduğunu ima ediyor.

Bab’Aziz, Sufizmin en güzel gerçeklerinden birini taşıyor: Gerçeğe acele ederek değil, yavaşlayarak yaklaşırız. Her şeyi bilmemiz gerekmez; bazen henüz anlamadığımız bir yolda güvenle yürümeyi öğrenmeliyiz.

Bana göre gerçek sanat, sorularımızı elimizden alıp yerine cevaplar koymaz; bize daha derin sorular bırakır. Bab’Aziz bittikten çok sonra bile içimizde bir sessizlik olarak devam eder.

“Sessizlik, başka bir dilin başlangıcı”

Sessizlik hayatınızda nasıl bir yer tutar?

Benim için sessizlik, konuşmanın yokluğu değildir; başka bir dilin başlangıcıdır. İnsanlar sürekli konuştuklarında, genellikle kendilerini ifade ettiklerini sanırlar. Oysa bazen konuşmak, kendimizden kaçmanın en kolay yoludur. Sessizlikte kaçacak hiçbir yer kalmaz. Korkularımızla, özlemlerimizle ve içimizdeki cevapsız sorularla yüzleşiriz.

Ney çaldığımda da bunu hissediyorum. Müzik yalnızca sesle değil, sesler arasındaki boşluklarla da şekillenir. O boşluklar olmasaydı, duyduğumuz şey müzik değil, gürültü olurdu. Hayat da böyledir. Duraklamalarımız, sessizliklerimiz ve bekleme dönemlerimiz, hayatın ritminin bir parçasıdır.

Ney, Sufi düşüncesinde genellikle özlem ve ayrılıkla ilişkilendirilir. Çaldığınızda kişisel olarak ne hissediyorsunuz; içinizde, bir anlık da olsa, ne değişiyor?

Ney çaldığımda zaman algım değişiyor. Bazen zamanın tamamen durduğunu bile hissediyorum. Bir süreliğine geçmiş ve gelecek önemini yitiriyor, geriye yalnızca şimdiki an kalıyor.

O anda, bir şekilde şimdiki anı, sonsuzluğu ve hiçliği aynı anda hissediyorum. Bunu kelimelerle açıklamak kolay değil.

Benim için ney, yalnızca çaldığım bir enstrüman değildir. Bazen kendimden uzaklaşıp daha derin bir sessizliğe girmenin bir yolu hâline gelir.

Belki de bu yüzden ney çaldığımda, kendimi ifade ettiğimi değil, kendimden uzaklaştığımı hissediyorum.

Geçmişe saygı gösterirken onun tuzağına düşmemek

Geçmişe saygı gösterip onun tuzağına düşmeden nasıl ilerleyebiliriz?

Geçmişimizi tamamen silemeyiz, buna da gerek yok. Geçmiş, yalnızca yaşadığımız acılardan değil, bugünkü kişiliğimizi şekillendiren her karşılaşmadan oluşur.

Ancak geçmişe saygı göstermek, orada yaşamaya devam etmek anlamına gelmez. Bir öğretmene saygı duyabilirsiniz, ama hayatınızın geri kalanında aynı sınıfta oturmaya devam etmezsiniz. Geçmiş de aynıdır: Bize bir şeyler öğretir, sonra yolumuza devam etmemizi ister.

Bırakmak, unutmak anlamına gelmez. Birini asla unutmayabilirsiniz, ama onun yokluğunun şimdiki zamanınızı yönetmesine izin vermeyi bırakabilirsiniz. Eski benliğinizin korkuları etrafında hayatınızı kurmadan, bir zamanlar olduğunuz kişiye şefkat duyabilirsiniz.

Çoğu zaman, geçmişte olanlara değil, olmasını dilediğimiz şeylere tutunuruz. İyileşme, zaten gerçekleşmiş olanı değiştiremeyeceğimizi kabul ettiğimizde başlar.

Geçmişi yanımızda taşımakla onun tarafından taşınmak arasında büyük bir fark vardır. Geçmiş bize yön gösterebilir, ama kontrolü ele almamalıdır.

Bazen hayatın kapıları dışarıdan kilitli değildir. Eski kapının koluna elimiz hâlâ dayalı olduğu için yeni kapıyı açamayız. Dönüşüm, geçmişi inkâr etmek anlamına gelmez; ona şükretmek ve elimizi kapıdan nazikçe çekmek anlamına gelir.

Yıllarca maneviyatı araştırdıktan sonra, hayatla ilgili hâlâ tam olarak anlayamadığınız bir şey var mı; manevi bir fikir olarak değil, bir insan olarak?

Yıllar geçtikçe bir şeyi daha net anlamaya başladım: Entelektüel olarak anlayabildiğimiz, ancak duygusal olarak kabul etmekte hâlâ zorlandığımız şeyler vardır.

Örneğin, sevdiğimiz insanları neden kaybettiğimize, bazı insanların neden bu kadar büyük acılara katlandığına ya da hayatın neden bazen bu kadar adaletsiz görünebildiğine dair felsefi açıklamalar bulabiliriz. Sufizm de bu sorulara pek çok cevap sunar. Ancak yalnızca bir insan olduğunuzda, belirli sorular karşısında bildiğiniz her şeyin sessizliğe büründüğü anlar vardır.

Hâlâ tam olarak anlayamadığım bir şey, neden sevdiğimiz insanları ve şeyleri kaybetmek zorunda olduğumuzdur.

Belki de hayatın doğası budur. Her şey gelir ve her şey geçer. Aklım bunu anlıyor. Ama kalp, bunu her zaman aklın yaptığı kadar kolay kabul etmez.

Belki de insan olmanın bir parçası tam da budur: Tüm cevaplara sahip olmadan yaşamaya devam etmek.

(ŞA/VK/NÖ)

Biçimleri değişmiş bedenler, alışılmadık anatomik oranlar, maskelerin ardındaki yüzler… Sanatçı İlker Ortaç’ın LIMIT adlı dijital sergisi, grotesk figürlerden oluşan bir görsel dünya kuruyor. Feminist düşünürlerin sözleriyle buluşan bu bedenler, dayatılan sınırları ve tanımları sorguluyor.

Serginin mekânı anlatının bir parçası. Punkrockets Radio’nun canlı yayını eşliğinde gezilen sanal bir oto sanayide, ziyaretçiler Ortaç’ın 20 eseriyle karşılaşıyor. Tamir ve onarımla özdeşleşen bu mekân, bedenlere dayatılan düzeltme ve normalleştirme beklentilerini sorguluyor.

Ortaç, eserleriyle izleyici arasında ortaya çıkan gerilimi üretiminin bir parçası olarak görüyor. Sanatçıyla LIMIT’in ortaya çıkışını, bedenlere ilişkin toplumsal kabulleri ve izleyiciyle kurduğu ilişkiyi konuştuk.

Sergiyi buradan inceleyebilirsiniz.

“Ben punk yaşayan bir sanatçıyım”

LIMIT'i dijital bir oto sanayi olarak tasarlamışsın ve sergiye Punkrockets Radio'nun canlı yayını eşlik ediyor. Dijital ortam, mekân ve müzik tercihlerinle nasıl bir deneyim yaratmayı amaçladın?

İnsanların “kaportayı düzeltelim” diye kendi aralarında konuştuğunu biliriz. Kaporta ilk aklıma burada geldi. Yıllardır aynı dertten yola çıkıp ortaya bir şeyler koymaya çalışıyorum. Bazen kısa film çekiyorum, bazen öykü, bazen roman yazıyorum. Bu sefer de çizerek anlattıklarımı toplayıp bir sergi formunda sunmayı amaçladım. Artık alışılmış, doğal olarak yaptığım şey oldu: Oraya gelenleri rahatsız etmek. Sonra oto sanayiyi düşündüm; arabayı götürdüğüm, yapılan işleri seyrettiğim, bir kenara çekilip sigara içip çay içtiğim anlar geldi aklıma. Böyle bir yerde benim çizdiklerim olsa, böyle bir yeri nasıl yapardım diye düşündüm. Taksim’de Mısır Apartmanı’ndaki bir sergi salonunu tamirhaneye çevirsem, çizdiklerimi oraya koysam, arkada punk müzik çalsa diye düşündüm. Ben punk yaşayan bir sanatçıyım. Ben de seyircilerin arasında gezinsem diye düşündüm. Elimdeki imkânlar önce bunu dijital olarak yapmaya yetiyordu. En azından eldekiyle bir şey yapıp sonra bu projeyi dünya turuna çıkarma fikriyle masanın başına oturdum.

“Benim çizdiğim bedenler çemberin dışında kalan bedenler”

Eserlerinde bedenler neredeyse hiçbir zaman alışıldık anatomik oranlarıyla karşımıza çıkmıyor. Bedenleri grotesk biçimlerde yeniden kurman, toplumsal olarak belirlenen “normal beden” fikriyle nasıl bir hesaplaşma içeriyor?

Bazen bir toplumda çoğunluğun inandığı, benimsediği, tercih ettiği şeyler normal olarak kabul ediliyor. Bunun dışındakiler ya yok edilmeye çalışılıyor ya da en iyi ihtimalle görmezden geliniyor. Benim çizdiğim bedenler de bu çemberin dışında kalan bedenler. Anatomik yapıları normal kabul edilen bedenlerin anatomik yapılarına uymadığı için insanlar bunları şüphe, endişe ve tedirginlikle karşılıyorlar. Onlarla bir münakaşaya giriyorlar. Bazen bu münakaşa eserlerle sınırlı kalmıyor, bunları üreten adamla da münakaşaya girdiklerine şahit oluyorum. Bunları üretirken böyle tepkiler alacağımı hayat deneyimlerimden bildiğim için kendime göre bir yalıtım geliştirdim: İzleyiciyle benim aramdaki münakaşayı pas geçip izleyiciyle eser arasındaki münakaşayı araya girmeden izlemek.

“Maskeyi çıkarınca o insanı tanıyacağımızı düşünüyoruz”

Sergide maskeler dikkat çekici bir yer tutuyor. Maskenin hem gizlenmenin hem de kendini ifade etmenin bir aracı olabileceğini düşündüğümüzde, eserlerinde kimlik ve görünürlük arasındaki ilişkiyi nasıl ele alıyorsun?

Maskeyi çıkarınca o insanı tanıyacağımızı sanıyoruz. Ben bundan pek emin değilim. Üstümüzdeki kıyafet, saçımız, makyajımız, duruşumuz da birinin bizi nasıl gördüğünü etkiliyor. Çizimlerimdeki maskelere de böyle bakıyorum. Arkasında kim var diye merak edebiliriz ama o insan hakkında her şeyi bilmek zorunda değiliz. Ben biraz da neden onu hemen tanıyıp kafamızdaki bir yere yerleştirmek istediğimizle uğraşıyorum.

“Bazen insanın aklının karışması da iyi”

Sergide farklı dönemlerden ve düşünsel geleneklerden feminist isimlerin sözlerine yer veriyorsun. Beden ve iktidar ilişkisine farklı yaklaşımlar sunan bu düşünürleri bir araya getirirken nasıl bir düşünsel ilişki kurmayı amaçladın?

Çizimlerime bakarken bu kadınların söyledikleri de aklımdaydı. Sözlerini de yanlarına koymak istedim. Hepsi aynı şeyi söylemiyor; ben de öyleymiş gibi sunmak istemedim. Bir çizime bakıyorsun, sonra yanındaki sözü okuyorsun; belki dönüp çizime bir daha bakıyorsun. Benim istediğim biraz da buydu. O sözün çizimi açıklayıp konuyu kapatması gerekmiyor. Bazen insanın aklını biraz daha karıştırması da iyi.

Eserleri kartpostal olarak paylaşılabilir kılman dikkat çekici. Grotesk imgeleri, geleneksel olarak hatıra ve kişisel iletişimle ilişkilendirilen kartpostal biçimiyle buluşturma fikri nasıl ortaya çıktı?

Sosyoloji okurken bir arkadaşımın kartpostal üzerine yazdığı tezi okumuştum. O günden beri kartpostallar kafamda ayrı bir yerde. Birine kartpostal gönderince ona küçük bir armağan veriyorsun, alıp evinin bir köşesine koyabiliyor. Şu an bunu fiziksel yapamasam da dijitalde yapmayı seçtim. Bir gün fiziksel sergide de aynısını yapmak istiyorum. Böylece bu karakterler, bedenler, düşünceler, bir nevi ben, birinin evine kartpostal olarak girsin. Belgesel ya da kitapla girdiğim gibi, bir kere de kartpostal olarak.

“Sergi arıza veriyor”

Sergideki spot ışıkların çoğu sabitken yalnızca Kırmızı Beden ve Gülüş ve Yumruk eserlerinin üzerindeki ışıklar yanıp sönüyor. Bu iki eseri ışık aracılığıyla diğerlerinden ayırmanın ardında nasıl bir düşünce var?

Ne kadar duman, o kadar randıman. Arızayı seviyoruz. İzleyiciler gezerken de arıza verdiler, veriyorlar, verecekler. Sergi de arıza veriyor. Bence bu gayet dürüst bir şey.

“Ben seyircinin arıza vermesini tercih ediyorum”

Serginin sonunda izleyicinin kendi bedenine veya başkalarının bedenlerine bakışında nasıl bir değişim yaşamasını umuyorsun?

Daha önce Türk sinemasında sakatlık olgusu üzerine çalışmıştım. Melodramlarda sakatlığın çok acıklı anlatıldığını görüyoruz. Seyirci filmden çıkınca, bu politik ve ekonomik baskılara rağmen sağlam olduğu için hâline şükredip mutlu bir şekilde hayatına devam edebiliyor. Ben ise seyircinin arıza vermesini tercih ediyorum.

(EG/NÖ)

Yunanistan Müzik Coğrafyası serimizin bu bölümünde bir söz yazarının, Alkis Alkaios’un yaşam öyküsüne yer veriyoruz. Cunta tarafından 1972’de tutuklanıp işkence gören Alkaios, ömrünün son otuz yılını hastalık nedeniyle evden çıkmadan geçirir ve bu yıllarda Yunanistan’ın en çok söylenen şarkılarından pek çoğunu yazar.

Yunanistan Müzik Coğrafyası

19 Haziran 2026

Yunanistan’da “Aşka Dair”i (Ερωτικό), “Sabah Sigarası”nı (Πρωινό τσιγάρο) ya da “Roza”yı (Ρόζα) ezbere bilen pek çok kişi, bu şarkıların sözlerini yazan kişinin yüzünü hiç görmemiştir. Alkis Alkaios televizyona çıkmaz, konserlere gelmez, gazetecilerle yüz yüze görüşmez ve bu yüzden bir dönem onun aslında var olmadığı bile konuşulur. Yakın çalışma arkadaşı besteci Thanos Mikroutsikos onu “görünmez bir söz yazarı” diye anar, bir başka konuşmasında da onun için “söz yazarı rolüne girmiş bir şair” der.[1] Görünmezlik yalnızca bir tercih değildir. Alkaios’un kamuoyundan uzak geçen hayatı, cunta yıllarında gördüğü işkenceden ve işkencenin ağırlaştırdığı hastalıktan ayrı düşünülemez. Bu hayattan çıkan şarkılar, Mikroutsikos’un deyişiyle, kişisel aşk şiiriyle bir kuşağın siyasi kaygılarını aynı dizelerde birleştirir.[2]

Sınırdaki bir köyden cuntanın işkencehanelerine

Gerçek adı “Vangelis Liaros” olan Alkis Alkaios, 23 Kasım 1949’da, iç savaşın sona erdiği yıl, Thesprotia’nın Arnavutluk sınırına yakın Kokkinia köyünde doğar. Ailesi o küçükken İyon Denizi kıyısındaki Parga’ya yerleşir. Elli yıl boyunca yakın arkadaşı olan demirci Stavros Doumas’ın anlattığına göre Alkaios, Parga’yı gençliği, aşkı, şarkısı ve İthaka’sı olarak görür ve “Parga’nın Baharı” (Άνοιξη της Πάργας) şarkısını da bu kasabaya yazar.[3] “Alkis” takma adını, İkinci Dünya Savaşı’nda Yunan Halk Kurtuluş Ordusu (ELAS) saflarında savaşan ve yirmi üç yaşında öldürülen amcasından alır. Adını bir direnişçiden alan Alkaios, yazmaya da erken başlar. 1967’de, henüz on sekiz yaşındayken, 1920’lerin Yunan şiirinde memur hayatının sıkıntısını ve kentli yalnızlığı alaycı bir dille yazan Kostas Karyotakis üzerine kısa bir deneme yayımlar. Karyotakis’in şiiri, Alkaios’un yazdıklarının “hocası” olarak anılır.[4]

Aynı yıl, 21 Nisan 1967’de albaylar cuntası yönetime el koyar. Alkis, Atina Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde okurken politikleşir. Bunda amcasının etkisi kadar, cunta yıllarında üniversite öğrencilerinin toplandığı, gitar ya da piyano eşliğinde sözün öne çıktığı küçük müzik salonları olan buat’larda dönen şarkılar da rol oynar.[5] Bu yıllarda cuntaya karşı direnişin en bilinen adlarından biri, 1968’de diktatör Georgios Papadopoulos’a suikast girişiminde bulunduğu için yakalanan, işkence gören ve yıllarca hapiste kalan Aleksandros Panagoulis’tir.[6] Alkaios 1972’de Panagoulis’in çevresindeki direnişçilere yardım ettiği için tutuklanır. Aranan insanları saklamış, onlara bakmış ve yurt dışına kaçmalarına yardım etmiştir.[7]

Ağustos’tan Aralık’a kadar beş ay gözaltında kalır. Önce Atina’daki Bouboulinas Sokağı’nda bulunan Genel Asayiş Müdürlüğü’nde, ardından Askeri Polis’in Özel Sorgu Birimi EAT-ESA’da tutulur. Bu iki yer, cunta yıllarının en bilinen işkence merkezleridir. EAT-ESA’da dolaşan söz, oraya girenin ya dost ya da sakat olarak çıkacağıdır.[8] Alkaios burada falaka, dayak ve elektrik işkencesi görür.[9] EAT-ESA’ya ayakları üzerinde girer, sedyeyle çıkar. Serbest bırakıldıktan sonra uzun süre yatağa bağlı yaşar ve pipetle beslenir. Gençliğinde hafif seyreden ankilozan spondilit hastalığı işkencelerden sonra ağırlaşır, attığı her adım ona acı verir ve bu hastalık hayatının geri kalanını belirler.[10]

Cunta sonrası: Mikroutsikos’la tanışma ve “Ambargo” albümü

Cunta Temmuz 1974’te çöker. Yunanistan’da bu tarihten sonraki döneme “rejim değişikliği” anlamına gelen Metapolitefsi (Μεταπολίτευση) adı verilir. Cunta yıllarında yasaklanan Mikis Theodorakis şarkıları yeniden sahnelere çıkar ve siyasi şarkı bu ilk on yılda konserlerde, öğrenci eylemlerinde, parti festivallerinde geniş bir dinleyiciye ulaşır.[11] Alkaios cuntadan sonra Atina’da Veranzerou Sokağı’nda bir avukatlık bürosu açar. 1977’de Yunanistan Komünist Partisi’ne (KKE) üye olur ve partinin Attika’daki avukat, bilim insanı ve sanatçı örgütüne bağlanır. Bürosunda avukat yoldaşlarıyla birlikte partinin işçi bürosu adına çalışır ve sendikalara hukuki destek verir.[12]

Şarkı sözü yazarlığı da bu yıllarda başlar. Thanos Mikroutsikos 1978’in başında, KKE’nin yayın organı Rizospastis’te “Alkis Alkaios” imzasıyla yayımlanan bir şiiri okur, hemen besteler ve şairi aramaya koyulur. Karşısına çıkan kişi avukat Vangelis Liaros’tur. İkisi arasında ölüme kadar sürecek bir dostluk ve işbirliği böyle başlar. Alkaios iki yıl içinde Mikroutsikos’a yüz kadar şarkı sözü gönderir, besteci bunların kırkını besteler.[13] İlk ortak şarkıları “Şubat 1848” (Φλεβάρης 1848), 1978’de Maria Dimitriadi’nin sesiyle “Özgürlük Şarkıları” (Τραγούδια της λευτεριάς) albümünde yayımlanır. Şarkının adı, Komünist Manifesto’nun yayımlandığı ve Paris’te barikatların kurulduğu Şubat 1848’e gönderme yapar.[14] Bunu 1980’de “Hava Durumu” (Δελτίο καιρού), 1982 baharında da bütün sözleri Alkaios’a ait “Ambargo” (Εμπάργκο) albümleri izler. Maria Dimitriadi, Kostas Karalis, Vlasis Bonatsos ve Manolis Mitsias’ın seslendirdiği, caz ve rock etkileri taşıyan “Ambargo”nun şarkıları açık bir siyasi tavır taşır. Alkaios, dönemin diğer siyasi söz yazarlarından farklı olarak yalnızca Yunanistan’ı yazmaz. Albümün açılış şarkısı “Gamagrafi (Salvador ’80)” (Γαμμαγραφία (Σαλβαδόρ ’80)), adını gama ışınlarıyla görüntüleme tekniğinden alır ve El Salvador’daki iç savaşı anlatır. Şarkıyı seslendiren Maria Dimitriadi, onu El Salvador’da çocukların katledildiği bir kıyımla ilişkilendirir.[15]

1983’te Mikroutsikos’un kurduğu ET.NE.M. yayınevinden “Ambargo - Şiirler” (Εμπάργκο - Ποιήματα) adlı kitabı çıkar. Bu, Alkaios’un yayımladığı tek şiir kitabıdır ve “Buz Üstünde Alıştırmalar” (Ασκήσεις επί πάγου), “Çöküş Üzerine Yorumlar” (Εκδοχές για την παρακμή) ve “Ambargo” başlıklı üç bölümden oluşur. Kitap ve aynı adlı albüm, Alkaios’un kuşağının yaşadığı dışlanmanın ifadesi olarak okunur.[16] Kitapta besteci Manos Loizos’a adanan “Sabah Sigarası” (Πρωινό τσιγάρο) şiiri de yer alır. Bu şiirin arkasında bir pişmanlık vardır. Alkaios 1980’lerin başında yalnızca Mikroutsikos için yazacağını söyler ve Loizos’un söz isteğini geri çevirir. Loizos Eylül 1982’de 44 yaşında ölünce Alkaios, Mikroutsikos’un anlatımıyla, suçluluk duyar. Şiir ertesi yıl Mikroutsikos’un ısrarıyla Notis Mavroudis’e verilir ve Alkaios’un en bilinen şarkılarından birine dönüşür.[17]

                                                                                                                                      Şubat 1848

“Cape Verdeli Manuel Duarte,

Belki yüzünü hiçbir zaman göremeyeceğim,

Ama kanla yazılmış o satırlarına bakılırsa,

Kavurucu bir güneşle dolu olmalı...

Panamalı kardeşim Elberto Cobos,

Belki sesini hiçbir zaman duyamayacağım,

Ama rüzgarın getirdiği haberlere bakılırsa,

Tıpkı toprağın gibi hiç susmuyor olmalı...

Şeria kıyılarından Naim Ashab,

Belki hiçbir zaman el sıkışamayacağız,

Yine de yanı başımda uyanık bekliyor aynı yıldız,

Senin de başucunda nöbet tutan; bu yeter bana...

Bu gece birleştirdi kalplerimizi aynı umutlar,

Anlık bir titreşimde bile olsa,

Yolumuzu aydınlatırken sayfaları

Komünist Manifestomuzun...”[18]

“Sabah Sigarası”ndan “Yüzyılın Barakası”na

1984’te “Sabah Sigarası” Notis Mavroudis’in bestesiyle yayımlanır. Aynı yıl Alkaios hastalığı yüzünden uzun süre ayakta duramaz hâle gelir ve Veranzerou’daki bürosunu kapatır. Bundan sonra hayatını yalnızca yazarak sürdürür.[19] 1984’ten sonraki döneminde dili de değişir. Gündelik hayattan alınmış somut sahnelerle gerçeküstü imgeleri aynı şarkıda yan yana getirmeye başlar. Mikroutsikos’la yaptığı “Aşka Dair”in (Ερωτικό) sözlerinde tarihsel göndermelerle iç gözlem birleşir. Şarkıyı ilk kez Manolis Mitsias söyler, sonra Haris Alexiou da yorumlar. Vasilis Papakonstantinou’nun en büyük başarılarından “Viktoria”nın (Βικτώρια) sözlerini de Alkaios yazar.[20]

Sabah Sigarası

“Gün ağarıyor, şehrin tatil günü bugün,

Mahallemizde tütüyor bir baca.

Bense seni arıyorum bir sabah sigarası gibi,

Ve acı bir kahve gibi, acı bir kahve gibi...

Sokaklar bomboş, görünmüyor tek bir can,

Ve ay henüz kayboldu batıda.

Bense seni arıyorum kaçınılmaz bir çare gibi,

Ve bir gündoğumu gibi, bir gündoğumu gibi...

Güneş doğdu, radyo son ses açılmış,

Tasos adında birine ağlayan bir kasap havasıyla...

Bense tüm bahsimi sana yatırıp sonra pas geçiyorum,

Körler karesinde, körler karesinde...”

1989’da Dionysis Theodosis’in ilk albümü “Bir Kahve Süresince” (Όσο κρατάει ένας καφές) çıkar. Mikroutsikos’un bestelediği albümdeki on üç şarkının on birinin sözleri Alkaios’a aittir ve albüme adını veren şarkı, geceyi yalnız geçirmek istemeyen birinin bir kahve süresince de olsa yakınlık arayışını anlatır.[21] 1996’da Mikroutsikos’un besteleri ve Dimitris Mitropanos’un sesiyle “Yüzyılın Barakasında” (Στου αιώνα την παράγκα) yayımlanır. Albümün sözlerinin büyük bölümü Alkaios’undur ve şarkılar hatırlama, yas, kırılma anları ve inatçı bir direnme duygusu etrafında döner. Albümün merkezindeki şarkı “Roza”dır (Ρόζα). Alkaios şiiri 1976’da yazıp Mikroutsikos’a göndermiştir; şarkıya dönüşmesi yirmi yıl alır. Ağır tempolu, içe dönük sözlerle yazılan şarkı, 20. yüzyılın devrimci deneyimlerine ve onların ardından gelen hayal kırıklıklarına dair bir iç konuşma gibi okunur. Roza’nın kim olduğu hep tartışılır. Kimi yorumlar onu Rosa Luxemburg’la, kimileri rebetiko şarkıcısı Roza Eskenazi’yle ilişkilendirir, Alkaios ise bu soruya hiçbir zaman açık bir yanıt vermez. Mikroutsikos’un anlattığına göre Mitropanos şarkının ağırlığı karşısında iki hafta boyunca onu söyleyemez. Sonra sahnede “Roza”yı söylerken yaptığı ağır zeibekiko, şarkının en çok hatırlanan görüntülerinden biri olur.[22]

Albüme son anda eklenen “Her Daim Gülümseyenler” (Πάντα γελαστοί) şarkısının hikâyesi ise iki farklı biçimde anlatılır. Mikroutsikos’a göre Alkaios şarkıyı, Ağustos 1996’da Kıbrıs’ta ara bölgede Türk bayrağını indirmek için direğe tırmanırken vurularak öldürülen Kıbrıslı Rum Solomos Solomou’ya ithaf eder. Miltos Paschalidis ise Alkaios üzerine yazdığı kitapta başka bir hikâye anlatır. Ona göre şarkı Solomou’nun ölümünden önce yazılmış ve Mikroutsikos tarafından bestelenmiştir. Alkaios şarkıyı o yıl hayatını kaybeden üç kişiye, Kıbrıslı Rumlar Tasos Isaak ve Solomos Solomou ile anarşist Christoforos Marinos’a adar.[23] İki anlatı arasındaki fark küçük değildir. Mikroutsikos’un aktardığı biçimiyle şarkı, Kıbrıs meselesinin milliyetçi anma dili içinde okunabilir. Paschalidis’in anlattığı ithaf ise 1996’da ölen farklı siyasi figürleri yan yana getirir ve şarkıyı bu dilin dışına taşır.

Roza

“Dudaklarım kuru ve susuz

Asfaltta su arıyor,

Geçip gidiyor yanımdan araçlar

Sense fırtınanın bizi beklediğini söyleyip

Nemli bir kabareye sürüklüyorsun beni.

Birlikte yürüyoruz aynı yolda

Ama ayrı ayrı hücrelerimiz,

Dolanıp duruyoruz büyülü bir şehirde.

Artık ne aradığımızı bilmek istemiyorum,

İki öpücük bağışlasan yeter bana.

Rulet oynayıp kaybediyorsun beni

Kâbus gibi bir masalın içinde.

Bir böceğin fısıltısı şimdi sesim,

Sarmaşık gibi hayatım,

Kesip atıyorsun beni boşluğa.

Zorunluluk nasıl da dönüşür tarihe,

Tarih nasıl da dönüşür sessizliğe...

Neden bakıyorsun bana öyle uyuşmuş halimle, Roza?

Bağışla beni, anlayamıyorum

Ne söylediğini bilgisayarların ve sayıların.

Kömürden ve kükürtten aşkım,

Nasıl da değiştirmiş seni zaman...

Üstümüzden geçip gidiyor araçlar

Ve ben, sisin ve fırtınanın ortasında

Aç uyuyorum senin yanında.

Zorunluluk nasıl da dönüşür tarihe,

Tarih nasıl da dönüşür sessizliğe...

Neden bakıyorsun bana öyle uyuşmuş halimle, Roza?

Bağışla beni, anlayamıyorum

Ne söylediğini bilgisayarların ve sayıların.”

Mitropanos ile Alkaios’un yolu üç yıl sonra yeniden kesişir. Alkaios 1998’de Marios Tokas’la bütün sözlerini kendisinin yazdığı “Alp Yıldızı” (Εντελβάις) albümünü hazırlar. Albümü Giorgos Dalaras söyleyecektir. Ama Dalaras, bir dizede geçen Türkçe kökenli “karşı” (καρσί) sözcüğüne itiraz eder ve yerine “şarap” (κρασί) konmasını ister. Alkaios, dizenin anlamı değişir diye bunu reddeder. Anlaşmazlık albümü yaklaşık bir yıl geciktirir ve “Alp Yıldızı” 1999’da Dalaras’ın değil Mitropanos’un sesiyle çıkar.[24] Mitropanos albümün kitapçığına yazdığı kısa notta Tokas ve Alkaios’u “sevdiğim bir müzik geçmişiyle bağlı olduğum iki insan” diye anar ve şarkılarına sesini katmaktan onur duyduğunu söyler. Albümde yayımlanan “Kif” (Κιφ) ve “Alp Yıldızı” gibi şarkılar Mitropanos’un repertuarının kalıcı parçaları olur.[25]

Aynı yıllarda yeni işbirlikleri başlar. 1998’de Sokratis Malamas’la “13.000 Gün” (13.000 μέρες) albümünde ilk kez bir araya gelir. Bu işbirliği “Bekçi ile Kral” (Ο φύλακας και ο βασιλιάς, 2000), “Bir” (Ένα, 2002) ve “Geçit” (Πέρασμα, 2010) albümleriyle sürer. Malamas’la yazdığı şarkılarda halk müziği geleneğine yaslanan yeni bir dil ortaya çıkar ve gemicilerin, limanların şairi Nikos Kavvadias ile Kostas Ouranis’in yolculuk şiirine yakın bir ton belirginleşir.[26] 2000’lerde Miltos Paschalidis’le “Batık Çapalar” (Βυθισμένες άγκυρες, 2001) ve “Tek Vatanım Zamandır” (Η μόνη μου πατρίδα είναι ο χρόνος, 2003) albümlerinde çalışır. 2006’da Mikroutsikos’la “Harika Yalnızlar” (Υπέροχα μονάχοι) albümünü yayımlarlar. Son çalışması, öldüğü yıl Babis Stokas’la yaptığı “Delilerin Avlusu”dur (Η αυλή των τρελών, 2012).[27]

Atina ile Parga arasında iki odalık bir hayat

Alkaios, Paschalidis’in anlatımına göre yaklaşık otuz yıl boyunca biri Atina’nın Kato Kifisia semtinde, diğeri Parga’da olmak üzere iki odada yaşar. 1982’de “Ambargo” için katıldığı bir televizyon programı ve bir radyo yayını dışında kamuoyunun karşısına pek çıkmaz. Difono dergisi bir söyleşi için onu ziyaret etmeyi planladığında ağır hareket kısıtlılığı buna izin vermez ve söyleşi yazışma yoluyla yapılır.[28] Mikroutsikos onun zor bir insan olduğunu, ama bunun için haklı nedenleri bulunduğunu söyler. Mikroutsikos’a göre Alkaios hayatı hayal gücüyle yaşar ve bu hayal gücünün merkezinde aşk tutkusu vardır.[29] Paschalidis’in aktardığı bir olay, Alkaios’un işkenceyle nasıl yaşadığını da gösterir. Yıllar sonra Atina’daki Evelpidon adliyesinde, bir duruşma salonunun önünde işkencecilerinden biriyle karşılaşır. Alkaios ona “Beni hatırlıyor musun?” diye sorar, adam hatırlamaz. Alkaios birlikte askerlik yaptıklarını, yalnızca birinin üstte, diğerinin altta olduğunu söyler ve arkasını dönüp gider. İkinci işkencecisini bir gemide, kardeşiyle birlikteyken görür. Kardeşi adamı göstermesini ister, Alkaios göstermez ve bunun önemi olmadığını söyler.[30]

Alkis Alkaios 10 Aralık 2012’nin ilk saatlerinde, 63 yaşında, kanser nedeniyle hayatını kaybeder ve ertesi gün Parga’da toprağa verilir.[31] 5 Ekim 2016’da Atina’daki Herodes Atticus Odeonu’nda Vasilis Papakonstantinou, Christos Thivaios, Miltos Paschalidis ve Babis Stokas’ın katıldığı bir anma konseri düzenlenir. Mikroutsikos konser öncesi söyleşilerinde, Alkaios’un yazdıklarının genişliğini göstermek için aslında on günlük bir program gerektiğini söyler. Ona göre Alkaios, 1980 sonrası Yunanistan’da şarkı yazan en önemli dört beş isimden biridir ve şarkının dilini yenilemiştir.[32] 2019’da Metronomos yayınevi bestelenmiş 187 şarkı sözünü “Patision ile Masal’ın Köşesi” (Πατησίων και Παραμυθιού γωνία) adıyla tek kitapta toplar. Kitabın adı, Atina’nın en işlek caddelerinden Patision ile “masal” anlamına gelen paramythi sözcüğünü bir sokak köşesinde buluşturur.[33]

Alkaios bugün Kostas Tripolitis ve Lina Nikolakopoulou ile birlikte, Yunanistan’da şarkı dilini değiştiren ve her biri kendi okulunu kuran üç söz yazarından biri sayılır.[34] Ama onu yalnızca iyi bir söz yazarı olarak düşünmek eksik kalır. Alkaios, cunta şiddetinin bedeninde bıraktığı izle yaşayan, buna rağmen yazmayı ve taraf olmayı sürdüren bir şairdir. El Salvador’dan Kıbrıs’a, Parga’dan Atina’nın arka sokaklarına uzanan şarkıları da bu yüzden hem kişisel hem siyasi bir hafıza taşır. Alkaios’un kendisi hiçbir sahneye çıkmaz. Şarkıları ise Maria Dimitriadi’den Dimitris Mitropanos’a, Sokratis Malamas’tan Miltos Paschalidis’e farklı kuşaklardan seslerle söylenmeye devam ediyor.

Dipnotlar:

[1] “Το in.gr στις πρόβες για το αφιέρωμα στον Άλκη Αλκαίο,” in.gr, 4 Ekim 2016, erişim 29 Ekim 2026, https://www.in.gr/2016/10/04/interviews/to-in-gr-stis-probes-gia-to-afierwma-ston-alki-alkaio/; Έλλη Δέδε, “Άλκης Αλκαίος: Μαρτυρίες από την άγνωστη ζωή του μεγάλου στιχουργού,” Δρόμος της Αριστεράς, 4 Ocak 2026, erişim 29 Ekim 2026, https://edromos.gr/alkis-alkaios-martyries-apo-tin-agnosti-zoi-toy-megaloy-stichoyrgoy/; Κώστας Μπαλαχούτης, “Άλκης Αλκαίος - Η γραφή του όλη,” Ogdoo.gr, 2 Ocak 2017, erişim 29 Ekim 2026, https://www.ogdoo.gr/prosopa/afieromata/alkis-alkaios-i-grafi-tou-oli; “Πώς αντιδρά κάποιος όταν συναντά μετά από χρόνια το βασανιστή του;” Μηχανή του Χρόνου, 19 Temmuz 2018, erişim 29 Ekim 2026, https://www.mixanitouxronou.gr/pos-antidra-kapoios-otan-synanta-meta-apo-chronia-to-vasanisti-toy-to-megaleio-stoy-stichoyrgoy-alki-alkaioy-poy-ezise-me-sovara-provlimata-ygeias-meta-apo-5-mines-sto-kolastirio-tis-mpoympoylinas/.

[2] Μιχάλης Γελασάκης, “Συνέντευξη: Ο Θάνος Μικρούτσικος θυμάται για τον Άλκη Αλκαίο,” Musicpaper.gr, 28 Eylül 2016, erişim 29 Ekim 2026, https://www.musicpaper.gr/interviews/item/8133-synentefksi-o-thanos-mikroytsikos-thymatai-gia-ton-alki-alkaio.

[3] “Άλκης Αλκαίος,” Βικιπαίδεια, erişim 29 Ekim 2026, https://el.wikipedia.org/wiki/Άλκης_Αλκαίος; “Ο ποιητής και στιχουργός Άλκης Αλκαίος,” Νόστιμον Ήμαρ, 10 Aralık 2020, erişim 29 Ekim 2026, https://www.nostimonimar.gr/alkis-alkaios/; Σταύρος Δούμας, “«Μίλα σιγά…»,” Εφημερίδα των Συντακτών, 12 Aralık 2022, erişim 29 Ekim 2026, https://www.efsyn.gr/?p=1220149.

[4] “Ο ποιητής και στιχουργός Άλκης Αλκαίος,” Νόστιμον Ήμαρ, https://www.nostimonimar.gr/alkis-alkaios/; “Πέθανε ο Άλκης Αλκαίος,” Lifo, 10 Aralık 2012, erişim 29 Ekim 2026, https://www.lifo.gr/node/142010.

[5] Δέδε, “Άλκης Αλκαίος: Μαρτυρίες από την άγνωστη ζωή του μεγάλου στιχουργού,” Δρόμος της Αριστεράς, https://edromos.gr/alkis-alkaios-martyries-apo-tin-agnosti-zoi-toy-megaloy-stichoyrgoy/; “Ο Άλκης Αλκαίος πορεύτηκε με πηγή έμπνευσης την τελική μάχη που δε δόθηκε ακόμα,” 902.gr, 20 Aralık 2022, erişim 29 Ekim 2026, https://www.902.gr/eidisi/politiki/315461/o-alkis-alkaios-poreytike-me-pigi-empneysis-tin-teliki-mahi-poy-de-dothike.

[6] “Η Πρωτομαγιά που έφυγε ο Αλέκος Παναγούλης,” To Vima, 1 Mayıs 2019, erişim 29 Ekim 2026, https://www.tovima.gr/2019/05/01/politics/i-protomagia-pou-efyge-o-alekos-panagoulis/.

[7] Δέδε, Δρόμος της Αριστεράς, https://edromos.gr/alkis-alkaios-martyries-apo-tin-agnosti-zoi-toy-megaloy-stichoyrgoy/; “Άλκης Αλκαίος: «Ωδή σε ένα δρομέα αντοχής»,” Musicpaper.gr, 3 Ekim 2016, erişim 29 Ekim 2026, https://www.musicpaper.gr/topics/item/1761-alkis-alkaios-stixoii-wdoi.

[8] “Άλκης Αλκαίος: «Ωδή σε ένα δρομέα αντοχής»,” Musicpaper.gr, https://www.musicpaper.gr/topics/item/1761-alkis-alkaios-stixoii-wdoi; “Τα κολαστήρια της Χούντας στην Αθήνα,” Alfavita, erişim 29 Ekim 2026, https://www.alfavita.gr/koinonia/218669_ta-kolastiria-tis-hoyntas-stin-athina.

[9] Δέδε, Δρόμος της Αριστεράς, https://edromos.gr/alkis-alkaios-martyries-apo-tin-agnosti-zoi-toy-megaloy-stichoyrgoy/.

[10] “Άλκης Αλκαίος, Μπουμπουλίνας και ΕΑΤ-ΕΣΑ,” Κατιούσα, 17 Kasım 2018, erişim 29 Ekim 2026, https://www.katiousa.gr/istoria/alkis-alkaios-mpoumpoulinas-kai-eat-esa/; Δέδε, Δρόμος της Αριστεράς, https://edromos.gr/alkis-alkaios-martyries-apo-tin-agnosti-zoi-toy-megaloy-stichoyrgoy/; “Άλκης Αλκαίος: «Ωδή σε ένα δρομέα αντοχής»,” Musicpaper.gr, https://www.musicpaper.gr/topics/item/1761-alkis-alkaios-stixoii-wdoi.

[11] Αναστασία Νικολοπούλου, “Το πολιτικό τραγούδι την πρώτη δεκαετία της μεταπολίτευσης (1974-1984). Η περίπτωση του Άλκη Αλκαίου” (yüksek lisans tezi, Yanya Üniversitesi Müzik Bölümü, Arta, 2023), erişim 29 Ekim 2026, https://olympias.lib.uoi.gr/jspui/handle/123456789/37652.

[12] “Απεβίωσε ο ποιητής και στιχουργός Άλκης Αλκαίος - Τα συλλυπητήρια του εξέφρασε το ΚΚΕ,” 902.gr, 10 Aralık 2012, erişim 29 Ekim 2026, https://www.902.gr/eidisi/politismos/4099/apeviose-o-poiitis-kai-stihoyrgos-alkis-alkaios-ta-syllypitiria-toy-exefrase; “Ο Άλκης Αλκαίος πορεύτηκε με πηγή έμπνευσης την τελική μάχη που δε δόθηκε ακόμα,” 902.gr, https://www.902.gr/eidisi/politiki/315461/o-alkis-alkaios-poreytike-me-pigi-empneysis-tin-teliki-mahi-poy-de-dothike.

[13] Μιχάλης Γελασάκης, “Συνέντευξη: Ο Θάνος Μικρούτσικος θυμάται για τον Άλκη Αλκαίο,” Musicpaper.gr, 28 Eylül 2016, erişim 29 Ekim 2026, https://www.musicpaper.gr/interviews/item/8133-synentefksi-o-thanos-mikroytsikos-thymatai-gia-ton-alki-alkaio.

[14] “«Μα που ακόμα δε χαράζει…»,” Lifo, erişim 29 Ekim 2026, https://www.lifo.gr/node/187941; “Άλκης Αλκαίος: «Ωδή σε ένα δρομέα αντοχής»,” Musicpaper.gr, https://www.musicpaper.gr/topics/item/1761-alkis-alkaios-stixoii-wdoi. Musicpaper yazısı bu bilgiyi, Iraklis Oikonomou’nun Alkaios’un şarkılarındaki tarihsel öğeler üzerine çalışmasından aktarıyor.

[15] “Εμπάργκο,” stixoi.info, erişim 29 Ekim 2026, https://stixoi.info/albums/482; Φώντας Τρούσας, “«Εμπάργκο»: Μια νέα ανάγνωση ενός ιστορικού δίσκου του Θάνου Μικρούτσικου,” Lifo, erişim 29 Ekim 2026, https://www.lifo.gr/culture/music/empargko-mia-nea-anagnosi-enos-istorikoy-diskoy-toy-thanoy-mikroytsikoy; “«Μα που ακόμα δε χαράζει…»,” Lifo, https://www.lifo.gr/node/187941.

[16] “Έφυγε από τη ζωή ο στιχουργός Άλκης Αλκαίος,” Πρώτο Θέμα, 10 Aralık 2012, erişim 29 Ekim 2026, https://www.protothema.gr/culture/music/article/242483/efyge-apo-th-zoh-o-stixoyrgos-alkhs-alkaios/; “«Μα που ακόμα δε χαράζει…»,” Lifo, https://www.lifo.gr/node/187941.

[17] Γελασάκης, “Συνέντευξη: Ο Θάνος Μικρούτσικος θυμάται για τον Άλκη Αλκαίο,” Musicpaper.gr, https://www.musicpaper.gr/interviews/item/8133-synentefksi-o-thanos-mikroytsikos-thymatai-gia-ton-alki-alkaio; Δέδε, Δρόμος της Αριστεράς, https://edromos.gr/alkis-alkaios-martyries-apo-tin-agnosti-zoi-toy-megaloy-stichoyrgoy/.

[18] Manuel Duarte, Portekiz sömürgeciliğine karşı Afrika’da bağımsızlık mücadelesi yürüten Cape Verde’li yurtsever ve entelektüel. Amílcar Cabral önderliğindeki Gine ve Cape Verde’nin Bağımsızlığı için Afrika Partisi (PAIGC) saflarında sömürgecilik karşıtı mücadelede yer almıştır. Elberto Cobos, 1960’lı yıllarda Panama’da ABD emperyalizmine karşı örgütlenenlerin simge isimlerinden biri. Naim Ashab / Na’im al-Ashhab, Filistin ve Ürdün Komünist Partisi’nin üst düzey yöneticilerinden, Filistinli komünist lider ve yazar. İşgale, emperyalizme ve gerici rejimlere karşı yürütülen politik mücadelede uzun yıllar ön saflarda yer almış ve hapis yatmıştır. Thanos Mikroutsikos’un bestelediği bu eser; dünyanın üç ayrı kıtasından (Afrika, Latin Amerika, Batı Asya) hiç karşılaşmamış ama aynı enternasyonalist dayanışmayı ve ortak ideolojiyi (Komünist Manifesto) paylaşan insanların kardeşliğini simgeliyor.

[19] Δέδε, Δρόμος της Αριστεράς, https://edromos.gr/alkis-alkaios-martyries-apo-tin-agnosti-zoi-toy-megaloy-stichoyrgoy/.

[20] “Άλκης Αλκαίος,” Βικιπαίδεια, https://el.wikipedia.org/wiki/Άλκης_Αλκαίος; “Εις μνήμην Άλκη Αλκαίου,” Lifo, erişim 29 Ekim 2026, https://www.lifo.gr/node/262709.

[21] “Ο «καφές» του Θάνου, του Άλκη και του Διονύση Θεοδόση,” Ogdoo.gr, 10 Aralık 2022, erişim 29 Ekim 2026, https://www.ogdoo.gr/diskografia/diskoi-pou-den-ksexasa/o-kafes-tou-thanou-tou-alki-kai-tou-dionysi-theodosi.

[22] “Άλκης Αλκαίος: Και έτσι η ανάγκη έγινε ιστορία και η ιστορία έγινε σιωπή..,” dinfo.gr, 1 Aralık 2017, erişim 29 Ekim 2026, https://www.dinfo.gr/άλκης-αλκαίος-και-έτσι-η-ανάγκη-έγινε-ι/; Diyar Saraçoğlu, “Dimitris Mitropanos: Halkın sesi ve Zeibekiko’nun ağır adımları,” bianet, 6 Aralık 2025, https://bianet.org/yazi/dimitris-mitropanos-halkin-sesi-ve-zeibekikonun-agir-adimlari-314220.

[23] “Σολωμός Σολωμού, Δημήτρης Μητροπάνος, Άλκης Αλκαίος, Θάνος Μικρούτσικος,” Goodreads, erişim 29 Ekim 2026, https://www.goodreads.com/author_blog_posts/23364436; “Αγύριστο κεφάλι: ο Άλκης Αλκαίος που γνώρισα… του Μίλτου Πασχαλίδη,” Goodreads, erişim 29 Ekim 2026, https://www.goodreads.com/author_blog_posts/25351657.

[24] “Η κόντρα του Νταλάρα με τον Άλκη Αλκαίο που καθυστέρησε ένα χρόνο τον δίσκο «Έντελβάις» του Μάριου Τόκα,” Μηχανή του Χρόνου, 22 Temmuz 2017, erişim 29 Ekim 2026, https://www.mixanitouxronou.com.cy/stiles/rok-istories/i-kontra-tou-ntalara-me-ton-alki-alkeo-pou-kathisterise-ena-chrono-ton-disko-entelvais-tou-mariou-toka-pia-itan-i-diafonia-tous-ke-giati-ti-lisi-edose-o-mitropanos/.

[25] Θανάσης Γιώγλου, “Ο Δημήτρης Μητροπάνος τραγουδάει Άλκη Αλκαίο,” Ogdoo.gr, 12 Aralık 2012, erişim 29 Ekim 2026, https://www.ogdoo.gr/erevna/thema/o-dimitris-mitropanos-tragoydaei-alki-al.

[26] “Άλκης Αλκαίος,” Βικιπαίδεια, https://el.wikipedia.org/wiki/Άλκης_Αλκαίος; “Ο ποιητής και στιχουργός Άλκης Αλκαίος,” Νόστιμον Ήμαρ, https://www.nostimonimar.gr/alkis-alkaios/.

[27] “Άλκης Αλκαίος,” Βικιπαίδεια, https://el.wikipedia.org/wiki/Άλκης_Αλκαίος.

[28] Μίλτος Πασχαλίδης, Αγύριστο κεφάλι: Ο Άλκης Αλκαίος που γνώρισα…, Goodreads tanıtım sayfası, erişim 29 Ekim 2026, https://www.goodreads.com/book/show/20554153; Δέδε, Δρόμος της Αριστεράς, https://edromos.gr/alkis-alkaios-martyries-apo-tin-agnosti-zoi-toy-megaloy-stichoyrgoy/; “Εις μνήμην Άλκη Αλκαίου,” Lifo, https://www.lifo.gr/node/262709.

[29] Γελασάκης, “Συνέντευξη: Ο Θάνος Μικρούτσικος θυμάται για τον Άλκη Αλκαίο,” Musicpaper.gr, https://www.musicpaper.gr/interviews/item/8133-synentefksi-o-thanos-mikroytsikos-thymatai-gia-ton-alki-alkaio.

[30] “Πώς αντιδρά κάποιος όταν συναντά μετά από χρόνια το βασανιστή του;” Μηχανή του Χρόνου, 19 Temmuz 2018, erişim 29 Ekim 2026, https://www.mixanitouxronou.gr/pos-antidra-kapoios-otan-synanta-meta-apo-chronia-to-vasanisti-toy-to-megaleio-stoy-stichoyrgoy-alki-alkaioy-poy-ezise-me-sovara-provlimata-ygeias-meta-apo-5-mines-sto-kolastirio-tis-mpoympoylinas/.

[31] “Έφυγε από τη ζωή ο στιχουργός Άλκης Αλκαίος,” Πρώτο Θέμα, https://www.protothema.gr/culture/music/article/242483/efyge-apo-th-zoh-o-stixoyrgos-alkhs-alkaios/.

[32] Γελασάκης, “Συνέντευξη: Ο Θάνος Μικρούτσικος θυμάται για τον Άλκη Αλκαίο,” Musicpaper.gr, https://www.musicpaper.gr/interviews/item/8133-synentefksi-o-thanos-mikroytsikos-thymatai-gia-ton-alki-alkaio; “Το in.gr στις πρόβες για το αφιέρωμα στον Άλκη Αλκαίο,” in.gr, https://www.in.gr/2016/10/04/interviews/to-in-gr-stis-probes-gia-to-afierwma-ston-alki-alkaio/.

[33] “«Πατησίων και Παραμυθιού γωνία», στίχοι του Άλκη Αλκαίου,” Goodreads, erişim 29 Ekim 2026, https://www.goodreads.com/author_blog_posts/26273549.

[34] “Εις μνήμην Άλκη Αλκαίου,” Lifo, https://www.lifo.gr/node/262709.

(DS/VC)

Gök kubbe, sahip olduğumuz en ucuz ve en demokratik bilim laboratuvarıdır. Yukarı bakıyorum, uçsuz bucaksızlığa hayran kalıyorum ve insanlığın ortak kaderini fark ediyorum.

Bir bilim laboratuvarı denince çoğunlukla pahalı aletler, bir bina ve bütçe akla gelir. Oysa bunların hiçbirine ihtiyaç duymayan bir laboratuvar var. Giriş bileti yoktur, geceleri kapanmaz, büyük şehirle küçük şehri, zengin okulla yoksul okulu ayırmaz. Bu laboratuvar gök kubbedir. Başını kaldırıp bakan herkes, basit bir soruyla gerçek bilim yapmaya başlayabilir. Yıldızlara bakarak saati bulabilir miyiz?

Bulabiliriz! Ve sır bir açıdadır. Dünya 24 saatte bir tam tur, yani 360° döner, dolayısıyla gökyüzü her saat yaklaşık 15° yer değiştirir. Bir takımyıldızın kaç derece döndüğünü ölçersek ne kadar zaman geçtiğini biliriz. Hesap basit bir bölmedir, Δt = Δθ/15 ve saate bakışımızı değiştirir. Saat, ekrandaki bir sayı olmaktan çıkar ve ölçülebilir bir fiziksel büyüklüğe dönüşür.

360 ve 24 sayıları rastgele değildir. 360 derecelik daire Babil'in altmışlık sayı sisteminden, 24 saatlik gün ise eski Mısır'dan miras kalmıştır. İki sayının da onları ayrıcalıklı kılan ortak bir özelliği vardır. 360'ın 24 böleni vardır ve 7 dışında 1'den 10'a kadar bütün tam sayılara bölünür, 24'ün ise sekiz böleni vardır. Böylece daire ve gün artık kalmadan eşit parçalara ayrılır ve ikisinin bölümü 15 gibi bir tam sayı verir. Onluk sistem, 10'un katları ve kuvvetleriyle, insan fizyolojisi nedeniyle seçilmiştir ve bu istenen bölünebilirliğe sahip değildir. 10 yalnızca 2'ye ve 5'e tam bölünür, 100 derecelik bir daire de üç eşit parçaya ayrılamazdı.

Okulda dereceyi tam dairenin 1/360'ı, radyanı yarıçapa eşit uzunlukta bir yayı gören merkez açısı (1 rad ≈ 57,3°, yani tam daire 2π rad) ve saniyeyi günün 1/86400'ü olarak tanımlarız. Bugün saniye ise sezyum atomunun bir ışımasının 9.192.631.770 periyodunun süresi olarak tanımlanır ve artık tam düzenli olmayan Dünya'nın dönüşüne bağlı değildir.

Elinle ölç

Gözlem kuzeyden başlar. Büyük Ayı'nın iki parlak «işaretçi» yıldızı Dubhe ve Merak, Kuzey Kutup Yıldızı'nı gösteren hayalî bir çizgi oluşturur. Kutup Yıldızı Kuzey Gök Kutbu'na çok yakın olduğu için neredeyse hareketsiz görünür ve bütün gökyüzü onun çevresinde dönüyormuş gibi durur. Kuzey enlemi 35°'nin üzerinde olan yerlerde yaşayan gözlemciler için bu iki yıldız hiç batmaz, yılın her günü ve gecenin her saatinde gözlenebilir. Yani yıl boyu görünen yıldızlardır.

Özel bir alete gerek kalmadan, uzattığın kolunla gece gökyüzündeki açıları ölçebilirsin. Bir parmak gökyüzünde yaklaşık 1°'lik, üç parmak 5°'lik, yumruğun 10°'lik, açık avuç ise yaklaşık 15°'lik bir yay kaplar, resimde gösterildiği gibi. Böylece vücudumuz bir açıölçere dönüşür. Bununla Dubhe–Merak çizgisinin Kutup Yıldızı'ndan geçen dikeyle yaptığı açıyı, gökyüzünün görünür hareketi gibi saat yönünün tersine ölçer ve saate çevirirsin.

Ancak bir düzeltme gerekir. Dünya Güneş'in çevresinde de döndüğü için gökyüzü, aynı saatte her gece biraz daha dönmüş olur, günde yaklaşık bir derece. Hesabı basitleştirmek için yılı 360 gün, her ayı 30 gün say. Bu sadeleştirme, gözün ve elin rastgele hatasından farklı, öngörülebilir ve sabit bir sistematik hata getirir. Uygun bir varsayımın doğruluktan ödün verdirdiğini fark etmek belki de en değerli derstir.

Kos ve bodrum, aynı açı, farklı saat

Yıldızlardan bulduğumuz saat yerel güneş saatidir ve burada zamanın bir uzlaşma olduğunu gösteren güzel bir örnek ortaya çıkar. Kos ile Bodrum neredeyse aynı boylamdadır ve aralarında dar bir deniz şeridi vardır. İkisinin yerel güneş saati arasındaki fark bir dakikadan azdır ve Dubhe ile Merak iki şehrin üzerinde hemen hemen aynı açıyı oluşturur.

Ama saatler çoğu zaman uyuşmaz. Türkiye bütün yıl UTC+3 saatini kullanır. Yunanistan saatini değiştirir ve Ekim ayının son pazarından Mart ayının son pazarına kadar UTC+2 kullanır. Bu günlerde Bodrum'daki bir kız öğrenci ile Kos'taki bir oğlan öğrenci aynı yıldızı aynı açıyla gözlerken saatleri bir saat farklı gösterir. Gökyüzünün saat dilimi yoktur. Saat dilimlerini biz yarattık, anlaşabilmek için.

Saat dilimlerinin ardında aynı 15°'lik açı yatar. Boylamları 15° farklı iki yerin yerel saatleri bir saat farklıdır. Açı, Dünya üzerinde mesafe de ölçer. Her derece 60 dakikaya bölünür ve Dünya üzerinde bir yay dakikası, yaklaşık 1852 metrelik bir deniz miline karşılık gelir. Ekvatorda bir boylam derecesi bu yüzden 60 deniz mili, bir saatlik 15° ise yaklaşık 900 deniz milidir.

Paralaks, ya da uzaklıkları nasıl ölçeriz

Dünya'nın Güneş çevresindeki hareketi bir ders daha saklar. Başparmağını uzat, uzaktaki bir cisme bak ve gözlerini sırayla kapat. Başparmak arka planın önünde «zıplar». Bu görünür kaymaya paralaks denir ve cisim ne kadar yakınsa o kadar büyüktür. Açıyı ölçersek ve iki gözümüz arasındaki uzaklığı bilirsek, cismin uzaklığını basit bir geometriyle buluruz.

Gökbilimciler aynısını gökyüzüyle yaptılar. «Gözleri» Dünya'nın yörüngesindeki iki konumdu, altı ay arayla ve yaklaşık 300 milyon kilometre uzaklıkta. Yakın bir yıldız, bu durumda çok uzaktaki yıldızların önünde çok az kayar. Buna yıllık paralaks denir. İlk ölçümü 1838'de Bessel, 61 Cygni yıldızı için yaptı ve bir yıldızın ilk gerçek uzaklığını verdi. Paralaks ne kadar küçükse yıldız o kadar uzaktadır. Bu yöntemle Gaia uydusu bugüne kadar bir milyardan fazla yıldızın uzaklığını ölçmüştür.

Bir dünya haritası

Etkinliği okul bahçesinden dünyaya taşımak için ücretsiz bir web uygulaması geliştirildi, «Eğitimcilerin Usturlabı». Herhangi bir tarayıcıdan, ücretsiz olarak adresinden açılır. Öğrenci gözlemin yerini ve saatini belirler, uygulama kuzey gökyüzünün haritasını gösterir ve saati hesaplar. Bir «kara kutu» değildir. Açıdan saate giden yolu ve olası sapma kaynaklarını adım adım gösterir, hesapladığı her şeyi öğrenci kontrol edebilir.

Her gözlem öğrencinin kişisel gözlem defterine kaydedilir ve ortak bir dünya haritasında iğne olarak görünür. Çocuk orada, başka ülkelerdeki yaşıtlarının aynı ölçümü aynı anda yaptığını görür. Tek başına bir gözlem ve ölçüm, bir gözlemciler topluluğuna katılım hâline gelir. Web uygulaması ekipman gerektirmez, büyük bir şehirdeki okulla küçük bir adadaki okul haritada aynı yere, verilerde aynı değere sahiptir. Zamanla harita, coğrafi olarak dağılmış açı ve zaman ölçümleri biriktirir ve bunların birlikte işlenmesinin yolunu açar. Uygulama, 13, 14 ve 15 Kasım'da Katerini'de yapılacak Yunan Matematik Derneği kongresinde sunulacak.

Herkes için bir etkinlik

Etkinlik öğrencilere, ailelere ve öğretmenlere uygundur. Okulda bir açı ölçme konusuna, bir bilim kulübüne ya da bir gökyüzü gözlem akşamına, fen ve beşeri bilimler öğretmenleri ile diğer branşlardaki öğretmenlerin iş birliğiyle eklenebilir. Aileler için ekipman ya da özel bilgi gerekmez. Zaman ve birlikte olmak yeter. Gökyüzünün altında geçen bir akşam sohbeti ve «birlikte olma» duygusunu geri getirir.

Astronomi sponsorlara, pahalı aletlere ve özel donanıma ihtiyaç duymaz. Gereken, dışarı çıkmaya, başımızı kaldırıp bakmaya ve ölçmeye karar vermektir. Kutup Yıldızı her akşam orada olacak, neredeyse hareketsiz, ve haritadaki her yeni iğne gözlemciler topluluğunu büyütecek ve eğitimi daha heyecan verici kılacak.

(PP/NÖ)

Batman’ı bilirsiniz. Şehir kimliği açısından bakarsanız bir petrol kenti. Merkez olarak hepi topu 70-80 yıllık bir mazisi var. Öncesi birkaç haneli İluh (Êlihê) köyü.

Ama etrafı öyle değil tabii ki; hemen yanı başında Qîra Dağı (Çîyayê Qîrê), çok yakınında şimdilerde sulara gark edilen dünyaca ünlü Hasankeyf, öbür yakasında Diyarbakır’la sınır, beş bin yıllık, şarkılara konu olmuş Malabadî Köprüsü ve daha neler…

İşte tarihî Perpıra Köprüsü de Batman’ın Bıçakçı Köyü sınırları içinde ve Batman Çayı üzerinde yer alan yaklaşık iki bin yıllık Geç Roma Dönemi eseri.

Doğu-batı ekseninde konumlanan köprü, Batman’a 10 km mesafede. Köprünün hemen yanı başında Grê Migro Höyüğü var. Kübalı antropolog Guillermo Algaze’nin Mezopotamya yüzey araştırmaları projesinden tespitle, sonuç raporunda Geç Roma Dönemi’ne tarihlendirdiği Perpıra antik köprüsü yıkılmış olup bugün sadece ayak kalıntılarının bir kısmına ulaşılmış.

Benim köprüden ilk haberdar oluşum, Batman’ın duayen gazete emektarı Arif Aslan’ın Batman Çağdaş gazetesindeki haberini bilgilendirmesi üzerine olmuştu.

Yaklaşık bir kilometre uzunluğunda olan tarihî Perpıra Köprüsü, iki bin yıldan bu yana Batman Çayı üzerinde yer alarak bugünlere sadece ayak kalıntıları ulaşmış. Ayakların bir kısmı sağlamken, bir bölümü de Batman Çayı’nın alüvyonları altında kalarak günümüze ulaşmış.

Karayolları Genel Müdürlüğü, 2019-24 yılları arasında yaklaşık beşte bir, 180 metrelik bölümde 10 ayağı bir nevi yenileme gibi restore ederek ayağa kaldırmış. Devamında görünen 9 ayak ise öyle de bırakılarak açıkta kalmış.

Bir başka tehdit de DSİ’nin sulama kanallarının altında kalıp yiteceği tehdidiydi. Ne oldu o tehlike, bilmiyorum.

Jeoradar tespitlerine göre 52 ayaklı olduğu ifade edilen bu Geç Roma Dönemi köprüsü sanki “Dünyanın bütün yolları Roma’ya çıkar” diyenlerin çağrısının bir de kendisi için dillenmesini mi istiyor? Sahi, seksen bin kilometre yol kat edip Hindistan’a kadar uzanan Makedonya Kralı Büyük İskender’in yolu da Perpıra ve coğrafyası ile kesişmiş midir?

Doğrusu, antik köprünün Perpıra adının en eski hâline açık kaynaklardan ulaşamadım. “Perpira” muhtemelen yakın dönemlere ait. Kürtçede Papir/Papira köprü ayağı anlamındadır. Mevcut yıkık hâline göre adlandırılmış. Tıpkı Roma-Bizans dönemindeki Samachi kale şehrinin terk edilişten sonra yağmurlarla birlikte toprakla ortaya çıkan altın, gümüş sikkeler nedeniyle köylülerin Zerzevan demesi gibi. Kürtçede zêr altın, zîv gümüştür. Cihê zer û zîvan, altın gümüş yeri anlamında Zerzevan yakıştırması gibi.

1040’lı yıllarda Merwani Kürtleri döneminde de Merwani hükümdarı Nasruddevle Ahmed’den dolayı MeyaFarqîn (Silvan) ile Nasıriye şehirlerini birbirine bağladığı için Nasıriye Köprüsü adıyla da anılmış. Keşke antik adına da ulaşabilsek…

Petrol dediğiniz ne ki, fosil yakıt işte. Gün gelir tükenir. Onun sayesinde varlık/vücut bulan şehirler de bu yok oluştan tabii ki nasibini alır. Ama tarihî ve kültürel miras öyle mi? Dünya durdukça “ben varım” der.

Batman’ın bu önemli tarihî mirası Perpıra Köprüsü, kültür ve turizm açısından bölgeye kazandırılarak kurtarılmalı elbette. Geçmişte Batman henüz Siirt’e bağlı bir ilçeyken orada üç ay yaşamış ve kaymakam stajyerliği yapmış biri olarak bu sahiplenmeyi gerekli görüyorum.

Boşuna mı demişler:

Pira Batmanê, Dîwara Binyanê, Deyrê Axtirmanê, Bedenê Diyarbekirê xerab nabe heta axir zemanê…

(ŞD/NÖ)

Korkuyordum hem de çok. Evet, itiraf ediyorum. Korkuyordum günde iki kez. Zihnimde taşıyordum korkuyu ve onun yarattığı ne kadar gerilim, ne kadar çelişki varsa zihnimi işgal ediyordu. Zayıftım belki. Oysa “güçlü” olmaya konumlandırmıştım kendimi hayatın her alanında. Bunun yaşamın gerçeklerine aykırı olduğunu, yaşamın diyalektiğine uygun olmadığını bilmiyordum. Hadi itiraf edeyim. Biliyordum ama kendimle savaşıyordum. Yaşamın gerçekliğiyle savaşıyordum. Korkularımı yönetmek, onlara neden olan koşulları ortadan kaldırmak çok daha gerçekti. O gerçekliğe de sarılıyor ve koşulların değişmesi için mücadele ediyordum ama bir taraftan da kendi kendimle mücadele ediyordum. Bilincimi şekillendiren ve zamanla kanıksadığım sağlamcılık kendi gerçekliğimle yüzleşmemi yavaşlatıyordu. Kanıksanmış sağlamcılıkla yüzleşen öfkeli sayfalar dökülüyordu zihnimden ama aynı zihnim, saçma sapan bir kaygıyla boğuşurken tüm potansiyelini tüketiyordu. Oysa bir kavga en çok gerçekliği kuşanarak verilirdi.

Ben ise gerçekliğimden korkuyordum. Şimdi ona gülüyorum. Çünkü korkumu milyonlarca insan paylaşıyor belki ama sadece beni ya da benimle benzer spektrumdaki insanları ilgilendirdiği düşünüldüğü için korkuya neden olan koşullar ise olduğu gibi duruyor. Evet, gülünçtü korkum. Daha doğrusu gülünç bir yönü vardı. Bir dönem oturduğumuz semtteki metro istasyonunda kılavuz çizgiler belirgin değildi. İlk kez Ankara’da o tür bir istasyona rastlıyordum. Öncesinde metro kullanımına dair hiçbir korku ya da endişe taşımıyordum içimde. Hatta o istasyonu kullanmaya başladıktan sonra da bir süre bu korkuyu yaşamamıştım. O dönem bir arkadaşımız raylara düşmüştü. Ben de yolda yardım almama tavrını sekter bir şekilde savunan körlerden değildim. Gerektiğinde yardım da isterdim. Oysa bir yandan “bu kadar temel bir hakkı kullanırken neden yardım istemek zorunda kalıyorum” diyerek birileri teklif etmedikçe destek istemiyordum. Ta ki bir gün kimsenin olmadığı bir saatte, istasyonda dalgın bir şekilde yürürken bastonun rayların olduğu boşluğa denk geldiği ve kendimi ani bir refleksle geri çektiğim ana kadar. Ondan sonra güçlü bir fobi gelişti. Daha önce kitap okuyarak ya da bir şeyler yaparak geçirdiğim metrodaki zamanımı “İstasyonda biriyle karşılaşacak mıyım?” kaygısıyla tüketmeye başladım.

Bu süreçten önce metrodaki kılavuz çizgilerin hissedilebilir yapılmasına dair çalışmalara başlamıştım. Dilekçe, CİMER başvurusu gibi girişimlerim olmuştu. Kanıksanmış sağlamcılık öyle bir şey ki bu süreçte destek istediğim insanlar arasında sadece körlerden birkaç kişi bu çalışmalara itiraz etti. “İyi baston kullanan birisi o yüzeyi hissedermiş.” Oysa adım gibi eminim o itirazın sahipleri de o istasyonda destek isteyeceklerdi. Kaldı ki metro raylarının hemen yanına zor hissedilebilen bir sarı çizgi eklemek gibi bir “dahiyane” yönelim sadece körleri tehlikeye atmıyor. Gören birisi de o silik çizgileri fark etmeyebilir. En önemli nokta da bu zaten. Bu durum sadece engellileri değil herkesi tehlikeye atıyor. Herkesi tehlikeye atmasa bile, herhangi bir kesimin güvenliği için bile tedbir almak mecburiyetindeler.

Güvenli olmayan istasyonlar her gün birilerinin ölümüne ya da ağır yaralanmasına neden oluyor. 2020 yılında kör bir arkadaşımız Ankara’da raylara düşerek yaşamını yitirdi. Yine İstanbul’da ve farklı şehirlerde onlarca arkadaşımız metro ve Marmaray istasyonlarında raylara ya da peron boşluğuna düşerek yaralandı. Bazı arkadaşlarımızın ayağı kırıldı. Burnu kırılanlar oldu. Bu demek oluyor ki kapsayıcı ve erişilebilir olmayan metrolar nedeniyle mağdur olan insanların yaşam rutini aylarca bozuluyor. Aylarca evlerinden çıkamıyorlar. Belki işlerini kaybediyorlar. Hiçbir şey olmasa bile o kazayı yaşayan insanlar yıllarca bunun travmasını yaşamak zorunda bırakılıyor. Bağımsız yaşam alanları kısıtlanıyor. Her gün yeni kazalar yaşanıyor ama ciddi bir çözüm üretilmiyor. O nedenle 25 Ekim günü Mehmet Bulut arkadaşımız İzmir’de metroda iki vagon arasına düştü. Son anda oradakilerin müdahalesiyle tren hareket etmeden kurtarıldı. Kurtarıldıktan sonra da süreç aynı pervasızlıkta yürütüldü. Mehmet’in aktardığına göre sedye asansöre sığmadığı için tekerlekli sandalyeyle taşınmış. O arada şikâyetçi olacağını belirten arkadaşımıza, bir polis “Şikâyetçi olma, onların çok avukatı vardır” şeklinde telkinde bulunmuş.

Başka bir engelli arkadaşımız ilgili istasyonların ve İzmir’deki diğer istasyonların içerdiği tehlikeleri defalarca ilgili mercilere bildirdiği halde hiçbir tedbir alınmamış. Arkadaşımız metronun erişilebilir olmaması nedeniyle 1.400 lira taksi parası vermek zorunda kaldığını belirtiyor. Her gün metrolarda “üzücü bir olay nedeniyle trenimiz servis dışıdır” gibi anonslara maruz kalıyoruz. Yani her gün insanlar metrolarda koruyucu bariyerler olmadığı için ölüyor, yaralanıyor ya da kaza riskine maruz bırakılıyor. İlgililer, çözümün maliyetli olduğu, metroların eski olduğu gibi bahanelerle gerçek çözümü erteliyor. Kusur mağdurda aranıyor. “İyi baston kullanamıyormuş, dikkatsizmiş” gibi gerekçelerle sorunun üzeri örtülüyor. Ankara belediyesinin yaptığı gibi engellileri güvenlik refakatiyle metroya bindirmek gibi “çözümler” de bağımsız hareket hakkını kısıtlıyor. Çözüm üretmesi gereken, kaynak yaratması gereken biz değiliz. Biz alınmayan önlemler nedeniyle ölmeyi, yaralanmayı, maddi koşullarımızı zorlamayı, korkularla yaşamayı hak etmiyoruz. Aynı konuyu defalarca dile getirdik. “Artık ne yazabilirim” diye düşündüm. Bir arkadaşımız “bu durum aynı zamanda yeni korkular, kaygılar edinmemize neden oluyor ve biz bunları yaşamak zorunda değiliz” dedi. Aynı döngüyü tekrar tekrar yaşamamak için bu öfkeye milyonlarca ses eklenmeli. “Biz bunları yaşamak zorunda değiliz.”

(BS/NÖ)

Uluslararası siyaset denilince akla Trump, Hamaney, Erdoğan, Aliyev, Putin geliyor. Aynı konuda yazılmış kitapların kapaklarında da çoğunlukla bu erkeklerin fotoğraflarını görüyoruz. Peki, uluslararası siyasete feminist gözlükle bakmak mümkün mü? Hatta şöyle sorayım: Feminist bir bakışla baktığımızda neler görürüz?

Cynthia Enloe’nun “Muzlar, Plajlar ve Askeri Üsler: Feminist Bakışla Uluslararası Siyaseti Anlamak” kitabı, bu sorulara kapsamlı yanıtlar veriyor. Berna Kurt ve Ece Aydın’ın çevirisiyle Türkçeye kazandırılan kitap, Güldünya Yayınları etiketi ile yayımlandı.

Enloe bana göre kitabın temel yaklaşımını şu cümleyle özetliyor: “Özel olan küreseldir; küresel olan toplumsal olarak cinsiyetlendirilmiştir.”

Kitabın Türkçe baskısının önsözünde Enloe, Türkiye’de yayımlanacağı haberini aldıktan sonra mahallesindeki GAP mağazasına yaptığı ziyareti anlatıyor. Dünyanın nasıl göründüğünü anlamak için mağazanın vitrinine bakmaya karar veriyor.

Çünkü Enloe’ya göre küresel siyaseti anlamak için yalnızca devlet başkanlarına, diplomatik görüşmelere ya da savaşlara bakmak yeterli değil. Bir mağazanın vitrini, üretim ilişkileri, kadın emeği ve tüketim alışkanlıkları da uluslararası siyasetin bir parçası.

Enloe, uluslararası ilişkiler alanında çalışan pek çok akademisyenin kadınları ve feminist bakış açısını göz ardı ettiğini söylüyor. Oysa küresel siyasetin arka planında kadınların emeği, bedenleri ve gündelik hayatları var. Bunları görmeden uluslararası ilişkileri ne kadar anlayabiliriz?

Kadınlar nerede?

Kitabın bence en ilginç bölümlerinden biri, “diplomasinin evcilleştirilmesi”. Enloe bu bölümde "diplomatların eşleri"nin, özellikle de kadınların, uluslararası ilişkilerde üstlendiği görünmeyen rolleri anlatıyor. Bu kadınlar bir araya geliyor, örgütleniyor, ilişkiler kuruyor kimi zaman lobi faaliyetlerinde bulunuyor. "Askerlerin eşleri" de benzer ağların parçası oluyor. Evler, mutfaklar, davetler ve gündelik ilişkiler, devletler arasındaki diplomatik temaslardan ayrı düşünülemiyor.

Burada toplumsal cinsiyet odaklı habercilik yaparken sorduğumuz soruyla karşılaşıyoruz: Kadınlar nerede?

Uluslararası siyaset haberlerinde liderleri, bakanları, generalleri ve diplomatları görüyoruz. Peki, onların arkasında kalan emeği kim üstleniyor? Savaşların, askeri üslerin, turizmin ve küresel ekonominin kadınların hayatında nasıl karşılık bulduğunu ne kadar anlatıyoruz?

Kitabın adındaki üç kelime de bu soruların peşinden gitmemizi sağlıyor.

Muzlar, küresel kapitalizmin tarım işçilerinin hayatına nasıl dokunduğunu, kadın emeğinin üretim ilişkileri içinde nasıl görünmezleştiğini düşündürüyor.

Plajlar, turizm sektörünü, güvencesiz çalışmayı, seks işçiliğini ve kadın bedeninin metalaştırılmasını tartışmaya açıyor.

Askeri üsler ise militarizmin yalnızca ordular ve silahlar üzerinden anlaşılamayacağını gösteriyor. Askeri üslerin çevresinde yaşayan kadınların hayatları, askerlerin ihtiyaçlarını karşılayan emek ve savaş ekonomisi de bu tablonun bir parçası.

Enloe, kitabında özellikle ABD, Filipinler, Japonya ve Güney Kore gibi ülkelerden örneklerle askeri üslerin, militarizmin ve savaş ekonomisinin kadınların hayatını nasıl etkilediğini anlatıyor.

Okinawa’daki ABD askeri üslerinden Filipinler’deki seks işçiliği ve turizme, asker ailelerinin görünmeyen emeğinden küresel şirketlerin muz üretiminde çalışan kadınlar üzerindeki etkisine kadar uzanan örnekler veriyor. İngiltere ve diğer Avrupa ülkeleri üzerinden de diplomasi, milliyetçilik ve uluslararası siyasetin toplumsal cinsiyet boyutunu ele alıyor.

Peki Ortadoğu

Enloe’nun yaptığı, uluslararası siyaseti yalnızca devletler, liderler ve savaşlar üzerinden okumak yerine, bütün bu ilişkilerin arka planında kalan kadınların emeğini ve deneyimlerini görünür kılmak.

Bu açıdan, Enloe’nun feminist merceğinden bugünün Ortadoğu’suna nasıl bakacağını ve bu merceğin bölgede süren savaşlar, militarizm, yerinden edilme ve kadınların yaşamları hakkında neleri görünür kılacağını da açıkçası çok merak ediyorum.

Enloe’nun merceği bunlarla sınırlı değil. Milliyetçiliğin kuruluşunda kadınlara biçilen rolleri, "diplomat eşlerinin" görünmeyen emeğini, tekstil işçilerini ve hizmet sektöründe çalışan kadınları da uluslararası siyasetin bir parçası olarak ele alıyor.

Kitabın gazetecilik açısından benim için en önemli tarafı da burada başlıyor. Bu yaklaşım, haberin öznesini değiştirmekten çok daha fazlasını öneriyor. Olayın kendisine başka sorularla bakmayı.

Uluslararası ilişkiler bölümlerinde, feminist yaklaşımları ele alan dersler olsa da siyaset tarihinin çoğunlukla erkekler üzerinden anlatıldığı bir gerçek. Devletlerin, savaşların ve diplomatik ilişkilerin tarihini okurken kadınların bu süreçlerdeki rolü çoğu zaman arka planda kalıyor.

“Muzlar, Plajlar ve Askeri Üsler”, bu nedenle özellikle üniversite öğrencileri için önemli bir okuma önerisi. Uluslararası ilişkiler ve siyaset bilimi öğrencilerinin yanı sıra gazetecilik öğrencilerinin de okuması gereken kitaplardan biri. Kadınların ve LGBTİ+’ların dünyayı, siyaseti ve kendi yaşamlarını başka bir yerden düşünmelerine alan açabilir.

(EMK/NÖ) 

Ankara’dan İstanbul’a gelirken gazetecilerin eylemine yetişeyim diye ince saat ayarlaması yaptım. Ankara’dan yüksek hızlı trene bindim, tren zamanında hareket etti. Bizim vagonun yarısı, okul gezisi neşesiyle dolup taşan “hocamların” erken piknikleri ve sohbetlerinin coşkusuyla doluydu. Eryaman, Polatlı derken Eskişehir’e geldik; “hocamlar” indi. 

Tıngır mıngır hareket ettik, derken gereksiz kelimelerle uzamış bir anons başladı. Düz meali: Ayakkabılarınızı çıkarmayın, muhterem yolcular! Olur, dedik. Hızlanır gibi yaptı trenimiz, hatta bildiğin hızlandı. Ekrana baktım, 50, 100, 200, 250… Uçuyoruz! Teknoloji ne güzel şey, derken bir anons daha geldi. Bu defa “kokulu yiyecekler yemeyin” demek isteyen uzun cümle. 

Başka bir durakta durduk. Hareket etmeyi bekliyoruz, etmiyoruz. Biraz daha bekliyoruz, yine hareket yok. Ayakkabıya, yiyeceğe anons var, durmaya yok. Neyse, biraz homurtudan sonra “sinyal kontrolü yapılıyor” dediler. Hadi yine tıngır mıngır başladık gitmeye. 

Hızlanır gibi olduk, bir anons daha. “Müziği yüksek sesle dinlemeyin, uzun uzun telefonla yüksek sesle konuşmayın,” diyor. “Tamam efendim, öyle yaparız. Yeter ki sen hızlan da İstanbul’a varalım,” dedim içimden.  

Azıcık daha gittik, yine durduk. Hadi bir sinyal kontrolü daha. Arada bir anons daha. Bu defa “yemekli vagonda uzun oturmayın,” diyor. Peki, oturmam. Zaten bir kişi el arabasını çekip servisi yapıyor, arkasından elinde POS cihazıyla tahsilatçısı geliyor. Arabayı süren POS cihazını da pek tabii kullanabilir, ama olmaz tabii. Tren hızlanamıyor, servise iki kişi çıkmış, kokusuz yiyecek satıyorlar. Sakin olmalıyım, diyorum kendime. 

Neyse, az daha hızlanmaya gayret ettik, hızlandık da. Sonra yine yavaşladık. Eski usul trenler gibi gidiyor bizim hızlanmaya çabalayan tren. Tüm bunlar olurken ortadaki ekranda çeşitli kurdeleleri kesen Ulaştırma ve Altyapı Bakanı’nın videoları dönüyor. İşte efendim o kanal, bu tünel, şu köprü derken makas elde kurdele kese kese geziyor Bakan Bey. 

O kadar çok döndü ki ben de yazılarını okumaya başladım. Yavuz Sultan Selim Köprüsü’nün ihtişamından, dünyalar çapındaki heybetinden dem vuran bilgide “üzerinde ray olduğu” yazıyordu. Cahilliğime kızdım, girdim internete baktım. E, köprüde ray yokmuş ki! Trene doldurulmuş kitle bulduk, ne yazsak olur mu dediniz, ey basın müşavirleri? Ayıp değil mi olmayan rayı metne döşemek! 

Aynı videoyu aralıksız izlerken rahmetli Sırrı Süreyya Önder’in Türkiye Büyük Millet Meclisinde bütçe görüşmelerinde “Suretine âşık bu bakanlar nereden çıktı? Bakanlıkların internet sayfaları ‘Sayın Bakan şurada, Sayın Bakan burada’ haberleriyle dolu. Biz ne yapıyoruz diyen kimse yok mu?” dediği aklıma geldi. Aynı konuşmada turizm hedeflerini sorarken “Destinasyon nedir? Milliyetçiyiz, muhafazakârız diyorsunuz. Dilini kaptıran zihnini de kaptırır” demişti. Hatırladım, yine güldürdü beni. 

Güldüm gülmesine ya, peşinden kaygının siniri geldi. Kitlesel bir derdim olmasa belki o kadar dokunmazdı, sinirimi yumuşatır uyurdum. Ama eyleme yetişeceğim, hareket hâlindeyken rötar yapıyoruz. İnsan hayatında kimi durumlarda arzulanan bir hâl olsa da yolda çekilmiyor elbette. “Hızlan ve durma artık” diye söyleniyorum; cama dayadığım burnumdan çıkan buğulara avucumun tersiyle ayak izi yapıyorum. Öyle çaresizim. 

O arada İzmit’e geldik. “Yol bitiyor, şunun şurası ne kaldı,” dedim. Tabii yine yanıldım. Az gittik, tren hızlanmaya çabalamayı bırakıp yavaşladıkça yavaşladı. Ben bileti alırken vaat olarak “4 saat 8 dakikada İstanbul Söğütlüçeşme’de olursun,” yazıyordu. Bu hesapla benim 12.48’de yere ayak basmam lazımdı. Elbette olmadı. Olmayanın neden olmadığının anonsu oldu mu? Hayır, olmadı.

(ÖE/NÖ)

Seyrettiğim filmlerdeki bazı karakter veya hadiselerle empati kurmak benim için alışılagelmiş bir reflekstir. Sık sık ifade etmiş olduğum gibi bu durumu en çok defalarca izlediğim Kuşlar - Kanatlı Uygarlık belgeselindeki göçebe kuşlarla sinema çıkışı özdeşleşip bir süre adeta sembiyoza geçerek yaşamışlığım vardı.

Lakin dün gece başıma gelen hadise epeyce rahatsız ediciydi. Elon Musk hakkında, neredeyse 4 saatlik belgeselin gece yarısına yakın çıkışında kendimi bir an filmin kahramanı sanmam neredeyse irkilticiydi. Genelde kendime benzettiğim için daha iyi anladığımı sandığım ve bir şekilde sevdiğim karakterlerle özdeşleştiğim için bu işte muhakkak ki bir terslik vardı.

Acaba AVM binalarına ancak mecbur olduğum zaman girdiğim için sistem erör veriyor olabilir miydi? 

Cüsse ve surat olarak hiç benzemememize rağmen bir ara kadrajıma giren üzerimdeki siyah tişört ve siyah pantolondan kaynaklandığına inanmayı tercih ettiğim bu küçük felaket neyse ki fazla sürmedi. Fakat ABD’nin en aktif ve en usta belgeselcilerinden Alex Gibney’in Musk’ın çehresine adeta yapışmış inatçı kamerası, o suratın gözümün önünden uzunca bir süre gitmemesine yol açtı. Dünyanın en zengin adamının belgesele destek vermeyeceği anlaşıldıktan sonra yapay zekâya yaptırılmış suretine büyükçe perdede fazlasıyla maruz bırakıldığımız için tesir altında kalmamak zaten imkânsızdı. Fakat işin daha da kötüsü parasal veya teknik yetersizliklerden dolayı değil de sanki filmin 'esas oğlanının' daha da yılışık, tiksinç ve dengesiz bir görüntü arz etmesi için tanıdığımız Musk’ın çehresinden çok daha canlı ve hareketli, muhtelif hisleri dışa vurabilen, yalnız kötülüğünü değil, seksapelini de katmerleyen bir simülasyona tabi tutulmuştuk.

Zaten Musk’a göre yaşadığımız ne varsa aslında bilgisayar tarafından üretilmiş, video oyunu simülasyonundan fazlası değil. Ve bu simülasyon teorisi doğruysa istikbalde ancak en enteresan simülasyonlar hayatta kalabilecek; kendisi de bu geleceğin merkezî şahsiyeti, ana karakteri olacakmış!

Belgesele köstek olunuyor

2026 Birleşik Krallık, ABD ortak yapımı 235 dakikalık belgeselin gösterimi İstanbul Kültür ve Sanat Vakfının nezaket ve ustalıkla harmanlanmış misafirperverliğinde gerçekleşti. Hazır bulunanlardan  konuşmalarına kulak misafiri olduğum, koyu renk giyinmiş iki genç erkek 10 dakikalık antrakta filmi idollerine yönelik bir ihanet olarak algılamış gibiydiler. Oysa, Musk’a kendini savunma imkânı sunulmasına rağmen, tartışmalı şahsiyetin belgesele şahsen iştirak etmemeye karar vermiş olması bir yana, beş tane çocuğunun annesinin veya muhteşem kariyerini inşa ederken önce yoldaşlık edip sonradan ihanet ettiği mesai arkadaşlarının beyanatları yeterince ikna ediciydi. Gözüme Musk kültünün kendinden emin mensuplarıymış gibi gelen iki 'oğlan' neyse ki SpaceX uzay çalışmaları sekanslarından çok tatmin olmuşlardı.

Dünya prömiyeri Venedik Beynelmilel Film Festivalinde gerçekleştikten sonra Toronto, Camden, Zurich, Londra ve Chicago festivallerinde boy göstermiş olan sansasyonel belgesel Kanada ve ABD’de daha geçenlerde genel vizyona girdi. Filmin fragmanının yayınlanması faşist otokratların safına geçmiş Silikon Vadisi kökenli sosyal medya patronları tarafından ilk etapta reddedilmiş olmasına rağmen merakla beklenen film yakında IDFA, DOC NYC ve Uluslararası Stockholm Film Festivaline de iştirak edecek. Geleneksel manada demokratik rejimlerin varlıklarını sürdürmelerine izin vermemeye yeminli ve en başta Donald Trump olmak üzere dünya çapındaki siyasetçileri satın almaya alışmış “yeni düzen” taraftarı Musk için aslında belgesele köstek olmak zahmete değecek bir şey sayılmamalı. Lakin filmdeki psikolojik açılımlardan da anlaşıldığı gibi asla büyüyememiş, belki babadan kaynaklı travmatik, fazlasıyla sevimsiz 'esas oğlanımızın' kendisine ayna tutulmasına, hassas ruhunun eleştirilmesine ve bilhassa sevilmemeye tahammülü yok!  

Araştırmacı gazetecilik şahikası

Karşımızda geleneksel manada bir televizyon belgeseli olsa da Alex Gibney’in ziyadesiyle güvenilir kariyerinden yola çıkarsak, araştırmacı gazeteciliğin hakkını veren, işin içyüzünü bilmeyenler için ufuk açıcı, neredeyse nefesimizi tutarak izlediğimiz takriben dört saatlik bir maraton var.

Kendilerini gezegenin yeni hâkimleri ilan etmeye girişmiş teknoloji oligarklarından Musk’ın yalnız elektrikli araç, uzay çalışmaları, veri merkezi, yapay zekâ ve daha birçok alana el attığı yetmezmiş gibi benzersiz hırs küpü günümüzde süren birçok savaşın vitesini Starlink’le elinde tutan, bir Formula 1 pilotu kadar da başına buyruk ve ayrıca hoyrat bir performans sergileyebiliyor.

Nitekim belgeselde, sattığı hayaller arasında mühim yer tutan şoförsüz elektrikli araçların sebep olduğu ölümler silsilesi, kurban yakınlarını paraya boğarak susturması, sınırsız iddiasıyla harmanlanmış uzay çalışmalarındaki hüsranları, yükselirken sırtını dayayıp sonradan ihanet ettiği mesai arkadaşlarını yarı yolda bırakması ve daha birçok anekdotla Musk’ın muhakkak ki ahlaksız yönleri teşhir ediliyor.  

Aile yapısı zaten ananevi şablonlardan epey uzak, nihai arzusunun araçları gibi gördüğü muhtelif kadından mümkün olabildiğince çok çocuk sahibi olmak sanki travmalarıyla yüzleşmemek için bulduğu bir garip formül. Resmen ilan edilen 14 evlattan çok daha fazlasına sahip olduğu düşünülen Musk’ın eski eşi ve beş çocuğunun annesi Justine ile gayet yüksek sus payını reddedip son zamanlarda ipliğini pazara çıkaran Ashley St. Clair, belgeselde mühim sekanslara imza atarlarken sindirdiği tahmin edilen diğer annelerin beyanatlarına ne yazık ki kavuşamıyoruz. 

Musk’ın maskesi düşüyor

Buna karşın öznesini gayet iyi tanıyan tecrübeli kadın gazeteci Kara Swisher ve Musk hakkında eleştirel tavır almanın ne kadar tehlikeli olduğunu gayet iyi bilen bir kadın meslektaşı Zoë Sciffer bizi layıkıyla aydınlatırlarken mühendis meslektaş kontenjanından Martin Eberhard ve Geoffrey Hinton nasıl bir “canavarla” karşı karşıya olduğumuzu ispatlıyor. ABD’de şirket kurucusu unvanını, hakikati yansıtmasa da kullanmak kanunen yasak olmadığından Musk’ın buna gerek duyması, imaj ve prestij namına ne kadar alçalabildiğini afişe ediyor.

Ayrıca, evlatlarından Vivian Jenna Wilson’ın 16 yaşındayken trans kadın kimliğini benimsemesiyle de Musk’ın karaktersizliği tavan yapıyor. Daha önce Obama’yla uzay faaliyetlerinin özelleştirilmesi sürecinde kanka olan meşhur şahsiyet, Trump’a yanaştıkça sanki gerici zihniyetin bir temsilcisine dönüşüyor, ayrıca evladını neo-Marksist düşüncelerin tesiri altında kalmakla itham ediyor. Neyse ki babasının attığı çamurlar tesir etmediği gibi, 2004 doğumlu dirayetli Vivian sosyal medya fenomenliğini ve modellik kariyerini başarıyla sürdürüyor.

Diktatörlerle işbirlikçilik artık ayıp değil

Şu kısacık ömrümde Boğaziçi’nde okurken ilk defa şahit olduğum, güce ve paraya tapma pratiğinin  özneleri Silikon Vadisinin dünya çapındaki girişimcileriydi. Oysa bu körü körüne fetişizmin içini doldurmak en azından Musk için biraz zor görünüyor. Bu servetin büyük bir çaba, dirayetli bir çalışma, üstün bir zekayla kazanılmasından çok sanki bir kurnazlık, fırsatçılık, hatta hak yemelerle elde edildiğine belgeselde az çok ikna ediliyoruz.

Ayrıca kullandığını aslında pek inkâr etmediği uyarıcılar meselesi de var. Maddelerin olduk olmadık durumlarda ve sık sık kullanımından dolayı Musk’ın tam olarak nasıl etkilendiğini bilemeyiz; dolayısıyla gittikçe azalan, kendini isabetli üslupta ifade etme kapasitesi, argümanlarını savunmadaki tutuk hâli, ilgi odağı olma çabasındaki yetersizlik durumu da dikkat çekici.    

Fakat belgesel boyunca sık sık referans verilen filmlerden bir tanesi bilmecenin üzerindeki gizem perdesini kesinlikle kaldırabilecek kapasitede.

Mucize Musk’ın işi!

Daima belirli bir mesafeyi gözeterek yaklaşılması gereken bilim kurgu filmlerinden distopik içerikli The Matrix, The Terminator ve The Hitchhiker’s Guide to the Galaxy belgeselde Musk’ın takık olduğu simülasyon dünyasına kaynak oluşturuyor. Lakin çekildiği 1936 yılında insan tabiatının megalomaniye kendini kaptırıp nasıl felaketlere yol açabileceği meselesine dikkat çekmiş The Man Who Could Work Miracles filmi şu anda yaşananlar, hatta istikbalde bizi bekleyenler hakkında inanılmaz tüyolar veriyor.

Ancak çocuk yaştayken seyredildiği takdirde ciddiye alınabilecek filmin künyesinde fantastik-komedi ibaresini zaten görmemize rağmen, belli ki birileri bu sınıflandırmayı ciddiye almamış ve ütopik hayallerine alet etmiş.

Şu anda sınırsız güç sarhoşluğundaki sıradan bir şahsiyetin yalnız gezegen değil, evren çapındaki çirkin emellerine tüm insanlığın alet olması an meselesi!

Ne de olsa özgüveni tavan yapmış, servetlerine servet katmış, Musk gibi ABD kökenli olmayan Peter Thiel’in Sahte Mesih masalına inanmaya meyilli oldukları gibi, her şeyi parayla satın almaya alışmış, kendini kanunların üstünde görenlerin kaotik arenasındayız.

Trump ve ekibinden aldıkları gaz bir yana Bolsonaro, Milei, Putin, Şi Cinping dâhil diktatörlerle güçlerini birleştirmekten utanmamış, ayrıca kendi mitolojilerini yaratıp eleştirilmeye ve mizahın öznesi olmaya tahammülü olmayan yaralı ruhlarla ortalık fokur fokur kaynıyor.

Asıl korkutucu olan bu kanaat önderlerinden aldıkları feyzle linç dürtülerini yalnız sanal ortamda değil, sudan sebeplerle ilan edilecek Melhâme-i Kübrâ sırasında dışa vurmaya hazır güruhlar bütünü!

(MT/NÖ)

Bir mantarı gördüğümüzde çoğu zaman gördüğümüz şeyin tamamını gördüğümüzü sanıyoruz. Şapkası var, sapı var; bazen beyaz, bazen kahverengi, bazen masallardan çıkmışçasına kırmızı.

İsa Ekin Cemre’nin dikkatini ise daha çok görünmeyen taraf çekiyor.

“Biz göremiyoruz ama bizim gördüğümüz şey aslında onların meyvesi,” diyor. “Onlar yer altında, iletişim ağlarıyla hep haber hâlindeler. Birbirleriyle resmen konuşabiliyorlar yani.”

Ekin, Ginko Çocuk'tan çıkan ve Zeynep Hakgüder Yılmaz'ın çizgilerini taşıyan Ekin’in Mantar Günlüğü’nde şapkaları “ormanın radarları”, toprağın altında uzanan miselyumu ise “ormanın gizli interneti” diye tarif ediyor.

Belki Ekin’in hikâyesini tam buradan başlatmak gerekiyor. Çünkü onun için doğada görünen hiçbir şey yalnızca göründüğü şey değil.

Ormanda büyümek

Ekin bugün 13 yaşında. Bir yaşındayken ailesiyle İstanbul’dan Kaz Dağları’na, Bayramiç’in köylerine yakın kırsal alanlara taşındı. İlk yıllarını köylerin de uzağında, ormanların içinde geçirdi.

Kitabında otağ çadırında, küçük bir orman kulübesinde ve dere kenarındaki kamplarda yaşadığı dönemleri anlatıyor. Geceleri gökyüzünü izliyor; gündüz gözü ağaçlarda, kuşlarda, taşlarda, “ama en çok da mantarlarda.”

Mantarları ilk gördüğünde “sanki orman benimle konuşuyormuş gibi” hissettiğini, renkleri ve kokuları henüz çözemediği bir dil gibi algıladığını söylüyor.

Merakı öyle büyümüş ki okula başlamadan önce okumayı Mantar Avcısı’nın El Kitabı’ndan öğrendiğini anlatıyor. Mantarların yanına zamanla kuşlar, otlar, taşlar, yılanlar ve gökyüzü eklenmiş.

Bu merakın gelişmesinde Jilber Barutçiyan'ın ayrı bir yeri var. Ekin 5-7 yaşlarındayken onun kitaplarından, araştırmalarından yararlanıyordu. Yıllar sonra Ekin’in Mantar Günlüğü’nün bilimsel danışmanlığını da Jilber yaptı.

“Sadece mantarlar açısından değil, taşlarını, bitkisini, gökyüzünü, oksijenini seviyorum baya,” diyor Ekin.

Defterlerden kitaba

Ekin gördüklerini yalnızca aklında tutmuyor. Yazıyor.

“Defterlerime mantarlarla ilgili, gördüğüm günlük ufak hikâyeler falan yazıyordum,” diyor. “Onları birleştirdim, bir yazı hâline döktüm. Mantarda gördüklerim, bana ne hissettirdiği, ormanda neler olduğu; onları kitaba döktüm.”

Yıllar içinde biriken notlar 12 yaşında kitaba dönüştü. Ortaya yalnızca mantar bilgileri değil; keşif, macera, deneyim, gözlem ve araştırmanın iç içe geçtiği bir doğa anlatısı çıktı.

Ama kitap araştırmanın sonu değil.

“Daha mantarların derinine inmek istiyorum. Mantarların gizemleri bitmiyor gibi bir şey yani.”

Elinde ikinci bir kitaba dönüşebilecek mantar notları; taşlar, otlar ve bitkiler üzerine başka defterleri var.

Kitaba girmeyenlerden biri “zombi mantarı” diye bilinen kortisep. Böceklerin bedeninde gelişmesi çocuklar için ürkütücü bulunabileceği düşüncesiyle çıkarılmış. Ekin şimdi biraz pişman; Kaz Dağları’nda karşılaştığı bu mantarla ilgili notları var ve ileride onu yetiştirmek istiyor.

Sorular artık ona geliyor

Ekin 10 yaşına kadar çevresindeki yetişkinlere mantarlar, taşlar, kuşlar, bitkiler ve yılanlarla ilgili durmadan sorular soruyordu. Hâlâ soruyor; ama roller biraz değişmiş.

Artık köylüler bile gördükleri mantarları ona soruyor. Bazı köylü kadınlar “mantar çocuk”, bazıları İmparator mantarından dolayı “İmparator Ekin” diye sesleniyor. Doğa yürüyüşlerinde çoğu zaman en fazla mantarı bulan da o; çevresindekiler yarı şaka yarı ciddi mantarların kokusunu aldığına inanıyor.

Ekin aynı zamanda amatör telsizci; 12 yaşında amatör telsizcilik lisans sınavını geçti.

Bir yanda toprağın altında birbirine ulaşan miselyum ağları, diğer yanda havada yol alan sinyaller. İkisinde de görünmeyen bir iletişim var.

Ekin ileride mikolog, yani mantar bilimci olmak istiyor. Ama kendisini tek bir alana kapatmıyor:

“Sadece mikolog olmayacağım, başka uzmanlık alanlarım da olacak ama mikolog olacağım, o kesin.”

Şimdi araştırmasını yetiştirmeye de taşımaya hazırlanıyor. Okuldan fırsat buldukça mantar ve balkabağı üzerine çalışıyor; sevdiği, az bilinen çeşitleri doğal ve ekolojik yöntemlerle yetiştirmek istiyor. Böylece toprağın ve miselyumun döngüsüne bu kez doğrudan eşlik edecek.

Bir toplama rehberi değil

Ekin kitabının başında okura açıkça söylüyor:

“Bu kitap bir mantar toplama ya da yeme rehberi değil.”

Asıl niyeti, mantarlarla birlikte ormanı ve doğayı “tanımayı, sevmeyi ve korumayı” anlatmak. Bir mantarı bilmeden koparmamayı, önce bakmayı, araştırmayı ve gözlemlemeyi öneriyor. Çocukların tek başına mantar toplamaması gerektiğini; kitapların önemli olduğunu ama güvenli olduğuna karar vermek için tek başına yeterli olmadığını vurguluyor.

“Mantarları sadece ‘toplanacak ve yenilecek şeyler’ gibi görme. Onlar önce birer canlı ve yaşam savunucusu.”

Onun için zehirli bir mantar da ormandaki yaşamın parçası: “Keşfet, tanı, sev ve koru; bence en güzeli bu.”

Ormanın dili

İnsanın doğanın dilini nasıl anlayabileceğini sorduğumda uzun bir yöntem tarif etmiyor. Yaklaşmaktan söz ediyor.

“İnsan zaten bir ağacın yanına gittiğinde, bir ormanda kaldığında veya bir mantar gördüğünde zaten onu anlıyormuş gibi oluyor. Sanki onunla konuşuyormuşsun gibi oluyor.”

Mantarların yer altında kurduğu ilişkiler de onu bu yüzden büyülüyor. Miselyumu “mesajlaşmaya” benzetiyor; gördüğümüz şapkalı mantarın, “yer altında göremediğimiz dev bir mantar ağının ufacık bir meyvesi” olduğunu yazıyor.

Yüzeyde küçük bir mantar. Altında görünmeyen büyük bir hayat.

Barışla doğa

Doğayı tanımak Ekin için yalnızca bilgi edinmek değil, ona nasıl davranacağını öğrenmek anlamına geliyor. Bir bitkiyi ezip geçen ya da mantarı tekmeleyen çocuklardan söz ederken, “Onun canlı olduğunu bile bilmiyor,” diyor. Bir canlıyı tanıdığında ona zarar vermenin zorlaşacağını düşünüyor.

Doğanın insanda ne uyandırdığına verdiği yanıt kısa: “Sevgi.”

Kendi yaşamının birçok çocuk için mümkün olmadığının da farkında. Kentlerde ve apartmanlarda yaşayan, toprağa, suya, gökyüzüne az temas eden çocuklardan söz ederken üzülüyor:

“Bence çocukların en çok ihtiyacı olan şeyler barışla doğa.”

Sonra sözü savaşlara getiriyor:

Çok kötü savaşlar oluyor. Çocuklar ölüyor, yaralanıyor; anneleri, babaları, kardeşleri ölüyor. Aç kalıyorlar. Ben savaşlardaki çocukların unutulmamasını istiyorum.

Dünyadaki çocukların büyük bölümünün şehirlerde, apartmanlarda yaşadığını; toprağı, suyu, gökyüzünü bile tanıyamadığını söylüyor. Ona göre tüm canlıların doğayla iç içe yaşaması gerekiyor; ama pek çok çocuğun böyle bir imkânı yok. Bu yüzden kentlerde erişilebilir ormanlar ve okullarda her dönem bir “ormanda bağ kurma gezisi” öneriyor.

Önce görmek

Ekin’in doğayla ilişkisi gözlemlemekten ibaret değil. Çocukluğundan beri ormanlarda ve dere kenarlarında doğa savunusu için tutulan nöbetlere katıldığını anlatıyor.

“Bazen günlerce, bazen haftalarca ormanlarda ve dere kenarlarında çadırlarda kaldık, nöbet tuttuk. Yaşamı, canlıları, suyu ve ormanı korumaya çalıştık.”

Söyleşinin sonunda yine aynı yere dönüyor: “İnsanlar doğayı asla küçümsemesin.”

Bir ağacı kesmenin yalnızca bir ağacı ortadan kaldırmak olmadığını söylüyor: “Sen bir ağaç kestiğinde sadece ağacı öldürmüş olmuyorsun. İçinde yaşayan bir sürü hayvanı da evinden etmiş oluyorsun.”

“Bir bitkiyi ezdiğinde biri senin evini yakmış gibi bir şey oluyor aslında.”

“Onların dünyasını keşfeden bir dost”

Ekin kitabını özellikle doğayı pek tanımayan çocukların okumasını istiyor. Mantarları, kuşları, gökyüzünü ve “ormanın dilini” bilmeyenlerin.

“Onlarda da merak uyandırmasını isterim,” diyor.

Kitabında kendisini tarif ettiği cümle, bütün bu yolculuğun özeti:

“Ben kendimi sadece toplayıcı değil, onların dünyasını keşfeden bir dost olarak hissetmeye başladım.”

Bir şeyi tanımadan almamakla, bilmediğimiz canlıyı değersiz saymamakla, koparmadan önce bakmakla ilgili bir dostluk bu.

Ekin hâlâ ormanda yürüyor. Yeni mantarlar buluyor, yeni notlar tutuyor. Taşları, otları, bitkileri biriktiriyor; ceplerine değil, defterlerine.

Ve mantarların gizemlerinin bitmediğini söylüyor.

İyi ki de bitmiyor.

Çünkü bazı hikâyeler cevabı bulduğumuz yerde değil, eğilip biraz daha yakından baktığımız yerde başlıyor.

(NÖ)

Bu yıl 1 Kasım Dünya Vegan Günü vesilesiyle biraz kendi deneyimimden bahsedip, veganlığı yalnızca yediklerimizle sınırlı olmayan, dünyayla ve hayvanlarla kurduğumuz ilişkiyi yeniden düşündüren bir yerden ele almak istiyorum.

Çünkü geçtiğimiz yedi aydır dünyayla başka türlü ilişkileniyorum ve gündelik hayatın en sıradan görünen kararlarına da bunun sirayet etmesini sağlamaya çalışıyorum. Hâlâ kendime dair bir beyanda bulunmuyorum ama geçen yıldan bu yana bu meseleyi daha çok pişiriyor, daha çok düşünüyor ve dahası, giderek daha fazla bu şekilde yaşıyorum.

Veganlık “dışardan” bakıldığında daha çok ne yediğimiz ne giydiğimiz ya da hangi ürünleri tükettiğimiz üzerinden konuşuluyor. Oysa hayvanlarla kurduğumuz ilişki yalnızca tabağımıza ne koyduğumuzla sınırlı değil ve olmamalı. Onları nasıl gördüğümüz, nasıl anlattığımız, hangi hikâyelerin içine yerleştirdiğimiz, seslerini nasıl ya da ne kadar duyduğumuzla da alakalı. Hatta hangi seslerinin duyulmasına imkân verdiğimiz üzerinden de sorgulanabilecek bir şey bu.

Bir süre önce bianet için Melanie Challenger’ın “Odadaki Hayvanlar: Diğer türlere nasıl kulak verebiliriz, neden vermeliyiz?” başlıklı metnini Türkçeleştirmiştik. Metin, hayvanlardan söz etmekle onların gerçekten var-kılınmasına, orada-olmalarına izin vermek aynı şey mi diye soruyordu. Hayvanlar karar mekanizmalarında yer alıyorlar mı örneğin? İnsanlarla hayvanlar aynı coğrafyayı paylaşırken, hayvanlara ilişkin kararlar alındığında hayvanların çıkarları nasıl temsil ediliyor? Diğer bir deyişle hayvanlar politik özneler olabiliryor mu?

Yani insan olmayanlar hakkında konuşurken aslında, hâlâ kendi anlatımızı mı kuruyoruz? Onları kendi anlam dünyamız içinde mi var ediyoruz? Challenger, hayvanların yok-luğunda kurulmuş bir anlatıda ve dünyada yaşadığımızı fark edip onların nerede olduğunu yeniden düşünmeye çağrı yapıyor bir bakıma.

Veganlığın ötesine geçen, insanın, insan olmayan canlılarla kurduğu ilişkiyi daha ileri düzey bir düşünsel alana taşıyan ve sorgulayan “Odadaki Hayvanlar” metnini akılda tutarak yazıyorum.

Bizim büyük “veganlık meselemiz”

Ben hâlâ “veganım” diyemiyorum. Biraz bu beyanın söylendiği an yarattığı karşılıktan biraz da söylediğim anda tamamen (ne demekse?) bu politik tahayyülde yaşamam gerektiğini düşündüğümden.

Örneğin birlikte yaşadığım (4,5 yaşındaki) insan hâlâ “hayvansal gıda” tüketiyor. Hatta onları bazı zorunlu (!) durumlarda ben hazırlıyorum. Kendim için artık yapmadığım bir şeyi, ellerimle çocuğum için yapıyorum. Peki çocuğumun kendi deyimiyle “hayvansal” olması, benim veganlığıma halel getiriyor mu? Bir sorgulama başlattığı kesin. Bu sorgulama hâli önemli ama tehlikeli de. Tehlikeli, çünkü veganlığı bir ilişki biçimi olmaktan, ilişkisellikten çıkarıp, başımın üstünde yeri olan insana ne yedirdiğime indirgeme riski taşıyorum.

Diğer taraftan, aynı anda başka bir hayvanın bedeninden ya da üretiminden gelen bir şeyi bu küçük insanın önüne koyuyorum ama bunu yaparken, aynı şeyi kendim için bir daha asla yapmayacağımdan da her seferinde biraz daha emin oluyorum.

Söz konusu çocuğum olduğunda öğrendiğim ve “doğru” kabul ettiğim yaşam biçimlerinden bir anda vazgeçmeye aynı ölçüde güvenemiyorum (çelişkili düzlem). Bunları düşündüğüm günlerden birinde, önüme yeni bir araştırma düşüyor. Yirmi farklı protein kaynağını beslenme ve sağlık, erişilebilirlik ve çevresel etkileriyle birlikte değerlendiren bir çalışmada tofu ilk sırada çıkıyor. Ve soruyorum, neden kendim için tercih ettiğim bir ilişkiselliği çocuğum söz konusu olduğunda hemen gerçekleştiremiyorum?

Belli ki burada yalnız veganlıkla değil bakım emeğiyle de ilgili bir mesele var. Öğrenilmiş bakım pratikleri sanırım. Ama bunu yazarken bile ikisini neden birbirinden ayırdığımı sorguluyorum. Ama konumuz bu değil şu an. Buradaki mesele benim gündelik hayattaki ilişkilenme biçimlerimi daha çok düşünmeye başlamam. Yani veganlığın benim için “normal”, “gerekli”, hatta “çocuk için şart” diye öğrendiğim şeyleri tek tek yeniden sorgulatma meselesi. Bu bize veganlığın gündelik hayatın en küçük ve maddi kararlarında gerçekleştiğine de işaret ediyor. Politik olana çalıyor değil mi sizin de kulağınızda? Ancak veganlığı bu kararların eksiksiz ve kusursuz bir toplamına indirgemekle, hayvanlarla kurduğumuz ilişkiyi gerçekten dönüştürmek aynı şey değil. Benim için -artık- asıl mesele biraz buralarda.

Hayvanlar nerede?

Tam burada “Odadaki Hayvanlar”ın bize bıraktığı soruları yeniden düşünelim. Hayvanlardan söz ediyoruz ama nasıl? Hayvanın sözünü nasıl temsil edebiliriz, doğayı nasıl temsil edebiliriz? Zihni zorlayan bir kavramsal ve teorik düşünme hâli gibi görünebilir ama mesele sadece hayvanların iyilik hâlini (refahını) düşünmek değil (ki zaten bu coğrafyada tam aksine işaret eden yasalar da var) onları adaletin özneleri olarak görmek ve seslerinin politik anlamda var kılınma meselesi.

Bu kavramsal zorlanmanın gerisinde çok daha eski bir düşünme alışkanlığı var. İnsanın kendisini doğadan ve kendi hayvanlığından ayırmasının çok daha uzun bir kültürel tarihi var değil mi? İnsan kendisini doğanın içinde yaşayan bedensel bir canlı olarak değil de doğaya bakan, onu açıklayan ve yöneten ayrıcalıklı bilinç olarak kurguladığında, diğer canlılar da insan için kolaylıkla üzerine karar verilen varlıklara dönüşüyor. Kalıcı hiyerarşi kuruluyor malum. İnsan merkezde. Antroposantrizm. Doğaya ve hayvanlara hükmedebileceğini düşünen insan ve onun anlatısı. Türcülük de geliyor peşine tabii.

Hayvanları sadece onları yemek ve yememek üzerinden değerlendirmek yerine adil görme biçiminin nasıl kurulacağını düşünmemiz gerekiyor. Hayvanı, insanın onun adına kurduğu anlatıya indirgemeden, alınacak kararlar üzerinde etkili olabilmesinin nasıl sağlanabileceğini düşünmek. Bu adil görme biçimi hayvanlarla vakit geçirmeyi gerektiriyor. Yani gözlem yapmayı ama bunu kartezyen bir yerden yani onları bilincimizin önüne aldığımız nesneler olarak görmeden, hayvanlarla birlikte yaşayarak görmek: Yani gözlemlemek, yanlarında zaman geçirmek, güven oluşturmak ve yavaşlamak, Challenger’ın dediği gibi.

Melanie Challenger ve Erin Ryan’ın kurduğu Animals in the Room (Odadaki Hayvanlar) isimli proje, bilim insanlarını ve hayvan refahı uzmanlarını bir araya getiren uluslararası bir çalışma ağı. Çıkış soruları basit: Bir karar, hayvanların hayatını doğrudan etkiliyorsa, neden o kararın oluşturulmasında yalnız insanların çıkarları temsil ediliyor? Proje bunun için insan olmayan hayvanları karar süreçlerinde temsil etmenin yöntemlerini geliştirip test ediyor.

Challenger ve ekibi hayvanların iyiliğinin ve refahının insanlar tarafından düşünülmesini sağlamaya çalışmıyor. Hayvanın kendi davranışını, tercihlerini ve çıkarlarını politik bilgiye dönüştürmenin yollarını arıyorlar.

Tüm bunlar veganlığı düşünürken kendi sesimi susturup susturmadığımı düşündürüyor bana. Yani “insan anlatısını” durduruyor muyuz? O anlatıyı durdurduğumuzda yani biraz durmayı başardığımızda belki veganlığı da “hayvansal gıda” ve “hayvan çıktısı” tüketip tüketmemekten çıkartmış oluyoruz ve ilişkisellik perspektifinden düşünmeye başlıyoruz.

“Hayvanları nasıl koruyacağız?” diye sormakla “onları etkileyen bir kararı onların çıkarlarını da temsil ederek nasıl alacağız?” diye sormak aynı şey değil. İkinci soru veganlığı “etik” bir karar olmaktan çıkarıyor. Bu soruyla, adaletin öznesi olması gereken hayvanlara dair konuşmaya başlıyoruz.

Bu şekilde düşünmeye başladığımda veganlık benim için daha politik bir anlam kazanmaya başlıyor. Bu metni de bunun üzerine düşünelim diye yazıyorum. Yani mesele şu: Bir hayvanın yaşamının kendi başına değerli olduğunu kabul ediyorsak, neden yalnızca onu yememeyi konuşuyoruz? Neden hukuk, siyaset ve karar alma mekanizmaları hâlâ yalnız insanın çıkarını ifade edebileceği biçimde kuruyoruz?

Böylelikle veganlık tam da burada tabağın dışına taşıyor.  Ne yememeyi tercih ettiğimiz hâlâ bir başlangıç ve önemli ancak tek mesele bu değil. Challenger ve ekibinin düşünsel katkısı ve çalışmalarının gücü başka bir seviyede düşünme biçimi, hayvanların ses, temsil ve karar süreçlerindeki yokluğunu düşünmeye çağıran ve insan merkezciliği anlatıdan kaldırmada ısrar eden bir politik duruşa çağrı yapıyor.

---

^[1] Melanie Challenger’ın 2024 tarihli konuşması: “The Council of the People and the Bears: Vision of Animal-Inclusive Democracies”. Trentino’da boz ayılar ile bölgede yaşayan insanlar arasında uzun süredir ciddi bir birlikte yaşama çatışması var. Challenger bu konuşmada, bu çatışmadan hareketle geliştirilen bir karar alma modelini anlatıyor. Model, ayılarla ilgili kararlar alınırken yalnızca insanların değil, ayıların yaşam koşullarının, davranışlarının, ihtiyaçlarının ve çıkarlarının da demokratik müzakereye dahil edilmesini amaçlıyor. Ayıların perspektifinin, onları yakından gözlemleyen uzmanlardan ve davranışlarına ilişkin verilerden gelen bilgi aracılığıyla karar sürecinde etkili hale getirilmesi hedefleniyor.

(SA/NÖ)

Geçtiğimiz hafta sonu TODAP, İzmir’de IX. Eleştirel Psikoloji Sempozyumu’nu düzenledi. Her bir oturumu çok kıymetliydi. Ama bu yazı, yalnızca bir oturumda yaşadığım deneyime dair.

Bir önceki oturuma girdiğimde konuşmacıların isimlerini görünce hiç oturmadan kalktım ve kulaklık almaya yönelmiştim. Bir sonraki oturumun başlığını bilmiyordum. Anadiliyle ilgili olduğunu o an duydum. Salona girdim, konuşmacıların isimlerini okudum: Siyabend, Derya, Azad… Oturdum. Dümdüz oturdum. Sonra bir arkadaşım sordu: “Kürtçe anlıyor musun?” “Yok,” dedim. “Kulaklık al o zaman.”

Bu eylem saniyeler içinde gerçekleşemedi. Bünyem biraz reddetti. Kürtçe anlamadığımı söylemeyi içine sindiremediği için mi, Kürtçe için kulaklık almayı yabancı bulduğu için mi, bilmiyorum. Ama en nihayetinde kulaklığı alıp geldim.

Program başladı. Sahnedeki sunumda Kürtçe ifadeler vardı aslında. Salona ilk girdiğimde isimlerle beraber görmüştüm. İngilizce konuşulan bir oturumda kulaklık almak bana ne kadar doğal gelirdi? İngilizce bana uzak bir dilken Kürtçeyi bana yakın gösteren neydi? Bu dile yakın olmam mı, yoksa onu var bile saymamam mı?

Ara ara başımı kaldırıp salona bakıyordum. İnsanların dinleme deneyimlerini de izliyordum. İlk defa bir salondaki katılımcıların bu kadar yoğun biçimde kulaklık taktığını görüyordum. İngilizce bir oturum olsaydı bu kadar çok kulaklık olur muydu?

Bize en yakın dillerden biri nasıl oluyor da en uzak dillerden biri hâline geliyor? Dibimizde olduğu, hayatımızın içinde olduğu için mi yok sayabiliyoruz onu? Bir dilin varlığını bilmekle onunla karşılaşmak, onu duymakla onu anlayabilmek arasındaki mesafe nasıl bu kadar açılıyor?

Konuşmaların içeriğine dair notlar aldım, durmadan aldım ama beni asıl sarsan, konuşmanın tamamen Kürtçe olmasıydı. Anadilinden bahsediyorlardı; kendi anadillerinde konuşacaklardı tabii ki. Tabii ki mi? Bu bir kazanım. Ne zor bir kazanım.

Bunun bir kazanım olmasından utandım. Çünkü ben kendi anadilimde konuşabilmek için hiç mücadele vermedim. Anadilimi saklamam gerekmedi. Anadilimde konuşabildiğini bildiğim öğretmenim, bilmediğim bir dilde bana günaydın demedi. Karşımda, bütün bunların içinden geçerek kazanılmış bir hak vardı: İnsanlar kendi anadillerinde sunum yapıyor, üstelik anadilinin ruh sağlığı açısından önemini anlatıyorlardı. Bu önemi anlamak için tezlerin yazılması bir mücadelenin verilmesi zorunlu muydu? Hâlâ zorunlu.

Aradaki farkın ağırlığı öyle belirginleşti ki konuşmayı, Kürtçe de bilen bir Kürt arkadaşımla WhatsApp üzerinden paylaşarak takip ettim. Birbirimizle bu konuları çok konuştuğumuz, bazen konuşamadığımız; bir tür hakikat yarası olarak benliğimizde taşıdığımız şeyleri bazen utançla, bazen suçlulukla birbirimize gösterdiğimiz bir arkadaşım. Konuşmacıları dinlerken ona neler konuşulduğunu, çevirinin nasıl ilerlediğini anlatıyordum. Arada Kürtçe videolar gönderiyordum. Kulaklıklar özellikle dikkatini çekiyordu. Çünkü onun için de önemli olan yalnızca konuşmanın içeriği değil, konuşulma biçimiydi. Konuşamadığımız ve duygulandığımız bir eylemdi bu.

Henüz eşit değiliz.

Oturumda insanın yalnızca tarihe bağlanarak anlaşılamayacağını, ama tarihten kopuk da ele alınamayacağını konuştular. Bir insanı klinikte değerlendirirken hikâyesini bilmek gerektiğini; bu hikâyenin özgürce anlatılabilmesi için dilsel ve politik koşulların önemini anlattılar. Travmanın kuşaklar arasında nasıl taşınabildiğinden, bazen anlatılarak bazen de sessizlikle aktarıldığından söz ettiler.

Bir insanın kendini hangi dilde ifade edebildiği, ruh sağlığı hizmetinin de bir parçasıydı. Kişinin hikâyesini özgürce anlatabileceği koşullar yoksa o hikâyeyi nasıl duyacaktık?

Yine sempozyumun bir başka oturumunda, Kürtçe çalışan psikologların kendi dillerinde bilgi üretebilecekleri bir örgütlenme kurma çabasını dinledim. Kendi dilinde konuşabilmek, yalnızca gündelik bir iletişim ihtiyacı değildi. Bilgi üretmek, mesleğini yapmak, kendi deneyimini kendi sözcükleriyle aktarabilmekti. Bunun için gereken imkânlar henüz yoktu. Aslında bu oturumların kendisi de bu imkânı kurmaya dönük bir karşılaşmaydı.

Soru-cevap aşamasında da dikkatim hâlâ konuşabilme ve konuşamama eylemlerimizin üzerindeydi. Bir yanım teşekkür etmek istedi. Bir yanım, “Türkçe zaten yeterince alan kaplıyor,” dedi ve sustu. Soru sormak için el kaldıranlardan biri Türkçe konuştu. Konuşma sırasında çeviri ihtiyacıyla ilgili bir soru gündeme geldi. Konuşmacılar Türkçe anladıklarını söylediler. Gülüşme oldu. Onlar Türkçe anlıyorlardı zaten. Biz Kürtçe anlamıyorduk. Anlamama özgürlüğümüz vardı. Belki de tam bu nedenle, anadili yoksunluğunun nasıl bir şiddet olduğunu kavramakta zorlanıyorduk. Bir dili anlamak zorunda olmamakla bir dilin anlaşılabileceği koşullara sahip olmamak arasındaki farkı düşündüm.

Türkçe konuşulan sorular Kürtçeye çevrilmedi. Çünkü bütün salonun ortak dili Türkçeydi. Anlamak için çeviriye ihtiyaç yoktu. Yine de çevrilmelerini istedim. Kürtçesini de duymak istedim. Salonda o dilin daha fazla yer kaplamasını, yalnızca anlaşılmak için değil, var olmak için de duyulmasını istedim. Çünkü bir dilin var olmasına alan bırakmayacak kadar geniş bir alana yayılan dil, birbirimizi anlamamızı da sağlamamıştı. Birbirimizle iletişim kuruyorduk. Ama bu iletişimde birbirimizin acısını, yoksunluğunu ve sevincini anlama imkânımız yeterince aşikâr değildi.

Son değerlendirme oturumunda konuşmacılara iki dakikalık süre verildi. Bir arkadaş bir dakika Kürtçe, bir dakika Türkçe konuştu. İçimden, “Aslında iki dakika Kürtçe, iki dakika Türkçe konuşmalıydı,” diye geçirdim. Ama bir dakika Kürtçe, bir dakika Türkçe konuşabilmek bile yeniydi. Eşitliğe henüz çok vardı.

Bir dilin konuşulabilmesinin, o dilde bilgi üretilebilmesinin ve o dilin kamusal alanda yer bulabilmesinin ne kadar büyük bir mesele olduğunu yeniden düşündüm. Bunların bir ihtiyaç olarak kabul edilmesi bile başlı başına bir mücadeleydi. Belki de Türkçe konuşabilen insanların başka bir dile ihtiyaç duymayacağı varsayımı, Kürtçenin kamusal alanda yer bulamamasını bir sorun olarak algılanmasına engeldi.

Konuşmalar devam ederken bir görme engelli katılımcının, gösterilen şeylerin betimlenmesini istemesiyle dil meselesi arasında da bir bağ düşündüm. Bir ihtiyacın var olması yetmiyordu; o ihtiyacın fark edilmesi, kabul edilmesi ve karşılanması gerekiyordu. Bazen bir ihtiyacı dile getirmek için bile önce onun meşru bir ihtiyaç olduğunu göstermek zorunda kalıyorduk.

Oturumdan çıkarken aklımda yalnızca konuşulanlar yoktu. Bir dilin konuşulabildiği bir salonda bulunmanın bende yarattığı duygu da vardı. Konuşmacılara teşekkür etmek istemiştim. Ama teşekkür etmenin beni nasıl bir konuma yerleştireceğini de düşündüm. Birilerinin kendi dillerinde konuşabilmesine teşekkür etmek… Bunun neden bir teşekkür konusu olması gerektiğini de düşünmek gerekiyordu belki.

Bu oturumda Kürtçe konuşulması, kendi başına eşitlik demek değildi. Ama eşitliğe doğru kurulmuş bir alan, bir imkândı. Bir dilin yalnızca evde, yalnızca özel ilişkilerde, yalnızca anlaşılabildiği kadar var olabildiği bir dünyadan başka bir dünya kurma çabasıydı.

Belki de bu yüzden o kulaklığı almak birkaç saniyede gerçekleşmedi. Hangi dilin kendiliğinden anlaşılır, hangi dilin çevrilmeye ihtiyacı olduğu, hangi dilin çevrilmeye layık görüldüğünü; hangi dilin bilgi üretmeye, soru sormaya, cevap vermeye ve kamusal alanda yer tutmaya hakkı olduğunu da düşünmek gerekiyordu.

Kulaklığı aldım. Konuşmayı dinledim. Anlamadığım bir dilde konuşulanları, yalnızca anlamadığım için değil, o dilin orada konuşuluyor olmasının ne anlama geldiğini düşünerek takip ettim.

Ve hâlâ düşünüyorum: Anadillerinin özgür olmadığı bir yerde birlikte yaşam etiği geliştirmek, birbirimizi anlama ihtimalimizi mümkün kılmak mümkün mü? Kürtçenin o salonda konuşulmasını olağanüstü bir hamle gibi karşılayan bedenim ve zihnim, bana eşitsizliğin yalnızca kimin hangi dilde konuşabildiğinde değil, neyi olağan sayabildiğimizde de yaşadığını düşündürüyor.

*Bu deneyimime alan açanların birer adı var: Eleştirel Psikoloji Sempozyumu düzenleme kurulu ve emekçileri; oturumu Kürtçe yürütenler Ebru Akkoyun, Siyabend Aslan, Azad Dildar Günderici ve Derya Bozaslan; Kürtçe konuşan psikologların mesleki örgütlenmesine dair paylaşım yapan Şinda Barış ve Kürtçeden Türkçeye gönüllü olarak simültane çeviri yapan Münevver Arslan.

(EEA/NÖ)

Çıplak gözle, karanlık bir yerden bakınca birkaç bin yıldız görürüz ve her biri bir güneştir. Işıkları yıllar ya da yüzyıllar boyunca yol alır ve bize geçmişten gelen bir mesaj olarak ulaşır. Takımyıldızlar fiziksel topluluklar değildir. Örneğin Kasiopeya'nın beş parlak yıldızı bizden 55 ile 500'den fazla ışık yılı arasında uzaklıktadır ve gökyüzünde yalnızca yan yana görünür. Antik Yunanlılar bu noktaları çizgilerle ve hikâyelerle birleştirdi, gökyüzünü böyle okudu ve böyle açıkladı. Sonbahar akşamlarında kuzeyde ve doğuda, yüksekte, mitin koca bir ailesi uzanır. Kral Kefeus, Kraliçe Kasiopeya, kızları Andromeda, damatları Perseus ve cezaları olan deniz canavarı Ketos.

Mit

Evvel zaman içinde Kefeus, bilinen dünyanın uçlarındaki efsanevi Aithiopia'ya krallık ediyordu. Gelenek onu bugünkü Yafa olan Joppa ile ilişkilendirir. Karısı Kasiopeya, kızının güzelliğinin Nereidlerinkini aştığını söyleyerek övündü. Bu kibir pahalıya mal oldu. Poseidon bir sel ve ülkeyi harap edecek olan deniz canavarı, Ketos'u gönderdi. Ammon'un kehaneti kurtuluşu belirledi. Kral, kızını canavara teslim etmeliydi. Andromeda denizin kıyısındaki bir kayaya zincirlendi ve sonunu bekledi.

O sırada Hermes'in kanatlı sandaletleriyle uçan Perseus, Gorgon Medusa'nın başını keserek zaferle dönüyordu. Medusa'nın kanından kanatlı at Pegasus doğmuştu. Genç kıza âşık oldu, ödül olarak elini istedi ve canavarı öldürdü. Bu evlilik, Kefeus'un kardeşi ve Andromeda'nın eski nişanlısı Fineus'u öfkelendirdi, adamlarıyla saldırdı. Perseus, Medusa'nın başını göstererek onları taşa çevirdi. Gelenek, kahramanın koruyucusu Athena'nın hikâyenin kahramanlarını gökyüzüne yerleştirdiğini anlatır. Euripides, MÖ 412'de bu hikâyeden "Andromeda" trajedisini yazdı.

Mitten astrofiziğe

Onları yıldızlı gökyüzünde göstermek için Kasiopeya'nın W'sinden başlarız. Kutup Yıldızı'na göre Büyük Ayı'nın karşısındadır. Oradan güneydoğuya çekilen bir çizgi Andromeda'ya ve Perseus'a çıkar.

Kasiopeya. Beş parlak yıldız, kraliçenin tahtı olan bir W çizer. Yunanistan'da ve Türkiye'de hiç batmaz. Kutup Yıldızı'nın çevresinde döner ve yolunun bir bölümünde taht baş aşağı asılı kalır. Antik çağ bunu kibrin cezası sayardı. 1572'de Tycho Brahe burada, bugün süpernova olarak bildiğimiz bir "yeni yıldız" gördü. Aristoteles'in değişmez gökyüzü inancı geri dönülmez biçimde sarsıldı.

Kefeus. Sivri çatılı bir evi andıran sönük bir şekildir, Kasiopeya'nın yanındadır. Burada, parlaklığı düzenli bir ritimle değişen δ Cephei yıldızı bulunur. 1912'de Henrietta Leavitt, bu ritmin yıldızın ne kadar parlak olduğunu, dolayısıyla ne kadar uzakta olduğunu gösterdiğini keşfetti. Sefeidler, evrenin uzaklıklarını ölçtüğümüz "mumlar" oldu.

Andromeda. Pegasus Karesi'nden başlar ve Perseus'a doğru uzanır. Karanlık bir gökyüzünde çıplak gözle soluk bir bulut gibi görünen Andromeda Gökadası'nı (M31) Pers gökbilimci el-Sufi MS 964'te kaydetti. 2,5 milyon ışık yılı uzaktadır, yani bugün gördüğümüz ışık, modern insan gezegenimizde ortaya çıkmadan önce Andromeda'dan yola çıktı. 1923-24'te Hubble, bu soluk bulutun içindeki Sefeidleri ölçerek onun bizim gökadamızın bir bulutsusu değil, başka bir dünya, başka bir gökada olduğunu kanıtladı.

Balina. Beşinin en büyüğüdür. Antik çağda "deniz" denen bir gökyüzü bölgesinde yer alır, çünkü çevresinde Balıklar, Kova ve Eridanus vardır. Fabricius'un 1596'da gözlemlediği Mira yıldızı yaklaşık on bir ayda bir parlar ve sönükleşir. Adı "Harika" demektir.

Perseus. "Gorgon'un gözü" Algol'ün parlaklığı 2 gün 21 saatte bir azalır. Araplar ona "iblis" derdi. Goodricke 1783'te iki yıldızın sırayla birbirinin önünden geçtiğini öne sürdü. Ağustos'ta Perseidler, Swift–Tuttle kuyruklu yıldızının kalıntılarından doğan ünlü "kayan yıldız" yağmuru, bu takımyıldızdan çıkıyormuş gibi görünür.

Galileo'nun teleskobu, altüst olan evren

Dört yüzyıl önce üç gezegen, Venüs, Jüpiter ve Satürn, Galileo'nun insan düşüncesinin yönünü değiştirmesini sağladı.

Venüs. Güzellik tanrıçası, parlak ışığının ardında güneş merkezli sistemin kanıtını saklar. Galileo evrelerini gözlemledi ve aydınlık evre küçüldükçe görünür çapının arttığını saptadı. Bu, gezegenin kâh Dünya'ya yaklaştığını kâh uzaklaştığını gösteriyordu ve yer merkezli model için imkânsızdı.

Jüpiter. Tanrıların kralı, Galileo'ya dört parlak nokta gösterdi. Konumlarının düzenli değişimini izleyen Galileo bunların arka plan yıldızları değil, Jüpiter'in çevresinde dolanan uydular olduğunu anladı. Bazı gök cisimlerinin Dünya'nın değil Jüpiter'in çevresinde dönmesi fikri, yer merkezli modele indirilen ilk güçlü darbeydi ve Aristarkhos ile Kopernik'i doğruluyordu. Dünya artık evrenin merkezi değildi.

Satürn. Zaman tanrısı Galileo'yu önce şaşırttı, onu "üç yıldızdan oluşmuş" bir cisim olarak tanımladı. Teleskobunun düşük çözünürlüğü yüzünden halkalar, gezegenin iki yanında iki parlak lob gibi görünüyordu.

Ay da payına düşeni yaptı. Galileo, aydınlık ile karanlığı ayıran çizginin düzgün değil tırtıklı olduğunu görerek yüzeyinin kusursuz değil, tıpkı Dünya gibi dağlık olduğunu kanıtladı.

Astronomi neden okullarda öğretilmelidir?

Önce, kanıtla düşünmeyi öğretir. Aristarkhos ve Kopernik'ten Galileo ve Leavitt'e kadar astronomi; gözlem, ölçüm, şüphe ve düzeltme tarihidir. "Bunu nereden biliyoruz?" diye soran öğrenci kanıtı söylentiden, olguyu anlatıdan, bilimi sahte bilimden ayırır. Onu yönlendirmek zorlaşır.

İkincisi, alçakgönüllülük ve ortak kader duygusu öğretir. Andromeda'nın ışığının 2,5 milyon yıl yol aldığını kavrayan kişi, Dünya'nın ne kadar küçük, kavgaların ne kadar önemsiz olduğunu anlar. Kasiopeya kızının güzelliğiyle övündü, biz çoğu zaman kendi değerimizle övünürüz ve evren uçsuz bucaksızlığıyla bizi yerimize oturtur. Yukarıdan bakış, tek bir gezegene saygıyı ve aşırı aydınlatmayla kaybettiğimiz karanlık gökyüzüne saygıyı besler.

Üçüncüsü, bilimleri, kültürleri ve insanları birleştirir. Yıldızlı gökyüzünün gözleminde Yunan mitolojisi, yıldızların Arapça adları, Pers el-Sufi, Danimarkalı Tycho Brahe ve Amerikalı Hubble buluşur. Aynı derste geometri, fizik, tarih ve edebiyat bir araya gelir. Gökyüzü herkese aittir, Yunanlara, Arnavutlara, Bulgarlara, İtalyanlara ve Türklere... Onu paylaşan çocuklar önce insanı, sonra sınırları görmeyi öğrenir.

Algol, Medusa'nın gözünde

Astronomi okul için bir lüks değildir. Yıldızlı gökyüzü, elimizdeki en ucuz ve en demokratik laboratuvardır. Büyük bütçeler gerekmez, bir karar gerekir: Karanlık bir nokta, biraz sabır ve Kasiopeya'nın W'sini gösterecek bir öğretmen. Böylece bir çocuk Aristarkhos'un, Eratosthenes'in ve Hipparkhos'un yaptığını yapar. Yani gözlemler, ölçer, karşılaştırır, sonuç çıkarır. Bilginin hazır teslim edilmediğini, kazanıldığını öğrenir. Astronomi öğreten bir okul yalnızca bilgi aktarmaz. Soru soran, yöntemle şüphe eden, verilere saygı duyan ve kendinden çok daha büyük bir dünyanın parçası olduğunu hisseden insanlar yetiştirir. Böyle insanlar yetiştiren bir toplum daha zor aldatılır, iklim değişikliği gibi büyük krizlerle daha iyi başa çıkar ve başkasına daha açıktır. Soru, astronominin okulda nasıl bir yeri hak ettiği değildir. Soru, okulun nasıl insanlar yetiştirmesini istediğimizdir.

Gökyüzü her zaman insanın aynasıdır. Takımyıldızlarında övünen bir kraliçeyle, korkuya boyun eğen bir babayla, bekleyen bir kızla, cesaret eden bir kahramanla karşılaşırız. Skinakas Gözlemevi'nin önünde, günün son ışığında, astronominin yalnızca bilgi değil, her şeyden önce bir yaşam tutumu olduğunu hissediyorum. Sabrın, ısrarın, merakın ve yukarıya çevrilmiş dikkatin bir alıştırması. Gökyüzünü seyretmeyi seven çocuklar olduğu sürece, takımyıldızlar bize sormayı, ölçmeyi ve hayran olmayı öğretmeye devam edecek.

(PP/FY)

Almanya'nın başkenti Berlin'de, “Z kuşağı düzenliyor” (Gen Z regelt) adlı gençlik inisiyatifinin çağrısıyla düzenlenen gösteride protestocular, hükümetin politikalarına ve siyasi karar alıcılara tepki gösterdi.

Sermaye piyasası işlemlerine ilişkin soruşturmada Korkmaz Enes Ergun gözaltına alındı.

İETT: "Metrobüs araçlarımız maraton boyunca Zincirlikuyu ile Söğütlüçeşme istasyonları arasında hizmet veremeyecektir. Anadolu Yakası'na ulaşım sağlamak isteyen yolcularımız, Fatih Sultan Mehmet Köprüsü güzergahını kullanan İETT otobüs hatlarımızdan ve raylı sistemlerden yararlanabilirler"

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile görüştü.

Zelenskiy'i İstanbul'da Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler karşıladı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Yatırımlarımızla, teşviklerimizle sağlık altyapımızı güçlendirmek için yoğun gayret sarf ediyoruz. Sağlıkta yerli üretim modeliyle tıbbi cihaz ve ekipmanlarımızı dışarıdan almak yerine artık biz üretiyoruz." dedi.

KİEV (AA) - Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Rus ordusunun düzenlediği hava saldırıları nedeniyle ülkesindeki Kiev ve Dnipropetrovsk bölgelerinde yaklaşık 280 bin ailenin elektriksiz kaldığını bildirdi.

Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, Anayasa Mahkemesinde anayasal düzenin ihlal edildiğini, anayasal düzenin yeniden tesis edilmesi amacıyla parlamentodaki siyasi güçlerin temsilcileriyle acil istişareler düzenleyeceğini bildirdi.

İSTANBUL (AA) - Bakırköy Belediyesine yönelik "ihaleye fesat karıştırma" ve "irtikap" suçlarına ilişkin soruşturma kapsamında gözaltına alınan 63 şüpheliden 39'u tutuklandı.

KARS (AA) - Kars'ın Sarıkamış ilçesinin yüksek kesimlerinde kar etkili oldu.

ANKARA (AA) - ABD, Ukrayna'nın savunma kapasitesinin geliştirilmesine yönelik 2,1 milyar dolarlık olası satışa onay verdi.

Polonya'da Anayasa Mahkemesi Başkanı Bogdan Swieczkowski ve Başkan Yardımcısı Bartlomiej Sochanski'nin görevlerinden uzaklaştırıldıklarının duyurulmasının ardından mahkeme binası önünde başlayan gösteri ve polis ablukası devam ediyor.

İSTANBUL (AA) - İstanbul Emniyet Müdürlüğü, 1 Kasım'da düzenlenecek İstanbul Maratonu dolayısıyla trafiğe kapatılacak yolları ve alternatif güzergahları duyurdu.

İsrailli oyuncu Chelli Goldenberg, katıldığı televizyon programında canlı yayında olduğunu fark etmeyince yaptığı açıklamalarla gündeme geldi.

ROMA (AA) - İtalyan parlamentosunun alt kanadı Temsilciler Meclisinin bilişim sistemlerine siber saldırı yapıldığı bildirildi.

İtalya'da hayat pahalılığını, silahlanmayı ve savaşları protesto için genel greve gidildi. Roma, Milano, Cenova, Torino ve Bologna’da binlerce kişi meydana inerken bazı şehirlerde göstericilerle güvenlik güçleri arasında arbede yaşandı.

Filipinler'in başkenti Manila'nın 330 kilometre güneydoğusundaki Mayon Yanardağı’nda patlama yaşandığı bildirildi.

BERLİN (AA) - Almanya’da "Z kuşağı düzenliyor (Gen Z regelt)" adlı gençlik inisiyatifinin eğitim ve yaşam koşullarının iyileştirilmesi için yarın ülke genelinde düzenleyeceği gösteriler öncesinde bazı lüks mağazaların vitrinleri ahşap panellerle kapatıldı.

Bazı Avrupalı ülkelerle Rusya arasındaki anlaşmazlığın fotoğraf çekiminin son anda iptal edilmesine neden olduğu bildirildi.

Altın fiyatları, ABD ekonomisinden gelen güçlü büyüme ve yüksek enflasyon verilerinin Fed'in faiz artırabileceği beklentisini güçlendirmesiyle sert düştü. Gram altın 6.270 liraya, ons altın ise 3.905 dolara kadar geriledi.

Bir Ayet: Yeryüzünde ne varsa tamamını sizin için yaratan, sonra göğe yönelerek onları, yedi gök olarak tamamlayıp düzene koyan O’dur ve O, her şeyi hakkıyla bilmektedir. (Bakara, 2/29)

Cumhuriyet'in 103'üncü yılını kutlamak için Tayvan'da düzenlenen resepsiyonda, Türk Ticaret Ofisi'nin ülkemizi tanıtmak üzere hazırladığı dekor eleştiri konusu oldu. Ay yıldızlı süslemelerin arasına peribacalarını sembolize etmek üzere yerleştirilen figürler değişik yorumlara yol açtı.

Sarıgül ailesine yönelik soruşturma kapsamında tutuklanan gazeteci Murat Ağırel, köşe yazısında gözaltında tutulduğu nezarethanede dağıtılan yemeklerin kötü koktuğunu ve çiğ olduğunu belirterek yemekleri sağlayan şirketleri gündeme getirdi.

2026 yılının Ekim ayında Bakü ile Ankara arasında tırmanan gerginlik, Netanyahu'nun Birleşmiş Milletler'deki (BM) konuşması sırasında Azerbaycan'ın salondan çıkmaması ve okullarda başörtüsü meselesi ile başladı.

Ünlü oyuncular Evrim Alasya ve Emre Kınay'ın birlikte sahne aldığı tiyatro oyununda eğlenceli anlar yaşandı. Alasya'nın performansı karşısında kendisini tutamayan Kınay, sahnede gülmeye başladı. O anlarda salondaki izleyiciler de kahkahalara boğuldu.

Mustafa Sarıgül hakkında yürütülen soruşturma kapsamında ifade veren M.B.’nin savcılık beyanı ortaya çıktı. Sarıgül ile çocukken Şişli Belediyesinin gençlik kamplarında tanıştığını anlatan M.B., Sarıgül’ün fotoğraf çekilirken göğüslerini, bacak ve kalçalarını sıktığını öne sürdü. M.B., “O dönem çocuk olduğumuz için bu hareketlerin cinsel amaçla yapılıp yapılmadığını idrak edemiyorduk” dedi. Sarıgül ise hakkındaki iddiaları reddediyor.

Netflix'in yerli yapımı Seni Tanıyorum dizisiyle gündemden düşmeyen Melis Sezen, bu kez set arkasından paylaştığı karelerle dikkat çekt

Ons altın, tarihi zirvesinden yüzde 28'in üzerinde değer kaybederek 4 bin doların altına geriledi. Sert düşüşün ardından The Gold & Silver Club (GSC), altın fiyatlarında yeniden yükseliş beklentisini açıkladı.

Milli voleybolcu Gizem Örge, annesinin bir arkadaşının oturacağı sırada altındaki sandalyeyi şaka amacıyla çekmesi sonucu düşerek ciddi sağlık sorunları yaşadığını anlattı. Bu olayın ardından iki kez beyin ameliyatı geçiren annesinin engelli kaldığını belirten Örge, "Annem beni tek eliyle büyüttü" dedi. Babasının da geçirdiği havale sonrasında felç kaldığını açıklayan milli voleybolcunun aile hikayesi yürek burktu.

Suriye’de hükümetin yakıt fiyatlarını yeniden artırma kararı, Ahmed Şara’nın iki yıl önce iktidara gelmesinden bu yana görülen en büyük protestolara yol açtı. Sübvansiyonların kaldırılmasıyla ekmek fiyatı 10 kat artarken, elektrik maliyeti bazı bölgelerde birkaç yüz kat yükseldi. Birleşmiş Milletler’e göre Suriyelilerin yüzde 90'ı yoksulluk içinde yaşıyor. Tepkilerin ardından zam kararı iptal edildi.

Sarıgül ailesine yönelik Emir ve Ömer Sarıgül'ün de aralarında bulunduğu 22 şüphelinin tutuklandığı kara para aklama soruşturmasında, ailenin "kara kutusu" olarak anılan Cihan Tunç itirafçı oldu. Tunç, nakit paraların Kapalıçarşı'da altın ve pırlantaya dönüştürülerek özel jetlerle yurt dışına çıkarıldığını, Almanya, İsviçre, Avusturya ve KKTC üzerinden aklandığını öne sürdü.

Kayyım atanan Halk TV’den ayrılan Mehmet Tezkan, Sözcü TV'de program yapacağını duyurdu. Tezkan ayrıca grubun yeni gazetesi Tavır’da köşe yazıları kaleme alacak.

Beyazıt Öztürk'ün sunduğu Joker programına konuk olan Kubat değişimiyle şaşırttı. 20 kilo veren şarkıcı Kubat resmen eridi. Kubat'ın halini gören Beyaz şaşırınca şarkıcının yanıtı dikkat çekti.

Milyonlarca emeklinin 2027 Ocak zammı için beklediği açıklama Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan'dan geldi. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın talimat verdiğini belirten Işıkhan, emekli maaşlarında refah payının da hesaba katılacağını söyledi. Ancak zam oranı henüz açıklanmadı.

Fenerbahçe’nin maçları öncesinde Kadıköy’deki tekel bayileri ve marketlere yönelik alkol satışı düzenlemesi getirildi. İşletmelere gönderilen tebligata göre, maçtan 5 saat önce durdurulacak alkol satışı, karşılaşmanın bitiminden 2 saat sonra yeniden başlayabilecek.

Nobel ödüllü bilim insanı Prof. Dr. Aziz Sancar'ın Cumhuriyet'in 103. yılı için yayımladığı mesaj sosyal medyada yoğun ilgi gördü. Sancar'ın paylaşımı binlerce beğeni ve yeniden paylaşım aldı.

Eski Ayasofya Baş İmamı Prof. Dr. Mehmet Boynukalın, Cumhuriyet'in 103. yıl dönümünde yaptığı açıklamalarda laikliği hedef aldı. Boynukalın, hilafetin esas olduğunu savunarak Cumhuriyet yönetimini yalnızca bir şekil olarak nitelendirdi.

Aliyev'e yakın APA ajansında yayımlanan makalede, AKP iktidarı ve Cumhurbaşkanı Erdoğan isim verilmeden eleştirildi. Yazıda Türkiye'deki iktidarın radikal dindarlığa alan açtığı savunuldu.

Ünlü modacı Gülşah Saraçoğlu'nun modaevinde yaşandığı öne sürülen çalışma koşulları gündeme geldi. Üç eski çalışan, sigortasız veya eksik sigortalı çalıştırıldıklarını, maaş ve fazla mesai ücretlerinin ödenmediğini iddia ederek Sosyal Güvenlik Kurumu'na (SGK) şikâyette bulundu.

İstanbul Beyoğlu'nda polis arması bulunan kıyafetle dans ederek video çeken 21 yaşındaki kadın gözaltına alındı.

AKP Zonguldak Milletvekili Muammer Avcı’nın ikinci evliliğini duyururken yaptığı paylaşım tartışma yarattı. Avcı’nın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ı Allah ve Peygamber’den önce anması sosyal medyada tepki çekti.

Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu, yanıltıcı 5G reklamları nedeniyle iki GSM şirketine 8 milyon TL'ye yakın ceza verdi ve reklamları durdurdu.

Ankara'da 3 yıl boyunca babasının cinsel istismarına maruz kalan liseli kızın yaşadıkları, rehber öğretmenine başvurmasıyla ortaya çıktı. Genç kız, babasının kendisine “Gündüz benim kızımsın, gece ise karımsın” ve “Seni kendim için yetiştiriyorum” dediğini anlattı. Mahkeme, istismara ortak olduğu belirlenen anne ile babaya indirimsiz 30'ar yıl hapis cezası verdi.

30 Ekim Cuma günü ekranlara gelen yapımların reyting sonuçları belli oldu. TRT 1’de yayınlanan “Taşacak Bu Deniz”, Total, AB ve ABC gruplarının tamamında birinci sıraya yerleşti.

İspanya'da 74 kişinin hayatını kaybettiği tren kazasının hemen arkasındaki seferde yolculuk eden Marc Cucurella'nın eşi Claudia Rodriguez, yaşadıklarını anlattı. Rodriguez, kazanın biraz daha geç yaşanması durumunda kendilerinin de aynı felaketi yaşayabileceğini belirterek hayatını kaybedenlerin ailelerine destek mesajı gönderdi.

Star TV’nin dizisi Başkalarının Hayatı da peş peşe gelen iptallerden nasibini aldı. Başkalarının Hayatı dizisi bu akşam ekrana gelmiyor. Başkalarının Hayatı neden yok, yeni bölüm ne zaman sorularının yanıtı haberimizde...

AK Partili eski Ağrı Belediye Başkanı Savcı Sayan'ın, fon soruşturması kapsamında BDDK Başkanı Şahap Kavcıoğlu'na yönelttiği 20 milyar TL ve 35 milyar TL'lik iddialara ilişkin soruların ardından Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumundan açıklama geldi. İddiaların tamamını reddeden BDDK, sorumlular hakkında hukuki süreç başlatılacağını duyurdu.

'O Hayat Benim', 'Zalim İstanbul', 'Gülümse Kaderine' ve 'Aynı Yağmur Altında' gibi yapımlarla tanınan oyuncu Bahar Şahin, katıldığı programda kendisine teklif edilen rollere ilişkin çarpıcı açıklamalarda bulundu. Özellikle bir senaryonun konusuna tepki gösteren ünlü oyuncu, "Edep ya hu. Ahlak hiç mi yok?" sözleriyle dikkat çekti.

En düşük emekli aylığının belirlenmesinde yeni bir modele geçilmesi için alternatifler değerlendiriliyor. Altı ayda bir yapılan artışların yerine daha kalıcı bir sistem oluşturulması hedeflenirken, asgari ücretin esas alınması, gelir tamamlama desteği, kök maaşların yeniden hesaplanması ve bütçe imkânlarına göre zam yapılması seçenekleri öne çıkıyor. Yeni düzenlemenin hayata geçirilmesi için yasal değişiklik gerekecek.

MasterChef Türkiye jürisi Somer Sivrioğlu’nun Avustralya'nın Sidney kentindeki Anason adlı restoranı, Avustralya Vergi Dairesine biriken yaklaşık 72,4 milyon TL’lik borcu nedeniyle kayyum yönetimine geçti. Sivrioğlu, borç yapılandırma başvurularının sonuçsuz kaldığını açıkladı.

Denizli'de Merkezefendi Belediyesi'ne yönelik yürütülen soruşturma kapsamında gözaltına alınan Belediye Başkanı Şeniz Doğan, eşi Mehmet Ali Doğan ve 4 kişi, çıkarıldıkları mahkemece tutuklandı.

Yürütülen soruşturma kapsamında tutuklandıktan sonra ev hapsi şartıyla tahliye edilen Üsküdar Belediye Başkanı Sinem Dedetaş’ı evinde ziyaret eden Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, kararın yetersiz olduğunu belirtti. Özel, "Sinem Başkan'ı bu evin içinde tutmak Üsküdar'a kafa tutmaktır" diyerek tepkisini dile getirdi.

Birleşik Arap Emirlikleri'nde yaşayan Sedat Peker, geçirdiği trafik kazası sonucunda felç kalan eski özel harekât polisi Ömer Korkmaz’ın 8 milyon liralık tedavi masrafının tamamını karşıladı. Yapılan tedaviler olumlu sonuç verirken, Korkmaz uzun bir aradan sonra yeniden ilk adımlarını atmaya başladı.

Avrupa Birliği vize politikasına uyum süreci kapsamında Karadağ, 1 Kasım’dan itibaren bordo pasaport sahibi Türk vatandaşlarından vize talep edecek. THY, mağduriyet yaşanmaması adına yolcuları geçerli bir vize taşımaları konusunda uyardı.

Sözcü Gazetesi’nde başlayan küçülme operasyonunda yaklaşık 50 çalışanla yollar ayrıldı. Almanya servisi kapatılırken gazetenin Halkalı’ya taşınması gündemde. Kurucu Genel Yayın Yönetmeni Metin Yılmaz’ın yeniden göreve getirileceği konuşulurken, yazıişlerinde de önemli ayrılıklar bekleniyor.

Show TV'nin sevilen dizisi Kızılcık Şerbeti'nin 30 Ekim Cuma akşamı yayınlanması beklenen yeni bölümü ekrana gelmeyecek. Dizinin 145. bölümünün ertelenmesi izleyiciler arasında merak uyandırırken, ertelemenin nedeni hakkında farklı açıklamalar gündeme geldi.

AKP’li İsmail Güneş, Meclis’teki kediler için bile “Hem alerji hem hijyen açısından vekiller ve misafirler için tehdit oluşturabilir” yorumunu yaptı.

Show Tv'nin fenomen dizisi Kızılcık Şerbeti yeni sezona yine iddialı başladı ancak yaşanan ayrılıklar ve senaryodaki değişiklikler ile kan kaybetti. Son olarak senaristlerin değiştiği dizide bu akşam Nursema karakterine hayat veren Ceren Karakoç'un geri dönüşü ekrana gelecek. Eski oyuncu kadroya yeniden dahil olurken bir ismin projeye veda edeceği ortaya çıktı.

Survivor 2023 şampiyonu Nefise Karatay, evinde talihsiz bir kaza yaşadı. Suratına duş kabini camı patlayan Karatay, yaşadığı korkuyu sosyal medya hesabından takipçileriyle paylaştı.

TikTok'ta giderek yaygınlaşan slime yayınları, bir kadının canlı yayınındaki sıra dışı görüntüleriyle iyice rayından çıktı. Sosyal medyada farklı yorumlara neden olan akım kapsamında, devasa slime kullanılan bir başka yayının aynı anda 65 bin kişi tarafından izlendiği belirtildi. Öte yandan slime yayınından 3 milyon TL kazandıkları iddia edilen çift, yalnızca 140 bin jeton elde ettiklerini açıklayarak kazançlarının öne sürülen rakamdan çok daha düşük olduğunu söyledi.

Olağanüstü tasfiye kapsamına alınan yatırım fonlarında ilk ara ödemeler başladı. Atlas, Pusula ve Tera portföy yönetim şirketlerinin 7 fonunu kapsayan süreçte, 235 bin 705 yatırımcının hesabına toplam 29,3 milyar lira yatırıldı.

AKP’de genel merkez yönetimi ve kabinede kapsamlı değişiklik yapılabileceği konuşuluyor. Olağanüstü kongre seçeneği de kulislerde dile getirilirken, değişimin sınırlı görev değişikliklerinin ötesine geçebileceği ileri sürülüyor.

Oyuncu Seda Akman, İstanbul Bebek'te bir erkek arkadaşıyla sohbet ederken objektiflere yakalandı. İkilinin gazetecileri fark etmesiyle yaşanan hareketlilik dikkat çekti.

Yunan kanalı ANT1'e konuk olan eski Genelkurmay Başkanı Floros, canlı yayında peş peşe Ankara'yı hedef alan küstah tehditlerde bulunurken şok ifadeler kullandı. İşte detaylar.

Müge Anlı ile Tatlı Sert programında biyolojik babasını aramasıyla tanınan 18 yaşındaki Hamid Yorulmaz, TikTok canlı yayınında kendisini eleştirenlere sert sözlerle meydan okudu. Daha önce Müge Anlı'nın sosyal medya kullanımı ve arkadaş çevresi konusunda uyardığı Hamid, tartışma sırasında argo ifadeler kullanırken, "Herkesin haberi olsun, programla işim bitti. Kimin yüreği varsa İzmir Torbalı'dayım" diyerek programa bir daha çıkmayacağını açıkladı.

Bir dönem Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın metinlerini yazan Yeni Şafak yazarı Aydın Ünal, fon krizinin karanlıkta bırakılmasına dikkat çekerek, yaklaşan süreçler öncesinde Cumhurbaşkanı Erdoğan'a karşı "içeriden bir tuzak" kuruluyor olabileceğini yazdı. Krizin çözümünde sorumluluk alınmamasının ve sürecin şaibeli yönlerinin şüphe uyandırdığını belirten Ünal, Erdoğan'ın siyasi hayatındaki en büyük vefasızlık ve ihanet senaryolarından biriyle karşı karşıya kalmış olabileceğini öne sürdü.

İşini devretme sürecinde dolandırıldığını ve tüm birikimini kaybettiğini anlatan 66 yaşındaki Mete Kökçü, kayıplarını telafi etmek ve çocuklarına destek olmak umuduyla katıldığı yarışmada büyük ödülü kaçırdı. Eşinin tavsiyesiyle yarışmadan ayrılma kararı alan Kökçü’nün kendi kutusundan 3 milyon TL çıktı

Azerbaycan, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreterliği yarışıyla ilgili tercihini açıkladı. Bakü yönetimi, Türkiye’nin aday göstermeyi değerlendirdiği Feridun Sinirlioğlu yerine, Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) adayı Lana Zaki Nusseibeh’e destek mesajı verdi. Açıklama, Ankara ile Bakü arasında diplomatik gerilimin yaşandığı bir dönemde geldi.

Türk Devletleri Teşkilatı’nın (TDT) 13. Devlet Başkanları Konseyi Zirvesi, Azerbaycan’ın devlet başkanı düzeyinde temsil edilmediği bir ortamda Ankara’da başladı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, açılış konuşmasında birlik ve beraberlik mesajları verdi.

Cadılar Bayramı öncesinde küvette çıplak poz veren dünyaca ünlü şarkıcı Christina Aguilera, göğüslerini emojilerle kapatıp sosyal medyada paylaşarak tüm dikkatleri üzerine çekti.

Ankara Beştepe'deki Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi kapsamındaki park açılışında, Özbekistan First Lady'si Ziroat Mirziyoyeva'nın düşen küpesini fark eden Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov nazik bir jeste imza attı.

Son Güncelleme: 26 Ekim 2026 Mimar, mühendis ve tasarımcılar için Casper’da üç ayrı profesyonel bilgisayar seçeneği var. Bütçen sınırsızsa ve 3D, render ya da oyun için en güçlü laptopu arıyorsan Casper Excalibur G920'ye bak: RTX 5090 24 GB ekran kartı, i9-14900HX işlemci ve %100 DCI-P3 QHD ekranıyla 216.745 TL’den başlıyor. Ayrıca daha uygun fiyat aralığında benzer ihtiyaçlara yönelik bir ürün arıyorsan Casper Excalibur G915'e göz atabilirsin. Hafif, yapay zeka destekli ve sağlam bir iş laptopu istiyorsan Casper Nirvana S100 iyi bir seçenek. İnce, hafif ve dayanıklı olması ile de öne geçiyor. Ofis için 40-50 bin TL’ye Windows 11'li bir masaüstü arıyorsan Casper Nirvana M600'e bak: Intel Core Ultra işlemcili modeller 39.971 TL’den başlıyor, Windows 11 Home da özelleştirme ekranında 2.800 TL fark ödeyerek ekleniyor. Bütçe sınırsızsa en kaliteli ve güçlü laptop hangisi? Bütçe sınırsızsa en güçlü Casper laptop Excalibur G920. Casper’ın sitesinde incelediğimiz RTX 5090’lı konfigürasyonlarda 24 GB GDDR7 (256-bit) ekran kartı ve 14. nesil Intel Core i9-14900HX işlemci bulunuyor. Ürün sayfasına göre işlemci 24 çekirdekli ve 5,8 GHz’e kadar çıkıyor. Ekran kartının TGP değeri de Dynamic Boost 2.0 ile 175 W olarak verilmiş. Mimar ve tasarımcı Excalibur G920'nin ekranından ne kazanır? Excalibur G920'nin ekranı renk ve detay isteyen işler için uygun. 16 inçlik QHD IPS panelin çözünürlüğü 2560x1600, renk gamı %100 DCI-P3, parlaklığı 500 nit. Renk doğruluğu önemli. Çünkü sunum renderı ya da marka kimliği çalışan biri ekranda gördüğü rengin geniş bir gamutta gösterilmesini ister. 16:10 oran da aynı ekrana daha fazla dikey alan sığdırıyor. Bellek: DDR5 4800 MHz, 2 SODIMM yuvası, en fazla 64 GB Depolama: M.2 NVMe PCIe 4.0 SSD, 2 adet M.2 yuvası Bağlantı: Wi-Fi 7 ve Bluetooth 5.4. Type-C port 100 W’a kadar şarjı destekliyor. HDMI ve RJ45 Ethernet de var. Soğutma: FrostFlux soğutma mimarisi kapsamında iki adet 12V fan ve dört hava çıkışı Kaliteli bir gaming laptop arayan için de mantıklı mı? Evet. Excalibur G920 iş ile oyunu aynı makinede birleştirmek isteyenlere uygun. Ekranı 300 Hz yenileme hızına ve 3 ms tepki süresine sahip. RTX 50 serisiyle gelen DLSS 4 ve MUX Switch de ürün sayfasında öne çıkarılıyor. Yani gündüz render alıp akşam oyun oynayan biri ikinci bir bilgisayar almak zorunda kalmıyor. Excalibur G920 ne kadar? 26 Ekim 2026'da casper.com.tr’de Excalibur G920'nin fiyatı 216.745 TL (16 GB RAM, 500 GB SSD, FreeDOS) ile 284.894 TL arasında değişiyor. Windows 11 Pro yüklü gelen en uygun sürüm G920.1490-BQ90H-E (16 GB RAM, 1 TB SSD) 230.336 TL. Aynı donanımın FreeDOS’lu sürümü 218.686 TL, yani Windows 11 Pro’lu sürüm 11.650 TL (yaklaşık %5,3) daha pahalı. Hem taşınabilir hem güçlü bir fiyat avantajlı alternatif: Excalibur G915 Mimar, mühendis ve tasarımcıların en büyük ikilemlerinden biri, ağır render ve çizim programlarının altından kalkabilecek masaüstü gücüne sahip bir bilgisayarı sırt çantalarında rahatça taşıyabilmektir. Casper Excalibur G915, tam olarak bu beklentiyi karşılamak için tasarlanmış. Sadece 20.5 mm inceliğe ve 2.3 kg ağırlığa sahip olan bu model, şık ve dayanıklı alüminyum kasasıyla müşteri sunumlarında veya şantiye ortamında profesyonel bir duruş sergiliyor. Özellikle 3D modelleme (3ds Max, Blender, Maya), ağır CAD yazılımları (AutoCAD, SolidWorks) ve video kurgu ile uğraşan profesyoneller için cihazın donanımı adeta bir canavar. NVIDIA GeForce RTX 5070 ve 5060 ekran kartı seçenekleriyle gelen bilgisayar, yapay zekâ destekli yeni Blackwell mimarisi sayesinde render sürelerinizi ciddi oranda kısaltıyor. İşlemci tarafında ise Intel® Core™ Ultra 7 serisine kadar uzanan seçeneklerle, 90 TOPS’a varan yapay zekâ işlem gücü sunuluyor. Bu da son dönemde tasarım programlarına hızla entegre edilen yapay zekâ araçlarını (AI tabanlı render, otomatik görsel oluşturma vb.) arka planda sisteminizi hiç yormadan kullanabilmeniz anlamına geliyor. Excalibur G915 ekranı ile neler sunuyor? Gelelim tasarımcıların ve video kurgucuların kırmızı çizgisi olan ekran kalitesine... G915, %100 sRGB renk gamı sunan 16 inçlik (QHD veya FHD seçenekli) parlama yapmayan (anti-glare) IPS ekranla geliyor. Bu sayede baskıya veya dijitale gidecek işlerinizde renk sapmaları yaşatmıyor. Üstelik saatler süren ve bilgisayarı zorlayan render işlemlerinde Excalibur FrostFlux (2 turbo fan, 5 bakır ısı borusu ve devasa soğutma yüzeyi) teknolojisi devreye girerek, cihazın ısınmadan tam performansta çalışmasını sağlıyor. Hem hafif hem dayanıklı iş laptopu hangisi? Casper’ın hafif, dayanıklı ve yapay zeka destekli iş laptopu Nirvana S100. Ağırlığı 1,8 kg, kalınlığı 18,3 mm ve gövdesi alüminyum alaşım. Klavyesinde Copilot tuşu var, tek dokunuşla Microsoft’un yapay zeka asistanını açıyor. Mimar ve mühendis için Nirvana S100'ün bağlantı tarafında neler var? Casper Nirvana S100, hem kablolu hem de kablosuz ihtiyaçları karşılayan güncel bağlantı seçenekleriyle donatılmış durumda. Kablosuz iletişimde yüksek hızlı internet deneyimi sunan 802.11 ax (Wi-Fi 6) teknolojisi ve çevre birimleriyle sorunsuz eşleşme için Bluetooth 5.2 desteği mevcut. Fiziksel bağlantı noktaları arasında ise yüksek çözünürlüklü görüntü aktarımı sağlayan 1 adet HDMI portu, hızlı veri transferi sunan 2 adet USB 3.2 Type-A portu ve aynı zamanda 15W'a kadar şarj desteği verebilen tam fonksiyonlu 1 adet USB 3.2 Type-C portu bulunmakta. Ayrıca ses ihtiyaçları için cihaza 1 adet mikrofon portu entegre edilmiş durumda. 40 bin TL civarında ve 65-85 bin TL bandında hangi Nirvana S100 alınır? 40 bin TL civarı bütçede en uygun S100 S100.1342-AE00X-G-F. Fiyatı 39.970 TL ve Intel Core i5-13420H işlemci, 12 GB DDR5 RAM ve 500 GB SSD ile geliyor. 65-85 bin TL arası en iyi laptop arayana iki S100 önerisi var: S100.1362-DX00X-G-F: Core i7-13620H, 32 GB RAM, 2 TB SSD. Fiyatı 66.498 TL. S100.270H-DX00X-G-F: Core 9 270H, 32 GB RAM, 2 TB SSD. Fiyatı 82.685 TL. İki sürüm arasındaki fark 16.187 TL ve bu farkla Core 9 270H işlemciye geçiyorsun. S100 sürümleri FreeDOS ile geliyor. Windows 11 Home’u 3.910 TL, Windows 11 Pro’yu 10.787 TL fiyat farkıyla özelleştirme ekranından ekleyebiliyorsun. 40-50 bin TL civarı Windows 11'li iş masaüstü olarak hangi model önerilir? 40-50 bin TL’ye Windows 11'li bir ofis masaüstü arıyorsan Casper Nirvana M600'e bak. M600 küçük kasalı (Small Form Factor) bir masaüstü. İşlemci seçenekleri Intel Core Ultra 5 225, Core Ultra 5 235, Core Ultra 7 270K Plus ve Core i5-14400. Hazır sürümler FreeDOS ile geliyor. Windows 11 Home’u 2.800 TL, Windows 11 Pro’yu 11.200 TL fiyat farkıyla özelleştirme ekranından ekleyebiliyorsun. 40-45 bin TL bütçeyle nasıl bir Nirvana M600 kurulur? 40-45 bin TL için mantıklı başlangıç Casper Nirvana M600 M6H.235S-8C00X-00A. Fiyatı 42.070 TL ve Intel Core Ultra 5 235 işlemci, 8 GB DDR5 RAM ve 120 GB SATA SSD ile geliyor. Buna Windows 11 Home’u 2.800 TL’ye eklediğinde toplam 45 bin TL civarına çıkıyor. Kampanya oranına göre bu rakam biraz değişebilir. Bütçeyi daha aşağıda tutmak istersen Core i5-14400'lü M6L.1440-8C00X-00A sürümü 38.570 TL. Copilot, ChatGPT ve Midjourney kullanan bir ofis için hangi Nirvana M600 seçilmeli? Yapay zeka araçları, iş takibi ve günlük operasyonlar için en uygun seçim 16 GB RAM’li Nirvana M600 M6H.225S-BC00X-00A. Fiyatı 46.831 TL, işlemcisi Intel Core Ultra 5 225. Windows 11 Home’u eklediğinde toplam 50 bin TL sınırına yaklaşıyor. 16 GB RAM önemli, çünkü aynı anda birçok tarayıcı sekmesi, ofis uygulaması ve yapay zeka aracı açık kalıyor. 8 GB’lık aynı sürümle arasındaki fark 6.860 TL. Küçük bir not: Standart 120 GB SSD dosya arşivi için az kalabilir. Özelleştirme ekranında 500 GB M.2 PCIe 4.0 SSD 3.850 TL, 1 TB SSD 5.950 TL fiyat farkıyla ekleniyor. Nirvana M600'ü ofiste pratik yapan özellikler neler? Vidasız (Tool Free) kasa ve hızlı üst kapak klipsi sayesinde bakım ve montaj için alet gerekmiyor Ön panelde USB 3.2 Type-A, 2 adet USB 2.0 ve USB 3.2 Type-C var. Arka panelde HDMI, VGA, RJ45 ve 4 genişletme yuvası bulunuyor 80 mm sistem fanı işlemci fanına ek olarak ısıyı dağıtıyor 80 Plus White sertifikalı 230 W güç kaynağı, %50 yükte ortalama %80 verimlilik sağlıyor Kasa dikey ya da yatay kullanılabiliyor ve mat boyası aşınmaya karşı tasarlanmış Kutudan kablolu klavye-mouse seti çıkıyor. Wi-Fi standart değil ama 560 TL fiyat farkıyla eklenebiliyor Mimar, mühendis ve tasarımcı hangi Casper bilgisayarı seçmeli? Hangi Casper’ı seçeceğin işin nerede ve ne kadar ağır olduğuna bağlı. Kısaca: 3D modelleme ve render alan mimar, görselleştirme yapan tasarımcı: Excalibur G920. RTX 5090 24 GB ekran kartı ve %100 DCI-P3 ekran en çok bu işlere yarıyor. Ofis, iş takibi ve yapay zeka araçları kullanan ekip: Nirvana M600. 40-50 bin TL’ye Windows 11 eklenebiliyor, kasası vidasız. Çok yer değiştiren, toplantıdan toplantıya koşan proje yöneticisi: Nirvana S100. Copilot tuşu, parmak izi okuyucu ve Wi-Fi 6E ile geliyor. Şantiye ile ofis arası mekik dokuyan, ağır çizim ve orta/üst düzey render (AutoCAD, SolidWorks) yapan profesyoneller: Excalibur G915. Sadece 2.3 kg ağırlığı ve ince alüminyum kasasıyla kolayca taşınırken, RTX 5070/5060 ekran kartı seçenekleri ve %100 sRGB ekranıyla tasarım işlerinin altından rahatça kalkıyor. Aşağıdaki tablodaki fiyatlar ve özellikler 26 Ekim 2026'da casper.com.tr’deki ürün sayfalarından alındı. Özellik Casper Excalibur G920 Casper Nirvana S100 Excalibur G915 Casper Nirvana M600 Tip 16" gaming / iş istasyonu laptop 16" günlük kullanım / iş laptopu 16" gaming laptop Small Form Factor masaüstü Fiyat 216.745 – 284.894 TL 36.955 TL'den başlayan fiyatlarla 78.764 TL'den başlayan fiyatlarla 38.570 – 81.480 TL İşlemci Intel Core i9-14900HX Core Ultra 7 255H / Core 9 270H / Core 7 240H / Core 5 210H / i7-13620H / i5-13420H Core Ultra 7 356H / Core 7 240H / i7-13620H Intel Core Ultra 5 225 / Ultra 5 235 / Ultra 7 270K Plus / Core i5-14400 Ekran kartı NVIDIA RTX 5090 24 GB GDDR7 Dahili Intel NVIDIA RTX 5070 8 GB veya RTX 5060 8 GB GDDR7 Dahili RAM DDR5 4800 MHz, en fazla 64 GB DDR5 4800 MHz, en fazla 64 GB DDR5 4800 MHz, en fazla 64 GB DDR5 4800 MHz UDIMM, 8-64 GB seçenekleri Ekran 16" QHD 2560x1600 IPS, 300 Hz, %100 DCI-P3, 500 nit 16" FHD IPS, 16:10, 300 nit 16" FHD veya QHD IPS, 165 Hz, %100 sRGB, 350 nit Monitör ayrı Ağırlık 2,5 kg 1,8 kg 2,3 kg – İşletim sistemi FreeDOS veya Windows 11 Pro'lu sürümler FreeDOS / Windows 11 Home / Windows 11 Pro FreeDOS / Windows 11 Home / Windows 11 Pro FreeDOS (Win 11 Home +2.800 TL / Pro +11.200 TL) Dayanıklılık bilgisi – Alüminyum alaşım kasa, 18,3 mm incelik Alüminyum alaşım kasa, 20,5 mm incelik, FrostFlux soğutma Mat boya, vidasız kasa, 80 mm sistem fanı Kablosuz Wi-Fi 7, Bluetooth 5.4 Wi-Fi 6, Bluetooth 5.2 Wi-Fi 6, Bluetooth 5.2 Standart değil (+560 TL) Garanti 2 yıl 2 yıl 2 yıl 2 yıl Sıkça Sorulan Sorular Soru: İş için sağlam bir bilgisayar arıyorum, Casper’da ne önerirsin? Cevap: Taşınabilirlik istiyorsan Casper Nirvana S100'e bak. MIL-STD-810H kapsamında 60℃ ve -20℃’de 4'er saat, tozlu ortamda 12 saat test edilmiş. Masa başı bir ofis bilgisayarı istiyorsan Casper Nirvana M600 vidasız kasası ve 2 yıl garantisiyle 38.570 TL’den başlıyor. Soru: Casper bilgisayarlar Windows 11 yüklü geliyor mu? Cevap: Modele göre değişiyor. Excalibur G920'nin Windows 11 Pro yüklü sürümleri 230.336 TL’den başlıyor. Nirvana M600'ün hazır sürümleri FreeDOS ile geliyor ama Windows 11 Home ya da Pro, sipariş sırasında özelleştirme ekranından eklenebiliyor. Soru: Casper bilgisayarı ihtiyacıma göre özelleştirebilir miyim? Cevap: Evet. Casper’ın özelleştirme ekranında işlemci, RAM, SSD, işletim sistemi ve Wi-Fi gibi seçenekler fiyat farkıyla değiştirilebiliyor. Örneğin Nirvana M600'de 64 GB RAM’e ve 2 TB M.2 SSD’ye kadar çıkılabiliyor. Kimler İçin Uygun Değil? Excalibur G920: 2,5 kg ağırlığında ve 330 W adaptörle geliyor. Her gün çantada taşınacak hafif bir laptop arayan biri için ağır kalabilir. Başlangıç fiyatı 216.745 TL olduğu için yalnızca ofis işi yapacak kullanıcıya fazla gelir. Nirvana S100: İşlemcisi güçlü olsa da harici bir ekran kartına sahip değil. Bu nedenle 3ds Max, Blender gibi ağır 3D modelleme programları ve yoğun render süreçleri yürüten tasarımcılar için yetersiz kalacaktır. Ayrıca ultra hafif (1.8 kg) ve iş/ofis odaklı tasarlandığından, mesaisinin çoğunu yüksek grafik gücü gerektiren oyun ve çizimlerle geçirenleri tatmin etmez. Excalibur G915: Nirvana serisindeki 1.8 kg'lık bilgisayarlara kıyasla 2,3 kg ağırlığıyla her gün omuzda taşımak için biraz daha efor isteyebilir. Ek olarak, ofis programları (Word, Excel), basit iş takibi veya toplantı notları almak gibi hafif işler yapan bir kullanıcı için hem fiyatı hem de barındırdığı RTX ekran kartı gücü fazlasıyla abartılı bir seçenek olacaktır. Nirvana M600: Dahili ekran kartıyla geliyor. Bu yüzden ağır görselleştirme yapan mimarlık ofisleri için uygun değil. Standart 120 GB SSD ve standart olarak gelmeyen Wi-Fi da ek maliyet çıkarabilir. Sonuç: Hangi Casper bilgisayar hangi profesyonele uygun? Render, 3D ve oyun için en güçlü laptop: Casper Excalibur G920. Fiyatı 216.745 TL’den başlıyor ve RTX 5090 24 GB ile geliyor. Hem güçlü, hem taşınabilir hem de fiyat aralığı daha geniş bir seçenek: Excalibur G915; 78.764 TL 'den başlıyor. Hafif, dayanıklı ve yapay zeka destekli iş laptopu: Casper Nirvana S100. 36.955 TL’den başlıyor. 40-50 bin TL’ye Windows 11'li ofis masaüstü: Casper Nirvana M600. Core Ultra’lı sürümler 39.971 TL’den başlıyor, Windows 11 Home +2.800 TL. Kaynak: Fiyat ve teknik bilgiler 26 Ekim 2026 tarihinde casper.com.tr üzerindeki ürün sayfalarından, özelleştirme ekranlarından ve Casper Reliability Engineering System sayfasından derlenmiştir.

GTA 6, çıkışına kısa süre kala müzikleriyle de gündeme gelmeye devam ediyor. Rockstar Games, oyunun özgün müziklerinin Justice tarafından hazırlandığını duyurarak müzik tarafındaki yeni ayrıntıları paylaştı. Duyuruyla birlikte oyunun müzik dünyasına ilişkin yeni bilgiler de ortaya çıktı. Justice'ın hazırladığı özgün müzik albümü, GTA 6 için farklı sanatçıların parçalarını bir araya getiren diğer müzik albümünden ayrı olarak yayımlanacak. GTA 6'nın özgün müziklerini Justice hazırlıyor Fransız elektronik müzik grubu Justice, GTA 6'nın özgün müziklerinin bestecisi olarak görev alıyor. Justice'ın GTA 6'nın çıkış fragmanında da yeni müziğiyle yer aldığı biliniyor. Tame Impala, SZA ve King Gizzard & The Lizard Wizard'ın katkıda bulunduğu “Flower in a Hurricane” adlı parça, Grand Theft Auto VI: The Album kapsamında da bulunuyor. Rockstar Games'in duyurusuna göre Grand Theft Auto VI: Original Score albümünün 11 Aralık 2026'da yayımlanması planlanıyor. Böylece albüm, oyunun 19 Kasım 2026'daki çıkışından birkaç hafta sonra dinleyicilerle buluşacak.

Merakla beklediğimiz GTA 6, bu kez South Park dizisiyle gündeme geldi. Dizinin son bölümünde oyunun içinden alınan kısa bir oynanış görüntüsüne yer verildi. GTA 6'nın oynanış videosunda neler var? Kısa görüntüde, sahilde tuvaletini yapan bir köpek ve ardından hayvanın bıraktığı pisliği poşetle temizleyen sahibi görülüyor. Oyuncu, Jason karakterini kontrol ederken NPC'ye bir nesne fırlatıyor. NPC tepki vermek için arkasını döndüğünde Jason yerdeki köpek dışkısını alarak karakterin kafasına vuruyor. Sahne, GTA serisinin alışılmış sıra dışı etkileşimlerini yansıtan kısa bir oynanış örneği olarak öne çıkıyor. Rockstar Games'in son açıklamasına göre GTA 6, 19 Kasım 2026'da piyasaya sürülecek. Oyunun ilk etapta PlayStation 5 ve Xbox Series X/S konsollarında yayınlanması planlanıyor.

Microsoft, Windows 11'in 25H2 ve 26H2 sürümleri için yeni bir ön izleme güncellemesi yayımladı. KB5127936 kodlu güncelleme, kullanıcı deneyimini iyileştiren yeni özelliklerin yanı sıra çeşitli sistem hatalarına yönelik düzeltmeler içeriyor. Güncellemenin öne çıkan yenilikleri arasında sağ tık menüsünü kişiselleştirme, Windows'u USB bellek kullanmadan yeniden kurma ve erişilebilirlik araçlarını geliştirme özellikleri bulunuyor Sağ tık menüsü yenilendi Yeni güncellemeyle Dosya Gezgini'nin sağ tık menüsü daha hızlı ve kişiselleştirilebilir hale geliyor. Kullanıcılar menüde hangi komutların ve uygulama seçeneklerinin yer alacağını belirleyebiliyor. Ayrıca Dosya Gezgini'nin arama sonuçları daha düzenli gösteriliyor ve Klasör Seçenekleri penceresine karanlık mod desteği ekleniyor. Windows'u USB bellek olmadan yeniden kurmak mümkün KB5127936 güncellemesi, Windows'un internet üzerinden yeniden kurulmasını sağlayan Cloud Rebuild özelliğini de getiriyor. Bu özellik, Windows açılmadığında bile gerekli sistem dosyalarının ve sürücülerin Windows Update üzerinden indirilmesine olanak tanıyor. Birçok sistem hatası da giderildi Microsoft, yeni güncellemeyle birlikte AMD ekran kartlarında HDMI ve DisplayPort üzerinden ses aktarımında yaşanan bazı sorunları giderdi. Windows Sandbox, Uzak Masaüstü, VPN bağlantıları ve AMD işlemcili sistemlerde WSL2 sanallaştırmasıyla ilgili hatalar için de düzeltmeler sunuldu. Güncellemeyi yüklemek için Ayarlar bölümünden Windows Update sayfasına gidip güncellemeleri kontrol edebilirsiniz. KB5127936 isteğe bağlı bir ön izleme güncellemesi olduğu için ekranda görünürse İndir ve yükle seçeneğine tıklamanız gerekiyor.

Samsung, W serisinin yeni üyesi W27'yi Çin'de düzenlenen etkinlikte duyurdu. Şirketin üst segment kullanıcıları hedefleyen yeni modeli, katlanabilir telefon tasarımını daha gösterişli bir görünümle bir araya getiriyor. Mavi ve kırmızı renk seçenekleriyle sunulan cihazda altın renkli çerçeve ve kamera detayları bulunuyor. Samsung W27, donanım tarafında da büyük ekranları, Snapdragon işlemcisi ve 5.000 mAh bataryasıyla dikkat çekiyor. Samsung W27'nin tasarım detayları Samsung W27, altın renkli metal çerçevesi, menteşesi ve kamera çevresindeki detaylarıyla standart katlanabilir telefonlardan ayrılıyor. Arka yüzeyde ise Samsung'un Çin pazarına yönelik W serisine özgü logo yer alıyor. Cihazın iç ekranı 8 inç, dış ekranı ise 6,5 inç büyüklüğünde. Her iki ekran da 120 Hz'e kadar uyarlanabilir yenileme hızı sunuyor. Samsung W27'nin özellikleri: Samsung W27, Galaxy için özelleştirilmiş Snapdragon 8 Elite Gen 5 işlemcisinden güç alıyor. Model, 16 GB RAM ve 512 GB veya 1 TB depolama seçenekleriyle satışa sunuluyor. Arka tarafta 200 megapiksel ana kamera, 50 megapiksel ultra geniş açılı kamera ve 10 megapiksel telefoto kamera bulunuyor. 5.000 mAh bataryaya sahip telefon, 45 W kablolu hızlı şarj desteği de sunuyor.

Apple, uzun yıllar boyunca bellek ve depolama çipi tedarikçileri karşısında güçlü bir pazarlık konumuna sahipti. Şirket, yüksek sipariş hacmini kullanarak daha düşük fiyatlar talep ediyor, tedarikçilerinin mali kayıtlarını denetliyor ve rakip müşterilere daha düşük fiyat verilmesini engelleyen sözleşme şartları uyguluyordu. Ancak yapay zeka sektöründeki hızlı büyüme, bellek çiplerine olan talebi artırdı. NVIDIA ve diğer teknoloji şirketlerinin de yüksek miktarda bellek satın alması, tedarikçilerin Apple'a karşı pazarlık gücünü artırdı. Apple, tedarikçilerinden en avantajlı fiyatı istiyordu Wall Street Journal'ın aktardığı bilgilere göre Apple, bellek tedarikçilerinden kendisine en avantajlı fiyatı sunmalarını istiyordu. Şirket, bu şartın yerine getirilip getirilmediğini kontrol etmek için tedarikçilerin mali kayıtlarını sık sık inceletiyordu. Denetimlerin sayısı o kadar arttı ki Apple'ın, denetim şirketi Deloitte ile bu işlemler için toplu indirim anlaşması yaptığı belirtildi. İncelemeler sayesinde şirket, tedarikçilerin mali durumları ve üretim kapasiteleri hakkında da ayrıntılı bilgi edinebiliyordu. SanDisk yöneticisine yönelik sert sözler gündeme geldi Haberde yer alan dikkat çekici olaylardan biri de 2015'te yaşandı. SanDisk o dönem, Apple'ın ek bellek talebini diğer müşterilerinin daha yüksek fiyat ödemesi nedeniyle karşılamak istemedi. Bunun üzerine Apple'ın tedarik yöneticisi Tony Blevins'in, SanDisk CEO'su Sanjay Mehrotra'nın Apple'la yeniden iş yapmak için “dizlerinin üzerinde sürüneceğini” söylediği iddia edildi. Yapay zeka işleri değiştirdi Bellek sektöründe son dönemde yaşanan değişimin temelinde yapay zeka altyapılarına yönelik artan talep bulunuyor. Veri merkezleri ve yapay zeka sistemleri için yüksek miktarda bellek satın alınması, üreticilerin ürünlerini farklı müşterilere daha yüksek fiyatlarla satabilmesine olanak tanıyor. Wall Street Journal'ın haberine göre bu durum, Apple'ın geçmişte sahip olduğu fiyat pazarlığı avantajını zayıflattı. Şirketin bellek maliyetlerinin yükselmesi, iPhone ve diğer cihazların üretim maliyetleri üzerinde de baskı oluşturabilir.

Apple'ın iPhone Air modelinin yeni nesli üzerinde çalıştığı öne sürüldü. Yeni modelin, ilk sürümde eleştirilen batarya kapasitesi ve tek arka kamera gibi konularda iyileştirmeler sunması bekleniyor. Henüz Apple tarafından doğrulanmayan bilgilere göre iPhone Air 2, daha yüksek batarya kapasitesi ve ultra geniş açılı ikinci kamerayla gelecek. iPhone Air 2'nin bataryası büyüyecek Sızıntıya göre iPhone Air 2, 3.500 mAh batarya kapasitesine sahip olacak. İlk iPhone Air modelinde bulunan 3.149 mAh bataryayla karşılaştırıldığında bu, yaklaşık yüzde 11'lik bir artış anlamına geliyor. Yeni modelde daha verimli bir işlemcinin de kullanılması bekleniyor. Bu değişikliklerin pil ömrünü iyileştirmesi hedefleniyor ancak gerçek kullanım süresinin ne kadar artacağı henüz bilinmiyor. Çift arka kamera kullanılabilir İlk iPhone Air modelinde tek bir 48 megapiksel arka kamera bulunuyor. Yeni modelde ise bu kameraya ultra geniş açılı ikinci bir sensörün eşlik edeceği iddia ediliyor. iPhone Air 2 ne zaman tanıtılacak? Sızıntılara göre Apple, iPhone Air 2'yi 2027 baharında iPhone 18 ve iPhone 18e modelleriyle birlikte tanıtabilir. Ancak şirket henüz resmi bir lansman tarihi açıklamadı.

Toyota, farklı motor seçeneklerini aynı temel altyapıda buluşturacak yeni bir sistem üzerinde çalışıyor. Bu sayede aynı platform kullanılarak benzinli, hibrit, şarj edilebilir hibrit ve tamamen elektrikli araçlar üretilebilecek. Yeni sistemin merkezinde ise daha kompakt bir yapıya sahip 1,5 litrelik dört silindirli benzinli motor bulunuyor. Yeni platform pek çok avantaj sunacak. Toyota'nın geliştirdiği platform, farklı motor seçeneklerinin aynı temel mimari üzerinde üretilmesine olanak tanıyacak. Böylece şirketin geliştirme ve üretim maliyetlerini azaltması, aynı zamanda pazarın ihtiyaçlarına göre farklı araç seçenekleri sunması hedefleniyor. Platformun bir diğer avantajı ise iç mekân ve tasarım konusunda daha fazla esneklik sağlaması. Toyota, hibrit ve plug-in hibrit sistemlerin batarya yerleşimi nedeniyle yolcu alanından ödün vermeyeceğini belirtiyor. Yüzde 15'ten fazla verimlilik hedefi Yeni platform için geliştirilen 1,5 litrelik dört silindirli motor, atmosferik ve turbo seçenekleriyle sunulacak. Toyota, motoru elektrik motorları ve güç kontrol sistemleriyle birlikte geliştirdiğini açıklıyor. Şirket, yeni hibrit sisteminde yakıt verimliliğini yüzde 15'in üzerinde artırmayı hedefliyor. Bu gelişmenin daha düşük mekanik sürtünme, iyileştirilmiş ısı yönetimi ve elektrik kayıplarının azaltılmasıyla sağlanması planlanıyor Yeni Corolla da bu platformu kullanacak. Toyota'nın yeni platform stratejisinin önemli örneklerinden biri, 2027'de tanıtılması planlanan yeni Corolla olacak. Modelin tamamen elektrikli, benzinli, hibrit ve plug-in hibrit seçenekleriyle sunulması bekleniyor.

Google, Gemini 4 ailesinin yeni üyesi Carbon'u duyurdu. Şirketin şimdiye kadarki en güçlü modeli olarak tanımladığı Carbon, büyük yazılım projelerinde hataları bulmak ve düzeltmek gibi uzun süren görevleri yerine getirmek üzere geliştirildi. Yeni model, güvenlik açıklarını tespit etme ve yazılımlardaki sorunları giderme konusunda da öne çıkıyor. Ancak Google, Gemini 4 Carbon'u şimdilik herkese açmak yerine belirli siber güvenlik uzmanlarına ve güvenilir iş ortaklarına sunacak. Gemini 4 Carbon neler sunuyor? Google'a göre Gemini 4 Carbon, karmaşık yazılım projelerinde birden fazla aşamadan oluşan görevleri uzun süre takip edebiliyor. Model, büyük kod tabanlarındaki hataların kaynağını bulmanın yanı sıra bu hataları düzeltmeye yönelik kodlar da üretebiliyor. Şirket, Carbon'un kodlama, bilimsel çalışmalar ve web geliştirme gibi alanlarda da geliştirildiğini belirtiyor. Özellikle uzun süren mühendislik görevlerini daha güvenilir şekilde tamamlaması hedefleniyor. Siber güvenlik alanında da öne çıkıyor Gemini 4 Carbon'un en dikkat çekici özelliklerinden biri, yazılımlardaki güvenlik açıklarını bulma ve düzeltme yeteneği. Google'ın açıkladığı test sonuçlarına göre model, SEC-bench Pro testinde yüzde 88,2 başarı elde etti. Şirket ayrıca kendi testlerinde güvenli kod üretme başarısının önceki model Gemini 4 Argon'a kıyasla iki katın üzerine çıktığını bildirdi. Gemini 4 Carbon ne zaman kullanıma sunulacak, fiyatı belli oldu mu? Google, yeni modeli ilk aşamada seçili siber güvenlik uzmanlarına açıyor. Erişimin daha sonra Fairwind programı kapsamında güvenilir iş ortaklarına genişletilmesi planlanıyor. Bireysel kullanıcılar ve geliştiriciler için kesin bir çıkış tarihi henüz açıklanmadı. Google, modelin API fiyatlandırmasının başlangıçta Gemini 4 Argon ile aynı olacağını açıkladı. Buna göre 1 milyon giriş tokenı 2 dolar, 1 milyon çıkış tokenı ise 10 dolar olacak. Tanıtım döneminin ardından fiyatların sırasıyla 4 dolar ve 20 dolara yükselmesi planlanıyor.

Apple, OpenAI ve iki eski Apple çalışanına karşı açtığı davada önemli bir gelişme yaşandı. Mahkeme, tarafların sunduğu takvimi değerlendirerek duruşmanın yapılacağı tarihi resmen belirledi. Apple ve OpenAI davası ne zaman görülecek? ABD Bölge Mahkemesi Hakimi Edward Davila, davanın 19 Temmuz 2027'de saat 09.00'da görülmesini kararlaştırdı. Duruşmaya kadar tarafların belge paylaşımı, delil toplama ve uzman raporları gibi süreçleri tamamlaması gerekiyor. Mahkemenin takvimine göre belge üretiminin büyük ölçüde 5 Şubat 2027'ye kadar tamamlanması, delil toplama sürecinin ise 12 Mart 2027'de sona ermesi planlanıyor. Apple, OpenAI'ı neyle suçluyor? Apple, iki eski çalışanının şirketin gizli ürün ve teknoloji bilgilerine ilişkin ticari sırları kötüye kullandığını ve bu bilgilerin OpenAI'ın donanım geliştirme çalışmalarına yardımcı olmak için kullanıldığını öne sürüyor. Dava kapsamında eski Apple çalışanları Chang Liu ve Tang Yew Tan'ın yanı sıra OpenAI ve io Products da bulunuyor.

Fiat, SUV segmentindeki ürün gamını iki yeni modelle genişletiyor. Grizzly ve Grizzly Fastback, farklı gövde tasarımlarıyla birbirinden ayrılırken markanın Türkiye'deki yeni modelleri arasında yer alacak. Grizzly daha klasik bir SUV tasarımı sunarken Grizzly Fastback, eğimli tavan çizgisiyle daha sportif bir görünüm benimsiyor. Modellerin Türkiye fiyatları ve satışa sunulacak donanım seçenekleri ise merakla bekleniyor. Fiat Grizzly ve Grizzly Fastback ne zaman satışa çıkacak? Fiat Grizzly ve Grizzly Fastback, aralık ayında Türkiye'de satışa sunulacak. Modellerin hangi donanım seviyeleri ve motor seçenekleriyle sunulacağı da netlik kazanmış değil. Bu nedenle fiyat ve ekipman karşılaştırması yapmak için Fiat'tan gelecek resmi açıklamaları beklemek gerekiyor. Peki tahminler ne yönde? Şirket tarafından yapılan açıklamalara göre Grizzly modeli, Panda ve Grande Panda modelleriyle aynı DNA’yı paylaşacak ve Smart Car platformu üzerinde inşa edilecek. Aracın Fas’ta üretilmesinin planlandığını belirtelim. Benzinli, elektrikli, hibrit seçenekleriyle sunulacağı düşünülen modelin 20 bin euro civarı fiyatı olacağı da tahminler arasında.

Fiat, SUV segmentindeki ürün gamını iki yeni modelle genişletiyor. Grizzly ve Grizzly Fastback, farklı gövde tasarımlarıyla birbirinden ayrılırken markanın Türkiye'deki yeni modelleri arasında yer alacak. Grizzly daha klasik bir SUV tasarımı sunarken Grizzly Fastback, eğimli tavan çizgisiyle daha sportif bir görünüm benimsiyor. Modellerin Türkiye fiyatları ve satışa sunulacak donanım seçenekleri ise merakla bekleniyor. Fiat Grizzly ve Grizzly Fastback ne zaman satışa çıkacak? Fiat Grizzly ve Grizzly Fastback, aralık ayında Türkiye'de satışa sunulacak. Modellerin hangi donanım seviyeleri ve motor seçenekleriyle sunulacağı da netlik kazanmış değil. Bu nedenle fiyat ve ekipman karşılaştırması yapmak için Fiat'tan gelecek resmi açıklamaları beklemek gerekiyor. Peki tahminler ne yönde? Şirket tarafından yapılan açıklamalara göre Grizzly modeli, Panda ve Grande Panda modelleriyle aynı DNA’yı paylaşacak ve Smart Car platformu üzerinde inşa edilecek. Aracın Fas’ta üretilmesinin planlandığını belirtelim. Benzinli, elektrikli, hibrit seçenekleriyle sunulacağı düşünülen modelin 20 bin euro civarı fiyatı olacağı da tahminler arasında.

Google'ın çatı şirketi Alphabet, YouTube'un ücretli abonelik hizmetlerine ilişkin yeni verileri açıkladı. YouTube Premium ve YouTube Music'in toplam abone sayısı, dünya genelinde 150 milyonun üzerine çıktı. Aboneliklerde yüzde 20 artış YouTube Premium ve YouTube Music'in toplam abone sayısı 150 milyonu aşarak yeni bir seviyeye ulaştı. Alphabet CEO'su Sundar Pichai tarafından açıklanan verilere göre, iki hizmetin toplam abone sayısı Mart 2025'te 125 milyon seviyesindeydi. Böylece toplam sayı yaklaşık 19 ayda 25 milyon arttı. Açıklanan 150 milyonluk toplam, ücretsiz deneme sürecindeki kullanıcıları da kapsıyor. Bu nedenle rakam, yalnızca ücretli abonelerin sayısını göstermiyor. Google ayrıca YouTube Premium ve YouTube Music'in ayrı ayrı kaç aboneye sahip olduğunu açıklamadı. YouTube'un reklam gelirleri de arttı YouTube, 2026'nın üçüncü çeyreğinde 11,2 milyar dolar reklam geliri elde etti. Geçen yılın aynı döneminde 10,3 milyar dolar olan gelir, yıllık bazda yaklaşık yüzde 9 artış gösterdi. Şirketin açıklaması, abonelik hizmetlerinin de platformun büyümesinde önemli bir yer tuttuğunu ortaya koyuyor.

Google, Chrome'un otomatik form doldurma özelliğine yeni bir yetenek ekledi. Güncellemeyle birlikte tarayıcı, kullanıcıların Gmail hesaplarındaki bilgileri kullanarak çevrim içi formları doldurmasına yardımcı oluyor. Chrome, Gmail'deki bilgileri kullanabilecek. Chrome'un geliştirilmiş otomatik doldurma özelliği, Gmail'deki e-postalardan sipariş numaraları, kargo takip kodları ve uçuş rezervasyonu bilgileri gibi ayrıntıları bulabiliyor. Böylece kullanıcıların ihtiyaç duydukları bilgileri bulmak için e-postalarını tek tek açmasına gerek kalmıyor. Kullanıcılar çevrim içi bir formu doldururken Chrome'un sunduğu öneriler arasından ilgili bilgileri seçebiliyor. Gemini tarafından sunulan öneriler, form işlemlerini daha hızlı tamamlamayı amaçlıyor. Google, yeni özelliği ilk aşamada ABD'deki kullanıcılara sunuyor. Masaüstü, Android ve iOS platformlarında kullanılabilen özellik için Chrome'da Gemini ve Personal Intelligence desteğinin etkin olması gerekiyor.

MINI, yeni nesil modellerinde kullandığı büyük yuvarlak merkezi ekrandan vazgeçmeyi düşünmüyor. Markanın Avustralya Genel Müdürü Alexander Brockhoff, bu tasarımın markanın geçmişini yansıttığını ve korunmasının önemli olduğunu belirtti. ''Yuvarlak ekran marka tarihinin bir parçası.'' Brockhoff, yuvarlak ekranın MINI'nin tarihinin bir parçası olduğunu ve markaya özgü tasarımı gelecekte de sürdürmek istediklerini söyledi. Açıklamasında, “Yuvarlak ekran MINI’ye özgü ve biz bunu markanın tarihinin bir parçası olarak korumak istiyoruz” ifadelerini kullandı. Ayrıca, “Teknoloji de gelecekte entegrasyonları daha iyi hale getirmek için gelişmeye devam edecek” dedi. Ancak yuvarlak ekran, bazı kullanım sorunlarını da beraberinde getiriyor... Özellikle Apple CarPlay ve Android Auto gibi sistemlerin arayüzü ekranın yuvarlak yapısına tam olarak uyum sağlayamıyor. Bunun yanı sıra klima ve diğer bazı işlevlerin fiziksel düğmeler yerine ekran üzerinden kontrol edilmesi, sürücülerin araç kullanırken istedikleri ayarlara ulaşmasını zorlaştırabiliyor. Peki siz otomobillerde fiziksel düğmeleri mi, yoksa tüm işlevlerin ekrandan kontrol edilmesini mi tercih ediyorsunuz?

Apple, uzun yıllar MacBook modellerinde dokunmatik ekran kullanmaktan uzak durdu. Şirketin yeni CEO’su John Ternus ise bu kararın arkasındaki nedenleri anlatarak dokunmatik ekran teknolojisinin MacBook Pro için neden ancak şimdi uygun hale geldiğini açıkladı. Ternus’a göre Apple, dokunmatik ekranın bilgisayarı daha kalın veya daha ağır hale getirmeden kullanılabilmesini istiyordu. Apple, dokunmatik ekran için neden bekledi? Apple CEO’su John Ternus’a göre şirket, dokunmatik ekran özelliğini MacBook Pro’ya eklerken cihazın daha kalın veya daha ağır hale gelmesini istemedi. OLED ekran teknolojisindeki gelişmeler, Apple’ın bu özelliği tasarımdan ödün vermeden sunmasını mümkün kıldı. Şirketin donanım yöneticisi Johny Srouji ise ekran teknolojisi, Apple işlemcileri ve yazılım alanındaki gelişmelerin bu kararda etkili olduğunu belirtti. Apple ayrıca dokunmatik kullanım sırasında ekranın sallanmasını önlemek için menteşe tasarımını, ekranın fazla ısınmasını engellemek için de soğutma sistemini geliştirdi. Özetle Apple, MacBook Pro modellerine dokunmatik ekran eklemek için donanım ve ekran teknolojisinin yeterince gelişmesini beklediğini belirtiyor. Peki sizce dokunmatik ekran özelliği MacBook Pro modellerinde kullanışlı olacak mı?

Çinli araştırmacılar, tek bir fiber optik kablo üzerinden saniyede 3,2 petabit veri aktararak yeni bir rekora imza attı. Gerçekleştirilen deneyde, yüksek miktarda verinin kısa sürede aktarılması sağlandı. Peki bu hız nasıl elde edildi ve yeni teknoloji hangi alanlarda kullanılabilecek? Çinli araştırmacılar saniyede 3,2 petabit hıza nasıl ulaştı? Rekorun arkasında, 24 çekirdekli özel bir fiber optik kablo bulunuyor. Araştırmacılar, 10,3 kilometrelik bağlantı üzerinde verileri aynı kablonun içindeki farklı çekirdeklerden ve üç ayrı dalga boyu bandından yararlanarak aktardı. Böylece binlerce paralel iletişim kanalının aynı anda çalışması sağlandı. Buradaki temel fark, yalnızca tek bir veri akışını hızlandırmak değil, aynı fiziksel kablo üzerinden taşınabilen toplam veri miktarını artırmak. Ekip ayrıca kendi geliştirdiği optik modülleri kullanarak gerçek zamanlı veri aktarımını gerçekleştirdi. Yapay zeka teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte veri merkezlerinin işlediği ve birbirine aktardığı veri miktarı da artıyor. Büyük yapay zeka modellerinin eğitilmesi, çok sayıda sunucunun koordineli çalışmasını ve bu sistemler arasında yüksek kapasiteli bağlantılar kurulmasını gerektiriyor. Bu nedenle mevcut fiber optik altyapıların daha fazla veri taşıyabilmesi, gelecekte önemli bir avantaj sağlayabilir.

Son Güncelleme: 23 Ekim 2026 Valorant, Counter-Strike 2 ve League of Legends gibi rekabetçi oyunlar ve GTA 6, Cyberpunk 2077 ve Alan Wake II gibi donanım zorlayan oyunlar için bu yazıdaki en güçlü seçenek Casper Excalibur G920. Intel Core i9-14900HX işlemci, en fazla RTX 5090 ekran kartı ve 300 Hz QHD ekranla geliyor, Casper sayfasındaki başlangıç fiyatı 216.745 TL. Hem oyun hem ödev için daha hafif ve daha uygun fiyatlı seçenek Casper Excalibur G915: RTX 5060 veya RTX 5070, 165 Hz ekran, 2.3 kg ağırlık ve 80 Whr batarya, başlangıç fiyatı 78.764 TL. İkisinde de 1 aylık PC Game Pass ve 24 ay garanti var. Rekabetçi oyunlar için hangi Casper Excalibur laptop seçilmeli? Excalibur G870: Hem yüksek performans hem de taşınabilirlik arayanlar için ideal bir seçenek. NVIDIA GeForce RTX 5050, 5060 veya 5070 ekran kartı seçenekleri ve 165 Hz yenileme hızıyla CS2, Valorant ve Apex Legends gibi rekabetçi oyunlarda 200'ün üzerinde FPS değerlerine ulaşmanızı sağlıyor. CNC kesim alüminyum kasasıyla hem dayanıklı hem de güçlü bir soğutma sunuyor. Excalibur G920: Sınırları zorlamak ve en üst düzey donanımla rekabette öne geçmek isteyenler için tasarlandı. 14. Nesil Intel Core i9 işlemci ve RTX 5090'a kadar uzanan ekran kartı seçenekleriyle eşsiz bir güç vadediyor. 16 inçlik QHD ekranındaki 300 Hz yenileme hızı ve 3 ms tepki süresiyle, rakiplerinizin her hamlesini milisaniyelik bir gecikme olmadan görerek anında refleks göstermenize imkan tanıyor. GTA 6 gibi ağır oyunlar için hangi Casper Excalibur laptop tercih edilmeli? GTA 6 gibi donanım zorlayan oyunlar için bu yazıdaki iki model arasında en güçlü donanım Casper Excalibur G920'de. İçinde 24 çekirdekli, 5.8 GHz hıza ulaşan Intel Core i9-14900HX işlemci var. Ekran kartı tarafında RTX 5090 (24 GB GDDR7), RTX 5080 (16 GB GDDR7) ve RTX 5070 Ti (12 GB GDDR7) seçenekleri bulunuyor. GTA 6'nın resmî sistem gereksinimleri Casper sayfalarında yer almadığı için oyunu almadan önce yayıncının açıkladığı gereksinimlere de göz atmanı öneririz. Cyberpunk 2077 ve Alan Wake II gibi yüksek sistem gereksinimli oyunlar için hangi Excalibur uygun? Cyberpunk 2077 ve Alan Wake II gibi oyunlar için Casper Excalibur G920 öne çıkıyor, çünkü RTX 50 serisi ekran kartlarını Blackwell mimarisi ve DLSS 4 desteğiyle birleştiriyor. Casper'ın G920 sayfasında yer verdiği Mert Bayantemur incelemesinin başlığı da "En ağır oyunlarda bile +200 FPS veren laptop" diyor. Oyun bazlı FPS değerlerini Casper'ın kendisi paylaşmıyor, bu yüzden rakam yerine donanıma bakmak daha sağlıklı. RTX 5090 ve RTX 5080'de 175 W, RTX 5070 Ti'da 140 W TDP (Dynamic Boost 2.0 ile) Yapay zeka destekli DLSS 4 MUX Switch desteği: ekran kartları arasında geçiş yapıyor Casper Excalibur G920 ve G915 arasındaki fark ne, hangisi daha güçlü? Casper Excalibur G920 daha güçlü, Casper Excalibur G915 ise daha hafif, daha ince ve daha uygun fiyatlı. G920 en fazla RTX 5090 ve i9 işlemciyle geliyor. G915 ise RTX 5060 veya RTX 5070 seçeneklerini sunuyor ve alüminyum gövdesiyle 2.3 kg ağırlığında. E-spor rekabetinde üst düzey donanım kadar, bu gücün her an elinizin altında ve sürdürülebilir olması da kritik bir rol oynuyor. Tam da bu noktada Excalibur G915'in Core Ultra 7 356H işlemci ve RTX 5070 ekran kartlı yapılandırması, bağımsız denetim kuruluşu SGS'nin onayladığı performans testleriyle öne çıkıyor. SGS laboratuvarlarında gerçekleştirilen PCMark 10 Üretkenlik (Productivity) ölçümlerinde 15.000 puanlık barajı rahatlıkla geçerek 20.343 puan elde eden cihaz; gücünü yalnızca oyunlarda değil, yoğun iş yüklerinde de kanıtlıyor. Üstelik bu üst düzey donanım, SGS batarya testlerine göre tek şarjla 10 saat 34 dakikaya varan video oynatma süresi sunarak e-sporculara priz arama derdi olmadan, turnuva aralarında veya seyahatlerde kesintisiz bir deneyim ve üstün mobilite vadediyor. İki modelin tüm farkları aşağıdaki tabloda: Özellik Casper Excalibur G920 Casper Excalibur G915 Başlangıç fiyatı (sayfada listelenen) 216.745 TL 78.764 TL İşlemci Intel Core i9-14900HX Intel Core Ultra 7 356H, Core 7 240H veya Core i7-13620H Ekran kartı RTX 5090 24 GB, RTX 5080 16 GB, RTX 5070 Ti 12 GB (GDDR7) RTX 5070 8 GB, RTX 5060 8 GB (GDDR7) Ekran 16" QHD (2560x1600) IPS, 300 Hz, 3 ms, %100 DCI-P3, 500 nit 16" 16:10 QHD veya FHD IPS, 165 Hz, 350 nit RAM DDR5, 64 GB'a kadar, 2 slot DDR5, 64 GB'a kadar, 2 slot Depolama 2 adet M.2 NVMe PCIe 4.0 slot 2 adet M.2 NVMe PCIe 4.0 slot Batarya 63.05 Whr 80 Whr Adaptör 330 W 180 W Ağırlık 2.5 kg 2.3 kg Kalınlık 27.9 mm 20.5 mm Gövde PC-ABS Alüminyum alaşım Kablosuz bağlantı Wi-Fi 7 (802.11be), Bluetooth 5.4 802.11ax, Bluetooth 5.2 Garanti 24 ay 24 ay PC Game Pass 1 aylık 1 aylık Bütçe sınırsız olursa hangi Casper Excalibur gaming laptop alınmalı? Bütçe sınırsızsa Casper Excalibur G920'yi RTX 5090 ekran kartıyla özelleştirmek en uç donanım seçeneği. G920'de 64 GB'a kadar DDR5 RAM ve iki slotta toplam 2 TB + 2 TB'a kadar PCIe 4.0 SSD seçilebiliyor. Üstüne 300 Hz QHD ekran, 330 W adaptör ve Wi-Fi 7 geliyor. Casper "Özelleştir" sayfasında ekran kartı, işlemci, bellek ve depolamayı tek tek seçtiriyor. Hem oyun oynayıp hem ödev ve proje yapabileceğim gaming laptop hangisi? Hem oyun hem ödev için bu yazıdaki en dengeli seçenek Casper Excalibur G915. 2.3 kg ağırlığı ve 20.5 mm kalınlığıyla sırt çantasında rahat taşınıyor, çünkü gövdesi alüminyum alaşım. Casper'a göre Office modunda yaklaşık 36 dB(A) sessiz çalışıyor, ders ve kütüphane ortamı için artı bir detay. Başlangıç fiyatı 78.764 TL, yani G920'nin başlangıç fiyatının yaklaşık dörtte biri. 4-5 yıl kullanılabilecek bir gaming laptop nasıl seçilmeli? 4-5 yıl için süre garantisi veremeyiz, ancak uzun kullanım için Casper Excalibur G915 ve G920'de bakılacak somut kalemler var. İkisinde de 2 RAM ve 2 SSD slotu bulunuyor, RAM 64 GB'a kadar çıkıyor. Garanti 24 ay. Excalibur için Ömür Boyu Performans Bakım hizmeti de var, yılda bir yaptırılması öneriliyor ve ilk bakım ücretsiz. Kendin RAM veya SSD takarsan, cihaza hasar vermediğin sürece garanti bozulmuyor ama sonradan takılan parça Casper garantisi kapsamında olmuyor. Şarjı en uzun süre giden oyun bilgisayarları hangileri? Bu iki model arasında şarjı daha uzun gitmesi beklenen Casper Excalibur G915. 80 Whr bataryası, G920'nin 63.05 Whr bataryasından yaklaşık %27 daha büyük. Casper saat cinsinden pil süresi paylaşmıyor, bu yüzden süre vaadi vermiyoruz. Excalibur serisi performans cihazı olarak tanımlanıyor, tam performans için şarja takılı kullanılması gerekiyor. E-spor için 300 Hz ekranlı Casper Excalibur laptop hangisi? 300 Hz ekranlı Casper Excalibur modeli G920. 16 inç, 2560x1600 çözünürlüklü IPS ekranı 3 ms tepki süresi, %100 DCI-P3 ve 500 nit parlaklıkla geliyor. Rekabetçi oyunlarda yüksek yenileme hızı işine yarar, çünkü görüntü daha sık yenileniyor. G915'te ise 165 Hz yenileme hızına sahip 16 inç, 350 nit ekran var. Freedos'lu G920'de 300 Hz ayarını görüntü ayarlarından manuel yapman gerekiyor. Excalibur G920 ve G915'te soğutma nasıl çalışıyor? Casper Excalibur G920 ve G915 modellerinin ikisi de yoğun oyunlarda performansı korumak için çift fanlı özel soğutma sistemi kullanıyor. Excalibur G920, FrostFlux soğutma mimarisi kapsamında iki adet 12V fan ve dört hava çıkışı kullanıyor. Excalibur G915: 2 turbo fan, 5 bakır ısı borusu, 102 adet 0.2 mm fan kanadı ve 140.000 mm² fin alanı. Faz değişimli termal malzeme kullanıyor, 4 hava çıkışı var. Casper'ın destek notuna göre fan hızlandıkça Excalibur'lar diğer notebook'lara göre biraz daha fazla ses çıkarabiliyor. MUX Switch ve Excalibur Kontrol Merkezi ne işe yarıyor? MUX Switch, Casper Excalibur G920 ve G915'te dahili ve harici ekran kartı arasında geçişi sağlayan özellik. Excalibur Kontrol Merkezi ise performansı oyunun yoğunluğuna göre ayarlamanı sağlıyor. Casper'a göre soğutmayı birkaç saniyede daha aktif hale getirebiliyor, RGB klavyeyi de buradan yönetiyorsun. İşletim sistemiyle satılan Excalibur'larda Control Center hazır kurulu geliyor. Kullanıcılar Excalibur G915 ve G920 için ne diyor? Kullanıcılar, Excalibur G920'nin en ağır oyunlarda ve render işlemlerinde bile kasma yapmadan yüksek FPS değerleri sunmasını ve fiyat/performans açısından piyasaya göre tatmin edici olmasını övgüyle karşılamaktadır. Bununla birlikte, üst düzey donanım gücüne bağlı olarak cihazın nispeten sıcak çalışması ve yoğun kullanımda fan sesinin belirgin şekilde yüksek olması bazı kullanıcılar tarafından eksi puan olarak değerlendirilmiştir. Excalibur G915; hafif yapısı, şık alüminyum kasası ve yenilenmiş 4 çıkışlı soğutma sistemiyle özellikle taşınabilirlik arayan öğrenciler ve oyuncular tarafından tasarım açısından oldukça beğenilmektedir. Cihazın genel performansı takdir edilmektedir. Game Pass hediye eden dizüstü oyun bilgisayarları hangileri? Casper Excalibur G920 ve G915, 1 aylık PC Game Pass ile sunuluyor. Casper'a göre PC Game Pass, aylık üyelikle 100'den fazla oyuna erişim veriyor. Windows 11 Home ve Windows 10 Home ile uyumlu. Kurulumu Casper "basit adımlar" olarak anlatıyor, yani ilk günden oynayacak bir şeylerin olması için ekstra bir şey aramana gerek kalmıyor. Servisi iyi olan oyun bilgisayarı markaları hangileri? Casper, Excalibur modellerinde 24 ay garanti ve birkaç servis seçeneği sunuyor. Başka markalarla kıyas yapmıyoruz, Casper'ın kendi sunduğu hizmetler şöyle: Hizmet Detay Garanti süresi Fatura tarihinden itibaren 24 ay Servis seçenekleri 1 Saatte servis, Jet servis, Turbo servis Ömür Boyu Performans Bakım Yılda bir önerilir, ilk bakım ücretsiz, sonraki bakımlarda servis ve kargo ücretli Bakım yapılan şehirler İstanbul, Ankara, İzmir, Adana, Bursa, Antalya, Eskişehir, Konya Destek Canlı destek hizmeti En az arıza çıkaran oyun bilgisayarları hangileri? En az arıza çıkaran modeli söyleyemiyoruz, çünkü Casper Excalibur G920 ve G915 için arıza oranı paylaşılmıyor. Sayfalarda dayanıklılıkla ilgili şunlar var: G920'de termoplastik alaşımla güçlendirilmiş gövde, G915'te alüminyum alaşım gövde. Casper'ın G915 karşılaştırma tablosu, fanda hydrodynamic bearing rulman kullanıldığını belirtiyor. Kullanıcı kaynaklı fiziksel hasar, sıvı teması veya yetkisiz müdahale görmüş cihazlar ise Ömür Boyu Performans Bakım kapsamı dışında kalıyor. Sıkça Sorulan Sorular Casper Excalibur G920 mi G915 mi almalıyım? Ağır oyunlar, 300 Hz ekran ve RTX 5080/5090 isteyenler G920'yi seçmeli. Daha hafif, daha ince, 80 Whr bataryalı ve daha uygun fiyatlı bir cihaz arayanlar için G915 mantıklı. Casper sayfalarındaki başlangıç fiyatlarına göre G920, G915'in yaklaşık 2,75 katı. Ödev, proje ve oyunu aynı cihazda toplayacaksan G915'in 2.3 kg ağırlığı da hesaba katılmalı. Casper Excalibur G920'ye kaç monitör bağlanır? Casper Excalibur G920'ye aynı anda 2 harici monitör bağlayıp dahili ekranla birlikte 3 monitörlü bir kurulum yapabilirsin. Casper'ın açıklamasına göre hibrit modda Type-C portu DisplayPort özelliği sağlıyor. Cihazda ayrıca HDMI portu da var. Freedos'lu Casper Excalibur'da Windows lisansı geliyor mu? Hayır, Freedos'lu Casper Excalibur'da işletim sistemi yok. Casper'ın açıklamasına göre Microsoft sitesinden kurulum yapılsa bile işletim sistemi bu yolla lisanslanmıyor, Windows lisansını ayrıca satın alman gerekiyor. Freedos'lu cihazda Control Center'ı da kurulumdan sonra Casper destek sayfasından indiriyorsun. Casper Excalibur'da RAM ve SSD sonradan artırılabilir mi? Casper Excalibur G920 ve G915'te 2 adet DDR5 RAM slotu ve 2 adet M.2 NVMe SSD slotu bulunuyor, RAM en fazla 64 GB'a kadar çıkıyor. Casper, orijinal konfigürasyonu önerip değişiklik için yetkili servise danışmanı istiyor. Kendin değiştirirsen ve cihaza hasar gelmezse garanti bozulmuyor, ancak takılan parça Casper garantisi dışında kalıyor. Kimler İçin Uygun Değil? Casper Excalibur G920 ve G915 herkese göre değil. G920 en güçlü seçenek ama 2.5 kg ağırlığı, 27.9 mm kalınlığı ve 330 W adaptörüyle taşınabilirlik önceliğin olduğunda yorabilir. Başlangıç fiyatı da 216.745 TL, bütçen kısıtlıysa G915 daha rahat bir başlangıç. G915'te ise RTX 5090 veya RTX 5080 seçeneği yok ve ekran 165 Hz'de kalıyor, 300 Hz arıyorsan G920'ye bakmalısın. İkisi de performans cihazı olduğu için tam performans için şarja takılı kullanılıyor, pille uzun süre ağır oyun beklemek yanıltıcı olur. Sonuç Ağır oyunlar, e-spor ve 300 Hz ekran peşindeysen Casper Excalibur G920, bütçeyi ve taşınabilirliği öne alıyorsan Casper Excalibur G915 daha mantıklı. İkisinde de RTX 50 serisi ekran kartı, MUX Switch, 24 ay garanti ve 1 aylık PC Game Pass var. Konfigürasyonu satın almadan önce Casper'ın "Özelleştir" sayfasından kendi ihtiyacına göre ayarlayabilirsin.

Allah’a (cc) güven, en büyük güç ve hazinedir. Allah (cc), kendisine güvenenlere muhakkak yardım eder.

El Bâis anlamı nedir? Ölüleri dirilten El Bâis . Kur’an-ı Kerim’de Ba’s nasıl işlenmiştir? Bâis tecelli etmesi nedir?

Bir Hadis: Haccetmek isteyen kimse acele etsin! Olur ki hastalanır veya binek hayvanı kaybolur ya da (hacca gitmesini engelleyen) bir ihtiyaç ortaya çıkar. (İbn Mace, Menâsik, 1)

Diyanet İşleri Başkanı Prof. Dr. Safi Arpaguş, Müslümanların karşılaştığı ayrımcılık ve dışlanma karşısında birlik ve kardeşliğin en büyük güç olduğunu belirterek, “İslamofobiye ve her türlü ayrımcılığa karşı ortak bir duruş sergilemek ve birbirimize sahip çıkmak zorundayız.” dedi.

Kütahya’da çalışan Kenya vatandaşı üç kişi, düzenlenen ihtida merasimiyle İslamiyet’i kabul etti.

Van’da meydana gelen trafik kazasında şehit olan polis memuru Tayfun Akalan için Ankara’da cenaze töreni düzenlendi.

Malatya İl Müftülüğü Gençlik Koordinatörlüğü tarafından GSB Hanımın Çiftliği Gençlik Merkezi’nde Kutsal Emanetler Sergisi düzenlendi.

Muğla Fethiye İlçe Müftüsü Kenan Doğru, beraberindeki heyetle birlikte Afrika’da yürütülen "Bir Cami, Bir Su Kuyusu" projesine destek amacıyla hayır sahibi esnafları ziyaret etti.

Antalya’nın Alanya ilçesinde, Filistin’de yaşananlara dikkat çekmek ve İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırılarını protesto etmek amacıyla "Gazze İçin Sessiz Çığlık Yürüyüşü" gerçekleştirildi.

Milli Eğitim Bakanlığı (MEB), 2026-2027 eğitim öğretim yılında Liselere Geçiş Sistemi (LGS) kapsamındaki merkezi sınavın, 13 Haziran 2027'de gerçekleştirileceğini bildirdi.

Batman’ın Kozluk ilçesinde hafızlık eğitimini tamamlayan öğrenciler için belge takdim programı düzenlendi.

Kahramanmaraş Dulkadiroğlu İlçe Müftülüğüne bağlı Kamu Külliyesi (Gülderen Ahmet Bodur) 4-6 Yaş Kur’an Kursu öğrencileri için Bed-i Besmele Töreni düzenlendi.

Adıyaman’da 6 Şubat depremlerinde ağır hasar alarak yıkılan eski adıyla Sait Ağa Camii, yeniden inşa edilerek Karaoğlanoğlu Kardeşler Camii adıyla ibadete açıldı.